Γυναικείες τζαζ φωνές
Μερικά πράγματα υπάρχει λόγος που είναι όπως είναι: διαχρονικά. Δεν χρειάζονται αναθεώρηση, ούτε ανανέωση. Το μόνο που χρειάζεται είναι, πότε, πότε, αντικατάσταση δια της μεθόδου της αντιγραφής. Δηλαδή, να εξελίσσονται με την ίδια μέθοδο αυτοπροστασίας που έχουν και οι ιοί για να εξασφαλίζουν την επιβίωσή τους μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς: δημιουργώντας πολλαπλά αντίγραφα του εαυτού τους. Αυτό συμβαίνει με το διαχρονικό κι άκρως γοητευτικό μουσικό φαινόμενο, το οποίο διανύει τώρα την καλύτερή του εποχή: Τις γυναικείες φωνές της τζαζ.
Από την εποχή που μεσουρανούσε η Billie Holiday κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και οι γυναίκες που μπήκαν στην τζαζ είτε ως μουσικοί είτε ως τραγουδίστριες είτε ως και τα δύο, ακολούθησαν τόσες διαφορετικές διαδρομές όσες και οι τάσεις και τα ρεύματα εντός, εκτός και επί τα αυτά της τζαζ. Αυτό που δεν άλλαξε είναι η έκφραση του συναισθήματος. Αυτού που πανεύκολα γλιστράει στο μελό για να εξασφαλίσει το δράμα, το σίγουρο σκίρτημα, αλλά που η τζαζ, έχοντας βαπτιστεί η ίδια στην μπλουζ κολυμπήθρα, έχει ενσωματώσει αριστοτεχνικά κι έτσι δεν πέφτει εύκολα στην παγίδα του φτηνού μελό –εκτός αν το θελήσει. Μην παρεξηγηθώ, δεν είναι κακό πράγμα το μελό, τουναντίον! Είναι απλώς δύσκολο να διατηρήσεις την ισορροπία μεταξύ συναισθήματος, δράματος,αισθησιασμού και ειλικρίνειας. Να δώσεις στον ακροατή αυτό που η Billie τού έδινε με χαρακτηριστική ευκολία: Την εντύπωση ότι βρέθηκε απρόσκλητος σε μία εξομολόγηση, σε έναν τραγικό (με την αρχαιοελληνική έννοια) μονόλογο, ότι άνοιξε κατά λάθος μία πόρτα και βρέθηκε μπροστά σε μία γυμνή γυναικεία καρδιά. Κι όταν συμβεί αυτό, χαμηλώνεις το φως, καταπίνεις την ανάσα σου και γίνεσαι αόρατος.
Η κυρία Κοστέλλο (ή ο κύριος Κραλ)...
Η πρώτη που άνοιξε το σύγχρονο χορό της γυναικείας τζαζ γοητείας –και κοντεύει να συμπληρώσει δύο δεκαετίες εν δράσει, ήταν η Diana Krall, η οποία επέστρεψε με καινούριο άλμπουμ, το "Quiet Nights". Στο μεταξύ έγινε και μάνα, αφού την κατέστησε έγκυο ο κύριος Elvis Costello... Η γοητευτική, ψυχρή ξανθιά ντίβα της τζαζ ανακαλύπτει εκ νέου την κρυφή γοητεία των easy listening/lounge ενορχηστρώσεων με έγχορδα, από τον Claus Ogerman (ο οποίος έχει πιάσει στα χέρια του από τον Frank Sinatra μέχρι τον Antonio Carlos Jobim και τον... "Ζορμπά", και συνεργάστηκε ξανά μαζί της στο "The Look Of Love" το 2001) και κλείνει το όμορφο ματάκι της στην τζαζ ελαφρότητα των κοσμοπολίτικών early 60s. Τότε που η μπόσα νόβα ήταν ο νέος ήχος, η τζαζ η απαραίτητη συνοδεία ενός εξωτικού κοκτέιλ πλάι στην πισίνα και το μπικίνι το νέο trend της καλοκαιρινής μόδας. Με τη διαφορά ότι όταν ακουμπά τα χεράκια της στο πιάνο η Diana τα πράγματα γίνονται πολύ, πολύ σοβαρά.
... η τολμηρή ρέπλικα της Billie...
Πιο σοβαρή απ' ότι φάνηκε αρχικά, εξαιτίας της ξαφνικής επιτυχίας, αποδεικνύεται η περίπτωση της Madeleine Peyroux. Δεν διεκδικεί δεξιοτεχνικές δάφνες κατάφερε όμως να πείσει ως φωνητική ρέπλικα της Billie Holiday, καίτοι λευκή και καλοζωισμένη, γράφοντας μία σειρά από τραγούδια απλά και ειλικρινή, με συνέπεια στο ύφος και σταθερή ποιότητα. Παίζοντας το χαρτί της απόμακρης πλην συνεσταλμένης τραγουδίστριας και καθόλου της ντίβας, εν αντιθέσει με την Diana Krall που και είναι και το φωνάζει, η Peyroux επέστρεψε με καινούριο άλμπουμ, το "Bare Bones", ένα εγχείρημα με υψηλό βαθμό δυσκολίας μετά το εξαιρετικό "Half The Perfect World" του 2006, στο οποίο απάντησε με μεγάλη δόση θάρρους: είναι το πρώτο της άλμπουμ όπου όλα τα τραγούδια είναι πρωτότυπα, γραμμένα από εκείνη –και τους συνεργάτες της. Και ο τολμών, τελικά, νικά.
...και η πονεμένη cool αισθηματίας
Η γνωστή αυτή ρήση περί τόλμης θα όφειλε να είναι το μότο ζωής της πιο νέας απ΄όλες: της 24χρονης Melody Gardot. Η οποία μάλλον θα τραβούσε περισσότερο το ενδιαφέρον εξαιτίας ενός ατυχήματος που την άφησε ανάπηρη πριν έξι χρόνια και της προσπάθειας που έκανε να βρει τη θεραπεία –και τη σωτηρία της ψυχής...- μέσα από τη μουσική, εάν δεν υπήρχε κάτι άλλο, ακόμη πιο εντυπωσιακό: η φωνή και το ερμηνευτικό ύφος της. Μία cool jazz για το σήμερα, λιγότερο εξωτική και περισσότερο αστική, ερμηνευμένη με μία φωνή που μοιάζει κράμα Anita O' Day, Julie London και Norah Jones. Δηλαδή... δική της. Το "My One And Only Thrill" είναι μόλις το δεύτερό της πλήρες άλμπουμ και έχει κάνει ήδη ένα τεράστιο βήμα προς το φως περνώντας θριαμβευτικά μέσα από το σκοτάδι του πόνου (της) και του αισθήματός (μας).
Αντί επιλόγου
Σε όσους αρέσουν οι παρατηρήσεις, αυτό που μόλις περιέγραψα μοιάζει με επανάληψη, εντός των ορίων της τζαζ, ενός φαινομένου που ζήσαμε στα τέλη της δεκαετίας του '80, με γυναίκες τραγουδοποιούς και ερμηνεύτριες που η έμπνευσή τους είχε τις ρίζες της στο ροκ και την ποπ: τη Suzanne Vega, την Tracy Chapman, την Tanita Tikaram. Όμως οι σημερινές φωνές που εκφράζουν την ανάγκη για επιστροφή στο συναίσθημα και στην φυσική αμεσότητα του τραγουδιού, έχουν ρίζες στην τζαζ, τα μπλουζ και τη σόουλ, ονόματα διαφορετικά και καταγωγή πολύ πιο σύνθετη: Ayo, Asa, Nneka, Sophie Delila, Liz Wright, παλιότερα η κόρη του Ravi Shankar, η Norah Jones. Είναι τα σημεία των καιρών. Και είναι, πέραν πάσης αμφισβήτησης, θηλυκά.
Από την εποχή που μεσουρανούσε η Billie Holiday κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και οι γυναίκες που μπήκαν στην τζαζ είτε ως μουσικοί είτε ως τραγουδίστριες είτε ως και τα δύο, ακολούθησαν τόσες διαφορετικές διαδρομές όσες και οι τάσεις και τα ρεύματα εντός, εκτός και επί τα αυτά της τζαζ. Αυτό που δεν άλλαξε είναι η έκφραση του συναισθήματος. Αυτού που πανεύκολα γλιστράει στο μελό για να εξασφαλίσει το δράμα, το σίγουρο σκίρτημα, αλλά που η τζαζ, έχοντας βαπτιστεί η ίδια στην μπλουζ κολυμπήθρα, έχει ενσωματώσει αριστοτεχνικά κι έτσι δεν πέφτει εύκολα στην παγίδα του φτηνού μελό –εκτός αν το θελήσει. Μην παρεξηγηθώ, δεν είναι κακό πράγμα το μελό, τουναντίον! Είναι απλώς δύσκολο να διατηρήσεις την ισορροπία μεταξύ συναισθήματος, δράματος,αισθησιασμού και ειλικρίνειας. Να δώσεις στον ακροατή αυτό που η Billie τού έδινε με χαρακτηριστική ευκολία: Την εντύπωση ότι βρέθηκε απρόσκλητος σε μία εξομολόγηση, σε έναν τραγικό (με την αρχαιοελληνική έννοια) μονόλογο, ότι άνοιξε κατά λάθος μία πόρτα και βρέθηκε μπροστά σε μία γυμνή γυναικεία καρδιά. Κι όταν συμβεί αυτό, χαμηλώνεις το φως, καταπίνεις την ανάσα σου και γίνεσαι αόρατος.
Η κυρία Κοστέλλο (ή ο κύριος Κραλ)...
Η πρώτη που άνοιξε το σύγχρονο χορό της γυναικείας τζαζ γοητείας –και κοντεύει να συμπληρώσει δύο δεκαετίες εν δράσει, ήταν η Diana Krall, η οποία επέστρεψε με καινούριο άλμπουμ, το "Quiet Nights". Στο μεταξύ έγινε και μάνα, αφού την κατέστησε έγκυο ο κύριος Elvis Costello... Η γοητευτική, ψυχρή ξανθιά ντίβα της τζαζ ανακαλύπτει εκ νέου την κρυφή γοητεία των easy listening/lounge ενορχηστρώσεων με έγχορδα, από τον Claus Ogerman (ο οποίος έχει πιάσει στα χέρια του από τον Frank Sinatra μέχρι τον Antonio Carlos Jobim και τον... "Ζορμπά", και συνεργάστηκε ξανά μαζί της στο "The Look Of Love" το 2001) και κλείνει το όμορφο ματάκι της στην τζαζ ελαφρότητα των κοσμοπολίτικών early 60s. Τότε που η μπόσα νόβα ήταν ο νέος ήχος, η τζαζ η απαραίτητη συνοδεία ενός εξωτικού κοκτέιλ πλάι στην πισίνα και το μπικίνι το νέο trend της καλοκαιρινής μόδας. Με τη διαφορά ότι όταν ακουμπά τα χεράκια της στο πιάνο η Diana τα πράγματα γίνονται πολύ, πολύ σοβαρά.
... η τολμηρή ρέπλικα της Billie...
Πιο σοβαρή απ' ότι φάνηκε αρχικά, εξαιτίας της ξαφνικής επιτυχίας, αποδεικνύεται η περίπτωση της Madeleine Peyroux. Δεν διεκδικεί δεξιοτεχνικές δάφνες κατάφερε όμως να πείσει ως φωνητική ρέπλικα της Billie Holiday, καίτοι λευκή και καλοζωισμένη, γράφοντας μία σειρά από τραγούδια απλά και ειλικρινή, με συνέπεια στο ύφος και σταθερή ποιότητα. Παίζοντας το χαρτί της απόμακρης πλην συνεσταλμένης τραγουδίστριας και καθόλου της ντίβας, εν αντιθέσει με την Diana Krall που και είναι και το φωνάζει, η Peyroux επέστρεψε με καινούριο άλμπουμ, το "Bare Bones", ένα εγχείρημα με υψηλό βαθμό δυσκολίας μετά το εξαιρετικό "Half The Perfect World" του 2006, στο οποίο απάντησε με μεγάλη δόση θάρρους: είναι το πρώτο της άλμπουμ όπου όλα τα τραγούδια είναι πρωτότυπα, γραμμένα από εκείνη –και τους συνεργάτες της. Και ο τολμών, τελικά, νικά.
...και η πονεμένη cool αισθηματίας
Η γνωστή αυτή ρήση περί τόλμης θα όφειλε να είναι το μότο ζωής της πιο νέας απ΄όλες: της 24χρονης Melody Gardot. Η οποία μάλλον θα τραβούσε περισσότερο το ενδιαφέρον εξαιτίας ενός ατυχήματος που την άφησε ανάπηρη πριν έξι χρόνια και της προσπάθειας που έκανε να βρει τη θεραπεία –και τη σωτηρία της ψυχής...- μέσα από τη μουσική, εάν δεν υπήρχε κάτι άλλο, ακόμη πιο εντυπωσιακό: η φωνή και το ερμηνευτικό ύφος της. Μία cool jazz για το σήμερα, λιγότερο εξωτική και περισσότερο αστική, ερμηνευμένη με μία φωνή που μοιάζει κράμα Anita O' Day, Julie London και Norah Jones. Δηλαδή... δική της. Το "My One And Only Thrill" είναι μόλις το δεύτερό της πλήρες άλμπουμ και έχει κάνει ήδη ένα τεράστιο βήμα προς το φως περνώντας θριαμβευτικά μέσα από το σκοτάδι του πόνου (της) και του αισθήματός (μας).
Αντί επιλόγου
Σε όσους αρέσουν οι παρατηρήσεις, αυτό που μόλις περιέγραψα μοιάζει με επανάληψη, εντός των ορίων της τζαζ, ενός φαινομένου που ζήσαμε στα τέλη της δεκαετίας του '80, με γυναίκες τραγουδοποιούς και ερμηνεύτριες που η έμπνευσή τους είχε τις ρίζες της στο ροκ και την ποπ: τη Suzanne Vega, την Tracy Chapman, την Tanita Tikaram. Όμως οι σημερινές φωνές που εκφράζουν την ανάγκη για επιστροφή στο συναίσθημα και στην φυσική αμεσότητα του τραγουδιού, έχουν ρίζες στην τζαζ, τα μπλουζ και τη σόουλ, ονόματα διαφορετικά και καταγωγή πολύ πιο σύνθετη: Ayo, Asa, Nneka, Sophie Delila, Liz Wright, παλιότερα η κόρη του Ravi Shankar, η Norah Jones. Είναι τα σημεία των καιρών. Και είναι, πέραν πάσης αμφισβήτησης, θηλυκά.
