ΤΙ
ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΑ ΡΕ! ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΑ!
Στις 3ηςΜαΐου, γιορτάστηκε η παγκόσμια ημέρα για την ελευθερία του τύπου. Δικαιούται
όμως η Ελλάδα να γιορτάζει την ημέρα αυτή, για την ελευθεροτυπία και την
ελεύθερη έκφραση, όταν ένα βιβλίο που κυκλοφορεί στην αγορά της όχι μόνο
λογοκρίνεται, άλλα εν τέλει κατάσχεται.
Ο λόγος
γίνεται για το βιβλίο «Η ζωή του Ιησού» του αυστριακού GerhardHaderer,
που εκδόθηκε στα ελληνικά απ’ τις εκδόσεις Οξύ και κυκλοφόρησε στις αρχές Δεκεμβρίου
2002. Το βιβλίο αποτελεί σατιρικό κόμικ και εντάσσεται στο είδος της
καλλιτεχνικής γελοιογραφίας, ξετυλίγοντας την ζωή του Ιησού με έναν διαφορετικό
τρόπο «σατιρικό» μεν, αλλά επ’ ουδενί «υβριστικό ούτε σοκαριστικό, τόσο στο
κείμενο όσο και στην εικονογράφηση του» σύμφωνα τουλάχιστον με τον εκδότη του.
Το βιβλίο
έκανε την εμφάνιση του στα βιβλιοπωλεία στα μέσα Δεκέμβρη. Λίγο μετά τις
γιορτές και συγκεκριμένα στις 18 Ιανουαρίου 2003, η εφημερίδα Espresso
σε δημοσίευμα της με τίτλο «Η απόλυτη πρόκληση: Ο Χριστός πάει με γυναίκες,
καπνίζει χασίς και κάνει σέρφιγκ» ασκεί δριμύ κατηγορώ στο εν λόγω βιβλίο και
συνεχίζοντας σε υπότιτλο γράφει «Ζητούν της παρέμβαση του Εισαγγελέα για την
βέβηλη βιογραφία κόμικς». Το δημοσίευμα δεν αργεί να γίνει πραγματικότητα και
μια εβδομάδα αργότερα, άνθρωποι της Κρατικής Ασφάλειας κάνουν αιφνιδιαστική
επίσκεψη στα γραφεία των εκδόσεων Οξύ για επιτόπια έρευνα. Υπάρχει όμως και
συνέχεια στις αρχές Φεβρουαρίου, με την κατάσχεση του βιβλίου στα κεντρικά
βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας, με την κατηγορία περί «καθύβρισης θρησκευμάτων
δια του τύπου». Με την κατηγορία, κατηγορούνται α) ο νόμιμος εκπρόσωπος του
εκδοτικού οίκου Οξύ, β) ο συγγραφέας, γ) ο μεταφραστής και δ) οποιοσδήποτε
παντός υπευθύνου κυκλοφορεί το βιβλίο.Οι εκδόσεις Οξύ, αντέδρασαν με δελτίο
τύπου, που κοινοποιήθηκε στον Υπουργό Πολιτισμού, στα ΜΜΕ και στα συλλογικά
όργανα των εκδοτών και βιβλιοπωλών.
Συγκεκριμένα αναφέρουν: «Οι Εκδόσεις Οξύ βρίσκονται
στη δυσάρεστη θέση να σας ενημερώσουν για την πρωτοφανή στις ημέρες μας
λογοκρισία και στέρηση της ελεύθερης έκφρασης και ελευθεροτυπίας... Το βιβλίο
που έχει γίνει παγκοσμίως γνωστό, αντιμετωπίστηκε ως βιβλίο καλλιτεχνικής
γελοιογραφίας και ακριβώς για την καλλιτεχνική του αξία δέχτηκε πολύ θετικές
κριτικές, γεγονός που μας προέτρεψε να το εκδώσουμε και εμείς στην Ελλάδα ...
Ως εκδότες πιστεύουμε ακράδαντα στην ελευθέρια της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Ταυτοχρόνως ως άνθρωποι σεβόμαστε βαθιά και ουσιαστικά τη θρησκεία έπειτα από
συνειδητή επιλογή μας. Είμαστε συνεπώς αντίθετοι σε κάθε προσπάθεια σπίλωσης
άλλα και εμπορευματοποίησης της. Το εν λόγω βιβλίο αποτελεί ένα καυστικό σχόλιο
πάνω σ’ αυτή την εμπορευματοποίηση και ως τέτοιο πιστεύουμε ότι μάλλον
επιτυγχάνει την ενδυνάμωση του αληθινού θρησκευτικού συναισθήματος παρά το
αντίθετο».
Η εν λόγω
κατάσχεση είναι η πρώτη που συμβαίνει στην Ελλάδα μετά από 22 χρόνια και
συγκεκριμένα από το 1981, όταν και είχε κατασχεθεί η έκδοση βιβλίου του
Μαρκήσιου ντε Σάντ.
Ο επίλογος της τωρινής κατάσχεσης δεν έχει γραφεί
ακόμη, μια και εκκρεμεί η εκδίκαση έφεσης στην
πρωτόδικη απόφαση, ενώ οι Εκδόσεις Οξύ κινούνται σε κοινή αντίδραση με
ευρωπαίους εκδότες.
Εμείς απ’ την πλευρά μας, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε
ότι είναι άλλο πράγμα η λογοκρισία και οι φραστικές αντιδράσεις εναντίον
κάποιου βιβλίου και τελείως διαφορετικό γεγονός η κατάσχεση ενός βιβλίου. Σε
μια δημοκρατική κοινωνία –όπως πολλοί
θέλουν να πιστεύουν ότι ζούμε- η διακίνηση αγαθών –όπως τα βιβλία- πρέπει να
είναι ελεύθερη και ανεμπόδιστη. Η κατάσχεση και απαγόρευση βιβλίων εν έτη 2003
και ενώ η Ελλάδα είναι προεδρεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν βοηθάει την
προαγωγή του πολιτισμού μας, αλλά αντίθετα ευνοεί το πισωγύρισμα των ανθρώπων
σε σκοτεινές εποχές, όπου ο φόβος ήταν ανασταλτικός παράγοντας για την πρόοδο
του πνεύματος.
Τα συμπεράσματα δικά σας…
Σιδέρης Ντιούδης
Αντίδραση συγγραφέα
Ο συγγραφέας Γκέρχαρντ Χάντερερ σε συνέντευξη του
στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» στις 28/2/2003, επισημαίνει σχετικά με την κατάσχεση
του βιβλίου του στην Ελλάδα: «Η ενέργεια των ελληνικών αρχών, μου προκάλεσε
κατάπληξη. Σε όσους αποφάσισαν να το κατασχέσουν δεν έχω παρά να κουνήσω το
κεφάλι μου συγκαταβατικά και να τους πω: “καλώς ήλθατε στον Μεσαίωνα”»... οι
εικόνες του βιβλίου δεν θίγουν σε καμιά περίπτωση τον μύθο του Ιησού, αλλά
πιάνουν από τα κέρατα το λατρευτικό κιτς της καθολικής εκκλησίας». Δηλαδή «την
άσκηση εξουσίας των εκκλησιαστικών αξιωματούχων και την ανάδειξη σε κυρίαρχη
θέση των μαθητών σε σχέση με το Δάσκαλο τους, κάτι που επίσης καταπιέζει όσους
πιστεύουν σ’ εκείνον και τον αγαπούν.»
Ας δούμε όμως τι είπαν συγγραφείς, εκδότες, αλλά και
κληρικοί για την κατάσχεση την «Ζωής του Ιησού»:
«Σε κάθε περίπτωση είναι απαράδεκτη η κατάσχεση. Οι
πυρές είναι πρακτικές άλλων εποχών. Στην αυγή του 21ου αιώνα δεν θα
έπρεπε κανένα τυπωμένο χαρτί να καίγεται».
Σωτήρης Δημητρίου (συγγραφέας)
«Η κατάσχεση του βιβλίου «Η ζωή του Ιησού»», η πρώτη
στην Ελλάδα μετά από 22 χρόνια, πρέπει να καταδικαστεί ρητά από όλους, και με ιδιαίτερη
έμφαση από τον εκδοτικό κόσμο, ο οποίος ενωμένος στην αντίδραση του, όπως και
τότε, οφείλει να διακηρύξει την αντίθεση του σε κάθε απόπειρα για κατάσχεση των
ιδεών και για πολτοποίηση της ελεύθερης έκφρασης.
Οδυσσέας Χατζόπουλος (εκδότης)
«Ορθά έπραξε η Εισαγγελία Αθηνών. Το πρόσωπο του
Θεανθρώπου πρέπει να τυγχάνει σεβασμού, είτε πιστεύουμε είτε όχι. Η κοσμική
νομοθεσία προβλέπει σεβασμό για όλους τους αρχηγούς θρησκευμάτων. Επ’ ουδενί
μπορούμε να επιτρέψουμε αστεϊσμούς και παίγνια με τα όσια και τα ιερά».
Πατέρας Επιφάνιος Οικονόμου (Εκπρόσωπος Τύπου
Αρχιεπισκοπής Αθηνών)
«Πρώτον, δεν είμαστε καθόλου, μα καθόλου, καλά.
Δεύτερον, δεν μου κάνει καμία, μα καμία εντύπωση: αφού η κυβέρνηση, η
αντιπολίτευση, οι δημοσιογράφοι και ο όχλος έχουν δώσει τέτοια δύναμη στην
Εκκλησία και σε όλον τον συρφετό των μισαλλόδοξων, όλα είναι δυνατά».
Σώτη Τριανταφύλλου (συγγραφέας)
