ο γκουρού των κρουστών
Ήμουν ξαπλωμένος στη σκιερή άμμο περικυκλωμένος από το θόρυβο των κυμάτων που δεν άφηναν την παραμικρή σκέψη να μπει σε σειρά, όταν όλα αυτά διακόπηκαν. Κάτι ακούγονταν κάπου βαθιά μέσα στα πεύκα. Ετοιμάστηκα να βρίσω καθώς ήρθε στο μυαλό μου η εικόνα του τύπου που ψήνει παιδάκια, ακούγοντας κλαρίνα δήθεν δημοτικά που έχουν γραφτεί πριν από κανά μήνα για να ακουστούν όταν τα ποτήρια του κρασιού μοιάζουν τρύπια- και παραμορφώνουν το τοπίο με αποτέλεσμα το τοπίο να ανταποδίδει με το ίδιο νόμισμα και να παραμορφώνει την μουσική του.
Δεν ήταν όμως έτσι. Ο ήχος ήταν
ρυθμικός και διακοπτόταν ακανόνιστα. Σηκώθηκα γεμάτος τεμπελιά, άμμο και
περιέργεια. Ακολουθώντας τα ηχητικά σημάδια μπήκα μέσα στο δάσος που εκτείνεται
σε όλη την παραλία μπροστά από το Γιαννιτσοχώρι. Σ’ ένα ξέφωτο ήταν καθισμένη
μια ομάδα ατόμων, ο καθένας με ένα κρουστό και ακολουθούσαν τα νεύματα ενός
πολύ ήρεμου τύπου. Κυριολεκτικά τον ρουφούσαν με τα μάτια τους. Εκεί είδα και
τον Θοδωρή, έναν παλιό γνώριμο από τους AfroLabPercussion. Ήταν σεμινάρια κρουστών και ο ήρεμος, ρευστός
τυπάκος ήταν ένας από τους καλύτερους δάσκαλους κρουστών στην Ευρώπη.
-Έχει μπει και στο βιβλίο
Γκίνες γιατί κατάφερε να συντονίσει 586 τζέμπε… Μου είπε ο Θοδωρής.
Δεν ξέρω τι έκανε, πάντως
ήξερα ότι άκουγα κάτι που δεν με άφηνε να κάτσω κάτω και έπρεπε να το γνωρίσω.
Ο Pondaείναι
εξαιρετικός άνθρωπος και μουσικός. Τόσο απλός που κάνει τα πάντα -και την μουσική-
να φαίνονται καθημερινή υπόθεση.
Ponda η καταγωγή
σου είναι από το Σουρινάμ…
Ο πατέρας μου είναι από το
Σουρινάμ και η μητέρα μου από την Ολλανδία, αλλά εγώ γεννήθηκα στο Άμστερνταμ.
Οπότε, λόγω
αντικειμένου και καταγωγής θα έρχεσαι σε επαφή με πολλούς ξένους, μετανάστες
κλπ. Πόσο εύκολο είναι για έναν μετανάστη να περάσει, την μουσική του στην Ευρώπη ;
Καταρχάς να σου πω ότι όλα τα
αδέρφια μου έχουν γεννηθεί στο Σουρινάμ, η γυναίκα μου είναι από την δυτική Αφρική
οπότε έχω σίγουρα επαφή με μη Ευρωπαίους. Και φυσικά η επαφή αυτή δεν
περιορίζεται στον οικογενειακό κύκλο, λόγω της μουσικής και των ταξιδιών που
κάνω. Έτσι πιστεύω ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια υπάρχει αύξηση της εισαγωγής
της παγκόσμιας μουσικής στην Ευρώπη.
Αυτό γίνεται γιατί χώρες της κεντρικής Ευρώπης όπως η
Αγγλία, η Ολλανδία παρουσιάζουν μια
έλλειψη φολκλόρ, μια έλλειψη οτιδήποτε παραδοσιακού;
Είναι αλήθεια αυτό.
Συγκρινόμενες με άλλες χώρες είναι πιο φτωχές σε αυτό τον τομέα.
Έτσι , η Ολλανδία για παράδειγμα, προσπαθεί να πάρει
εναλλακτικά παραδοσιακά στοιχεία από
άλλες κουλτούρες;
Η πρόσμειξη διάφορων
πολιτιστικών στοιχείων είναι κομμάτι της ολλανδικής παράδοσης. Υπήρχαν πολλές
ολλανδικές αποικίες και υπάρχουν ακόμη, οπότε από παλαιότερα χρόνια βρίσκονταν
στην Ολλανδία διάφορα στοιχεία από διάφορους πολιτισμούς. Παράδειγμα στο
Άμστερνταμ όπου είχαν έρθει πολλοί Εβραίοι ή καθολικοί ή προτεστάντες για να
αποφύγουν θρησκευτικές καταπιέσεις ή πολέμους κλπ. Το Άμστερνταμ από παλιά είχε σαν χαρακτηριστικό την
ανάμειξη των πολιτισμών.
Η ολλανδική κυβέρνηση όμως αλλάζει την πολιτική της
απέναντι στους μετανάστες; Θα αλλάξει αυτό καθόλου την ολλανδική κουλτούρα και
τον κοινωνικό ιστό;
Όντως αλλάζει η
μεταναστευτική πολιτική. Δεν ξέρω αν αλλάζει μόνο στην Ολλανδία. Γίνεται
περισσότερο αυστηρή , λιγότερο φιλελεύθερη. Σε ορισμένα κομμάτια πιστεύω ότι θα
υπάρξουν αλλαγές στην κουλτούρα και την κοινωνία.
Κάποιοι λένε ότι για κάθε μουσική υπάρχει ένα μέρος
και μία στιγμή όπου αποδίδει καλύτερα. Η δικιά σου η μουσική πότε αποδίδει
καλύτερα;
Η μουσική των κρουστών είναι χορευτική μουσική. Κατά αυτή την έννοια
είναι κοινωνική μουσική. Δεν είναι μουσική που την ακούς ενώ είσαι πίσω από
έναν υπολογιστή. Χρειάζεται αλληλεπίδραση. Για αυτό και τα τελευταία χρόνια
γίνεται περισσότερο δημοφιλής στην Ευρώπη. Μπορείς να παίξεις και μόνο σου αλλά
δεν έχει γούστο (fun). Περνάς πιο καλά αν παίζεις
μόνο σου πιάνο, παρά αν παίζεις μόνος τζέμπε. Όπως π.χ. σήμερα. Είδες που
παίζαμε όλοι μαζί και ο καθένας είχε το ρόλο του. Η μουσική υπήρχε επειδή
ακολουθούσαν όλοι όλους. Αν κάποιος βγει από την ομάδα τότε δεν παίζεται
μουσική.
Αυτή η συλλογική παραγωγή μουσικής μπορεί να
χρησιμοποιηθεί σε άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις; Από όσο ξέρω στην Ολλανδία
παίζεις σε σχολεία…
Ναι, φυσικά. Παίζω σε σχολεία
με σκοπό να αναπτυχθούν τα μουσικά και κοινωνικά ταλέντα των παιδιών. Μέσα από
τον συγχρονισμό των κρουστών μεταξύ τους, τα παιδιά μπορούν να μάθουν να
συνεργάζονται, να αλληλεπιδρούν και να σέβονται το ένα το άλλο. Ακόμα και σε εταιρείες
κάνω σεμινάρια, με σκοπό την καλύτερη συνεργασία των εργαζομένων.
Δηλαδή η μουσική και πιο συγκεκριμένα η μουσική που
παίζεις, είναι ένα είδος φάρμακου;
Σίγουρα. Αρκετοί άνθρωποι
βρίσκουν τον εαυτό τους, παίρνουν ενέργεια παίζοντας ή ακούγοντας μουσική.
Οι άνθρωποι που
σε πλησιάζουν σαν δάσκαλο τι ψάχνουν; Ψάχνουν για μουσική, ψάχνουν για μια νέα
καριέρα ή ψάχνουν για τη συλλογικότητα που μιλούσαμε πριν;
Είναι ένας συνδυασμός των
παραπάνω. Υπάρχουν αυτοί που θέλουν να γίνουν μουσικοί και ίσως επαγγελματίες ,οπότε πρέπει να ασχοληθούν
σοβαρά και να το ψάξουν πιο βαθιά. Υπάρχουν άλλοι που έρχονται για ένα χρόνο
και απλά μαθαίνουν να παίζουν, για να περνάν καλά. Για να μάθεις να παίζεις
κρουστά ,σε ένα επίπεδο όπου παίζεις για
να περνάς καλά, δεν χρειάζεται να περάσουν δέκα χρόνια.
Είναι εύκολο για τους αφρικανικούς ρυθμούς να
αναμειχθούν με άλλους ξένους;
Εξαρτάται. Μπορούν να
αναμειχθούν με κάποιους ρυθμούς. Με ρυθμούς παγκόσμιους που αν τους παίξεις
π.χ. για Κινέζους, Εσκιμώους ή Έλληνες όλοι θα γουστάρουν το ίδιο.
Η Jazz σου αρέσει;
Ναι,ναι.
Χωράνε τα αφρικάνικα κρουστά σε μία Jazz μπάντα;
Έχω παίξει κόνγκας σε Jazzσχήματα.
Ένα κομμάτι της Jazz, άλλωστε, κατάγεται από την
δυτική Αφρική. Κάποιος ο οποίος μπαίνει βαθιά στο τζέμπε π.χ. κάνει το ίδιο με
έναν δεξιοτέχνη του σαξόφωνου. Υπάρχει ο αντίστοιχος Κολλτρέην των κρουστών,
όπου ξεχωρίζεις τον τρόπο που παίζει, το ύφος του ,όπως ακριβώς συμβαίνει με
τον Κολλτρέην και τους σαξοφωνίστες.
Οι αγαπημένοι σου μουσικοί ποιοι είναι;
Για άλλα όργανα εκτός
κρουστών, μου αρέσουν κυρίως οι παλιοί. Ο Κολλτρέην, ο Ντέηβις κλπ. Όσο αφορά
στα κρουστά, επειδή θεωρώ ότι μαθαίνω ακόμα, μου αρέσουν επίσης οι παλιοί και ο
τρόπος που παίζουν. Υπάρχουν άνθρωποι στην Αφρική που είναι εβδομήντα χρονών
και παίζουν κρουστά τα τελευταία εξήντα χρόνια. Ένας τέτοιος είναι ένας από
τους δασκάλους μου ο Φάμουλου ή ο Φάντουμπα κλπ
Τι χρειάζεται να έχει κάποιος για να μάθει να παίζει
κρουστά; Όλοι μπορούν να μάθουν;
Είναι σαν το ποδόσφαιρο. Όλοι
μπορούν να μάθουν να κλοτσάνε μια μπάλα αλλά χρειάζεται πολύ ταλέντο για να
παίξεις στην εθνική ομάδα της Ελλάδας (!). Είναι πολύ σπάνιο να δω κάποιον και να πω ότι
αυτός δε μπορεί να παίξει. Από κει και πέρα υπάρχει το μουσικό ταλέντο. Αν
παίζεις καλό πιάνο, μπορώ να σε μάθω να παίζεις καλά κρουστά.
Κοιτώντας πίσω στο χρόνο πιστεύεις ότι εκπλήρωσες αυτά
που ήθελες μέσω της μουσικής;
Είμαι πλέον αρκετά
χαρούμενος. Είμαι ικανοποιημένος που μπορώ να ζω από την μουσική μου, από αυτό
που μου αρέσει περισσότερο δηλαδή. Δεν
χρειάζεται να γίνω εκατομμυριούχος για να απολαμβάνω την οικογένειά μου, την
μουσική μου και να μένω ταυτόχρονα μακριά από άγχη, βάρη κλπ. Βλέπω παλιούς μου
συμμαθητές που έγιναν managers,
στελέχη και τα μαλλιά τους είναι πλέον άσπρα. Δουλεύουν 8- 5 και μετά
σαββατοκύριακο και ξανά το ίδιο και ξανά κλπ. Όλοι αυτοί έχουν σταματήσει να
μαθαίνουν. Για μένα δεν υπάρχει αυτό. Αν θέλει ο Θεός, θα παίζω μέχρι να πεθάνω
Κατά αυτήν την έννοια νοιώθω ευλογημένος.
Η ενασχόληση με την μουσική σε έκανε να βλέπεις τα πράγματα έτσι ή επειδή
είχες αυτή την οπτική ασχολήθηκες με την μουσική;
Νομίζω ότι και η μουσική με
βοήθησε να εξελίξω πολλά πράγματα στον εαυτό μου. Π.χ. λόγω της μουσικής
ταξιδεύω πολύ ,οπότε γνωρίζω πολύ διαφορετικό κόσμο και έτσι παραμένω ανοιχτός.
Νοιώθω πλούσιος από αυτό…
