Haig Jazz
Κάποιοι δίσκοι είναι σημαντικοί για την εποχή τους, άλλοι είναι σημαντικοί για πάντα. To "Kind of Blue", το αριστούργημα που ηχογράφησε ο Miles Davis το 1959, συμπληρώνει φέτος μισό αιώνα ζωής. Το πιθανότερο είναι ότι θα το έχετε κάπου, σε κάποια μορφή, σε βινύλιο ή σε μία από τις πολλές εκδόσεις του σε CD, γιατί είναι το τζαζ άλμπουμ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην ιστορία του είδους. Και τώρα που ψάχνουμε τρόπους να θάψουμε καλύτερα και πιο οικολογικά το "άλμπουμ" ως φόρμα μουσικής έκδοσης μού φαίνεται αρκετά χρήσιμο και μια χαρά ρετρό να θυμηθούμε γιατί λατρέψαμε τα "άλμπουμ", γιατί λατρεύουμε το συγκεκριμένο, γιατί το "Kind Of Blue" θεωρείται το καλύτερο (τζαζ) άλμπουμ όλων των εποχών και, τέλος πάντων, τι είναι αυτό που κάνει αριστούργημα ένα αριστούργημα...
FAQ και όχι-και-τόσο-FAQ για το 'Kind Of Blue"
-Εάν σε σταματήσουν στο δρόμο και σε ρωτήσουν τι είναι το "Kind Of Blue" και εσύ βιάζεσαι, τι θα τους απαντήσεις;
Ότι είναι, κατά γενική ομολογία, το καλύτερο τζαζ άλμπουμ όλων των εποχών. Πιθανότατα το καλύτερο άλμπουμ, τελεία. Όλων των εποχών. Επειδή πετυχαίνει αυτόν τον πολύ σπάνιο συνδυασμό στην τέχνη: ένα έργο που το λατρεύουν κοινό και κριτικοί (κυριολεκτικά...), επαναστατικό για τους ειδήμονες και συνάμα απολαυστικό για όλους.
-Άρα έχουν ειπωθεί τόσα πολλά γι' αυτό που τώρα τι να ξαναλέμε;
Χα! Ακριβώς γι' αυτό έχει νόημα να το επανεξετάσουμε με την αφορμή των 50 ετών από την ηχογράφησή του.
-Τι έγινε τότε λοιπόν;
Το 1959, ο τρομπετίστας της τζαζ Miles Davis ηχογράφησε σε δύο session αυτό το άλμπουμ για την κραταιά, τότε, εταιρεία Columbia, με το σεξτέτο του, στο οποίο συμμετείχαν οι σαξοφωνίστες John Coltrane και Julian "Cannonbal" Adderley, οι πιανίστες Bill Evans και Wynton Kelly (σε ένα κομμάτι), ο μπασίστας Paul Chambers και ο ντράμερ Jimmy Cobb. Είχε πέντε κομμάτια όλα κι όλα, τα οποία ηχογραφήθηκαν μια κι έξω. Δεν έγινε καμία πρόβα νωρίτερα και ο Miles πήγε στο στούντιο έχοντας, επίτηδες, μία γενική ιδέα για το κάθε κομμάτι, θέλοντας να αποσπάσει την καλλιτεχνική αντίδραση των μουσικών του πάνω στις ιδέες του.
-Και σε τι διαφέρει το "Kind Of Blue" από άλλα 93.000 βαρετά τζαζ άλμπουμ όπου οι μουσικοί ήθελαν να πετύχουν ακριβώς το ίδιο;
Καλή ερώτηση... Ας κάνουμε ένα Top 5 των χιλιάδων απαντήσεων: 1. Θεσπέσια, σαγηνευτική, σέξι και εύκολα αντιληπτή μουσική. 2. Η τέλεια εισαγωγή στην τζαζ με τέσσερις από τους καλύτερους μουσικούς όλων των εποχών (Miles, Coltrane, B.Evans και Cannonball) στην καλύτερή τους φάση, και σε ένα μόνο άλμπουμ, συμφέρει! 3. Πέντε αληθινά πιασάρικες μελωδίες που αποστηθίζονται με την πρώτη –καμία σχέση με το υπόλοιπο 95% της τζαζ. 4. Είναι ένα σημαντικό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό έργο γιατί έδειξε πώς οι τζαζ μουσικοί μπορούν να αυτοσχεδιάζουν με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας "τρόπους" αντί για συγχορδίες. 5. Αν το ξέρεις ή το έχεις στη δισκοθήκη σου σε κάνει να δείχνεις ψαγμένος –είναι, σα να λέμε, ο "Άμλετ" της τζαζ χωρίς όμως να διαρκεί τέσσερις ώρες.
-Τα υπόλοιπα τα κατάλαβα, αυτό με τους "τρόπους" με ζόρισε λιγουλάκι...
Τέλος πάντων, δεν έχει τόση σημασία ο όρος, μην τρελαίνεσαι, απλώς φαντάσου μία τζαζ με λιγότερες ασκήσεις δεξιοτεχνίας και μεγαλύτερη ελευθερία στη δημιουργία μουσικής ατμόσφαιρας. Ο ήχος δεν τρέχει αλλά κυλά και τα σόλο ακολουθούν τη ροή. Συνέβη αυτό που ακούσαμε αργότερα στη μινιμαλιστική μουσική.
-Σίγουρα κάπου θα το έχει πάρει το αυτί μου.
Σε αμέτρητες τζαζ συλλογές, σε χιλιάδες κοκτέιλ μπαρ και ρεστοράν, στο ραδιόφωνο, σε σπίτια, σε τζινγκλάκια, σε samples (ειδικά το μπάσο στο "So what"), σε συναυλίες, τόσο που μπορεί να τη θεωρήσεις easy-listening jazz.
-Δεν είναι εύκολη;
Στην ακρόαση είναι πολύ. Αλλά η ευκολία είναι το ελάχιστο που μπορείς να πεις για το "Kind Of Blue". Έφερε τα πάνω κάτω: Θόλωσε την εικόνα που ήθελε οτιδήποτε ανατρεπτικό να είναι και καταστροφικό, στρυφνό, θορυβώδες, αυτό που έλεγε ο Louis Armstrong για το bebop ότι είναι "κινέζικη μουσική" ή αυτό που πίστευαν εκείνοι που έριξαν ντομάτες στον Στραβίνσκι όταν έπαιξε την "Ιεροτελεστία της Άνοιξης". Γκρέμισε την ηγεμονία του bebop, που ήθελε τη σύγχρονη τζαζ να είναι προνόμιο βιρτουόζων που γάζωναν με ιλιγγιώδη σόλο βασισμένα σε πολύπλοκες αλλαγές συγχορδιών. Έφερε στο προσκήνιο τη δημιουργική ελευθερία του μουσικού που ξεδιπλώνει, χωρίς βιασύνη, ολοκληρωμένες ιδέες. Ο τζαζίστας του "Kind Of Blue" είναι ένας θιασώτης του μη αφηρημένου λυρισμού, που παίζει με σαφήνεια και αμεσότητα.
-Και γιατί πρέπει να το ακούσεις όλο για να το καταλάβεις; Δεν αρκούν ένα-δύο κομμάτια;
Όχι. Είναι ένα concept album βασισμένο στην ιδέα όχι μόνο του Miles αλλά και του Bill Evans να πειραματιστούν με modal κλίμακες. Μάλιστα οι δυο τους άκουγαν πολλή κλασική μουσική εκείνη την περίοδο, ιδιαίτερα τους "ιμπρεσιονιστές". Το σχέδιο ήταν να δώσουν τη δυνατότητα στους μουσικούς να δημιουργήσουν νέες συνθέσεις από το μηδέν. Και αυτοί το εκμεταλλεύονται σε κάθε στιγμή του άλμπουμ αποδεικνύοντας γιατί είναι πράγματι σπουδαίοι μουσικοί και, επίσης, ότι η τζαζ είναι μία αυτόνομη μορφή τέχνης που συνομιλεί με τις άλλες μουσικές (τα μπλουζ, την κλασική μουσική, τις ανατολίτικες μουσικές φόρμες) και με τις σύγχρονες αναζητήσεις στις άλλες τέχνες.
-Καλά, με έπεισες, θα το αγοράσω.
Ψάξε καλύτερα μέσα στο σπίτι. Κάπου θα υπάρχει.
FAQ και όχι-και-τόσο-FAQ για το 'Kind Of Blue"
-Εάν σε σταματήσουν στο δρόμο και σε ρωτήσουν τι είναι το "Kind Of Blue" και εσύ βιάζεσαι, τι θα τους απαντήσεις;
Ότι είναι, κατά γενική ομολογία, το καλύτερο τζαζ άλμπουμ όλων των εποχών. Πιθανότατα το καλύτερο άλμπουμ, τελεία. Όλων των εποχών. Επειδή πετυχαίνει αυτόν τον πολύ σπάνιο συνδυασμό στην τέχνη: ένα έργο που το λατρεύουν κοινό και κριτικοί (κυριολεκτικά...), επαναστατικό για τους ειδήμονες και συνάμα απολαυστικό για όλους.
-Άρα έχουν ειπωθεί τόσα πολλά γι' αυτό που τώρα τι να ξαναλέμε;
Χα! Ακριβώς γι' αυτό έχει νόημα να το επανεξετάσουμε με την αφορμή των 50 ετών από την ηχογράφησή του.
-Τι έγινε τότε λοιπόν;
Το 1959, ο τρομπετίστας της τζαζ Miles Davis ηχογράφησε σε δύο session αυτό το άλμπουμ για την κραταιά, τότε, εταιρεία Columbia, με το σεξτέτο του, στο οποίο συμμετείχαν οι σαξοφωνίστες John Coltrane και Julian "Cannonbal" Adderley, οι πιανίστες Bill Evans και Wynton Kelly (σε ένα κομμάτι), ο μπασίστας Paul Chambers και ο ντράμερ Jimmy Cobb. Είχε πέντε κομμάτια όλα κι όλα, τα οποία ηχογραφήθηκαν μια κι έξω. Δεν έγινε καμία πρόβα νωρίτερα και ο Miles πήγε στο στούντιο έχοντας, επίτηδες, μία γενική ιδέα για το κάθε κομμάτι, θέλοντας να αποσπάσει την καλλιτεχνική αντίδραση των μουσικών του πάνω στις ιδέες του.
-Και σε τι διαφέρει το "Kind Of Blue" από άλλα 93.000 βαρετά τζαζ άλμπουμ όπου οι μουσικοί ήθελαν να πετύχουν ακριβώς το ίδιο;
Καλή ερώτηση... Ας κάνουμε ένα Top 5 των χιλιάδων απαντήσεων: 1. Θεσπέσια, σαγηνευτική, σέξι και εύκολα αντιληπτή μουσική. 2. Η τέλεια εισαγωγή στην τζαζ με τέσσερις από τους καλύτερους μουσικούς όλων των εποχών (Miles, Coltrane, B.Evans και Cannonball) στην καλύτερή τους φάση, και σε ένα μόνο άλμπουμ, συμφέρει! 3. Πέντε αληθινά πιασάρικες μελωδίες που αποστηθίζονται με την πρώτη –καμία σχέση με το υπόλοιπο 95% της τζαζ. 4. Είναι ένα σημαντικό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό έργο γιατί έδειξε πώς οι τζαζ μουσικοί μπορούν να αυτοσχεδιάζουν με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας "τρόπους" αντί για συγχορδίες. 5. Αν το ξέρεις ή το έχεις στη δισκοθήκη σου σε κάνει να δείχνεις ψαγμένος –είναι, σα να λέμε, ο "Άμλετ" της τζαζ χωρίς όμως να διαρκεί τέσσερις ώρες.
-Τα υπόλοιπα τα κατάλαβα, αυτό με τους "τρόπους" με ζόρισε λιγουλάκι...
Τέλος πάντων, δεν έχει τόση σημασία ο όρος, μην τρελαίνεσαι, απλώς φαντάσου μία τζαζ με λιγότερες ασκήσεις δεξιοτεχνίας και μεγαλύτερη ελευθερία στη δημιουργία μουσικής ατμόσφαιρας. Ο ήχος δεν τρέχει αλλά κυλά και τα σόλο ακολουθούν τη ροή. Συνέβη αυτό που ακούσαμε αργότερα στη μινιμαλιστική μουσική.
-Σίγουρα κάπου θα το έχει πάρει το αυτί μου.
Σε αμέτρητες τζαζ συλλογές, σε χιλιάδες κοκτέιλ μπαρ και ρεστοράν, στο ραδιόφωνο, σε σπίτια, σε τζινγκλάκια, σε samples (ειδικά το μπάσο στο "So what"), σε συναυλίες, τόσο που μπορεί να τη θεωρήσεις easy-listening jazz.
-Δεν είναι εύκολη;
Στην ακρόαση είναι πολύ. Αλλά η ευκολία είναι το ελάχιστο που μπορείς να πεις για το "Kind Of Blue". Έφερε τα πάνω κάτω: Θόλωσε την εικόνα που ήθελε οτιδήποτε ανατρεπτικό να είναι και καταστροφικό, στρυφνό, θορυβώδες, αυτό που έλεγε ο Louis Armstrong για το bebop ότι είναι "κινέζικη μουσική" ή αυτό που πίστευαν εκείνοι που έριξαν ντομάτες στον Στραβίνσκι όταν έπαιξε την "Ιεροτελεστία της Άνοιξης". Γκρέμισε την ηγεμονία του bebop, που ήθελε τη σύγχρονη τζαζ να είναι προνόμιο βιρτουόζων που γάζωναν με ιλιγγιώδη σόλο βασισμένα σε πολύπλοκες αλλαγές συγχορδιών. Έφερε στο προσκήνιο τη δημιουργική ελευθερία του μουσικού που ξεδιπλώνει, χωρίς βιασύνη, ολοκληρωμένες ιδέες. Ο τζαζίστας του "Kind Of Blue" είναι ένας θιασώτης του μη αφηρημένου λυρισμού, που παίζει με σαφήνεια και αμεσότητα.
-Και γιατί πρέπει να το ακούσεις όλο για να το καταλάβεις; Δεν αρκούν ένα-δύο κομμάτια;
Όχι. Είναι ένα concept album βασισμένο στην ιδέα όχι μόνο του Miles αλλά και του Bill Evans να πειραματιστούν με modal κλίμακες. Μάλιστα οι δυο τους άκουγαν πολλή κλασική μουσική εκείνη την περίοδο, ιδιαίτερα τους "ιμπρεσιονιστές". Το σχέδιο ήταν να δώσουν τη δυνατότητα στους μουσικούς να δημιουργήσουν νέες συνθέσεις από το μηδέν. Και αυτοί το εκμεταλλεύονται σε κάθε στιγμή του άλμπουμ αποδεικνύοντας γιατί είναι πράγματι σπουδαίοι μουσικοί και, επίσης, ότι η τζαζ είναι μία αυτόνομη μορφή τέχνης που συνομιλεί με τις άλλες μουσικές (τα μπλουζ, την κλασική μουσική, τις ανατολίτικες μουσικές φόρμες) και με τις σύγχρονες αναζητήσεις στις άλλες τέχνες.
-Καλά, με έπεισες, θα το αγοράσω.
Ψάξε καλύτερα μέσα στο σπίτι. Κάπου θα υπάρχει.
