Berlinale 1951-2007
Η ιστορία του ξεκινά το 1951, ενώ ακόμα άχνιζαν οι στάχτες
από τα ερείπια του ναζιστικού καθεστώτος. Ο δήμος Βερολίνου αποφάσισε τότε να
στηρίξει τη δημιουργία ενός φεστιβάλ αφιερωμένο στο σινεμά το οποίο θ?απάλυνε
τις φρικτές μνήμες του πολέμου και ταυτόχρονα θα επέτρεπε στους Βερολινέζους να
ξανανιώσουν περήφανοι για την πολιτιστική παραγωγή στη χώρα τους.
Το φεστιβάλ κάνει πρεμιέρα με τη «Ρεβέκκα», του Α. Χίτσκοκ,
και από εκεί και πέρα τα πράγματα μοιάζουν να κινούνται με πραγματικά μεγάλες
ταχύτητες. Οι Βερολινέζοι, αλλά και ξένοι επισκέπτες, εξαντλούν σε πολύ σύντομο
χρονικό διάστημα τα εισιτήρια. Ταυτόχρονα όμως οι ανατολικές χώρες (με εξαίρεση τους πολίτες της ανατολικής
Γερμανίας, που ακόμα μπορούν να περνούν ελεύθερα στη «Δυτική όχθη») απορρίπτονται
από κάθε δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα του φεστιβάλ, καθώς τα γεγονότα
των προηγούμενων ετών και το κλείσιμο των συνόρων της ανατολικής Γερμανίας έχουν
οδηγήσει σε μια έκρηξη των αντιθέσεων του ψυχρού πολέμου.
Το 1970 με αφορμή την προβολή της ταινίας «Ο.Κ.» του Μ. Βερχόφεν, ξεκινούν
διαδηλώσεις από την οργισμένη νεολαία της εποχής, πριμοδοτούμενες και από τον
Ντουσάν Μακαβέγιεφ, μέλος της κριτικής επιτροπής, ο οποίος καταγγέλει προσπάθεια
λογοκρισίας από την επιτροπή, καθώς η ταινία πραγματεύεται το «ευαίσθητο» θέμα
του βιασμού μιας κοπέλας από ομάδα αμερικανών στρατιωτών. Το θέμα θα πάρει τέτοια
έκταση οδηγώντας τελικά στην ακύρωση ολόκληρου του διαγωνιστικού προγράμματος! Τα
σκάνδαλα αυτού του είδους, που είχαν ως βάση τους τις πολιτικές θέσεις της μιας
ή της άλλης πλευράς, συνεχίστηκαν μέχρι την πτώση των καθεστώτων της «σοσιαλιστικής»
γραφειοκρατίας και την ενοποίηση του Βερολίνου. Χαρακτηριστικό ήταν το
παράδειγμα της ταινίας «Ελαφοκυνηγος» του Μ. Τσιμίνο, το 1979, που
μποϋκοταρίστικε από το σύνολο των «σοσιαλιστικών» χωρών, θεωρούμενο ως απολογία
του αμερικανικού ιμπεριαλισμού για τις ενέργειες του στο Βιετνάμ
Στα 90's το φεστιβάλ διατήρησε τη βάση του σε επίπεδο κουλτούρας δηλαδή αυτή του
ρηξικέλευθου και του πειραματικού, ενώ οι ενοποιημένοι τομείς της άλλοτε
διχασμένης πόλης έδιναν πλέον ένα άλλο στίγμα στα πλήθη των επισκεπτών τα οποία
άρχισαν να συρρέουν, δημιουργώντας καινούργιους μύθους. Βέβαια η αίσθηση του
πολιτικοποιημένου και του εναλλακτικού συνέχισε να κυριαρχεί. Θυμίζω τη
βράβευση πριν από μερικά χρόνια του καταπληκτικού «Βloody Sunday» με την
ντοκιμαντεριστική αλλά και free cinema αισθητική του ή ταινίες όπως το περυσινό proposition με
την πινελιά του Ν. Cave,
ένα σκοτεινό παρακμιακό γουέστερν, που εκτυλισσόταν στην Αυστραλία ή το
«Σαράγεβο σε αγαπώ» της Γιασμίλα Ζμπάνιτς και το «Όφσάιντ» του αντικαθεστωτικού
Ιρανού, Τζαφέρ Παναχί («Ο Κύκλος»).
Μέσα στην δεκαετία που διανύουμε, το φεστιβάλ πέρα από τη διαφύλαξη του
πειραματικού και πολιτικού χαρακτήρα του, δε δίστασε, να κάνει και μεγάλα
ανοίγματα σε κινηματογραφίες όπως αυτήν της Ασίας αλλά και να είναι από τα
βασικά φεστιβάλ τα οποία είχαν προωθήσει το όραμα και τη συνεπή, κοινωνικά, κριτική
στάση του ιρανικού σινεμά.
19-26/4
Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά θα έχουμε την τύχη να
φιλοξενήσουμε στην πόλη μας τη Berlinale!To 2005 ήταν η χρονιά
που το φεστιβάλ έκανε μια εξαιρετικά τολμηρή κίνηση μεταφέροντας μέρος του
προγράμματος του, για πρώτη φορά, σε μια ξένη χώρα. Αυτή η χώρα ήταν η Ελλάδα
και θα την ακολουθούσαν την επόμενη χρονιά και άλλες χώρες. Οι προηγούμενες
διοργανώσεις, οπως ήταν φυσικό, δε στάθηκαν μόνο σε κάποιες από τις πλευρές της
κινηματογραφίας έτσι όπως είχαν παρουσιαστεί στο φεστιβάλ Βερολίνου, αλλά και
σε παραλειπόμενα, όπως πάρτι, θεατρικές παραστάσεις αλλά και δρώμενα όπως έγινε
πέρσι με την παρουσίαση των Teddy awards,
βραβείων που είχαν να κάνουν με τη gay και Lesbian κοινότητα. Πρόκειται για μια εκδήλωση που αποτελεί ένα από
τα νεώτερα στοιχεία που έχουν προστεθεί στο πανόραμα του φεστιβάλ κι αποτελεί
πλέον ένα από τα βασικότερα τμήματα της Berlinale μαζί με το διαγωνιστικό τμήμα,
το «πειραματικό» Forum,
την ενότητα German cinema,
τις Ρετροσπεκτίβες και τις παιδικές ταινίες.
Φέτος η Berlinaleστην Αθήνα, μια διοργάνωση της Cinemad και της Cultural Actionθα περιλαμβάνει πολλές παράλληλες εκδηλώσεις, πάρτι και άλλα δρώμενα και φυσικά
στο κινηματογραφικό της μέρος θα είναι ισχυρότερη παρά ποτέ. Έτσι, έχουμε το
αφιέρωμα στο μεγάλο Αμερικάνο δημιουργό Άρθουρ Πεν και το αφιέρωμα στο Βωβό
κινηματογράφο, τομέα στον οποίο άλλωστε η Γερμανία, μέχρι και την άνοδο του
ναζισμού, είχε προσφέρει ονόματα όπως του Μουρνάου, του Φρίτς Λάνγκ και του
Βίνε στο χώρο της σκηνοθεσίας ή του Λόρρε («Μ») και της Μ. Ντήτριχ στο ρόλο της
υποκριτικής. Ακόμα πολύ ενδιαφέρουσα θα είναι η πλευρά του φεστιβάλ που θα
καλύψει τις ταινίες για παιδιά και νέους, φέρνοντας τόσο τη ματιά αυτών των
ηλικιών πιο κοντά μας!
Παρότι αυτήν τη στιγμή, που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν
μας είναι γνωστό το ποιες ταινίες θα επιλεγούν από το αφιέρωμα στον Α. Πέν και
από τις νεανικές και διαγωνιστικές, καλό είναι να αναφερθούμε σε κάποιες
ταινίες s.o.s, για το μέσο σινεφίλ! Έτσι λοιπόν με χαρά μας
είμαστε σε θέση να ξεχωρίσουμε από το πρόγραμμα της φετεινής Berlinale τις εξής ταινίες:
«Letters from Ivo Jima»
Του Κλιντ Ίστγουντ. Mε τον Κεν Γουατανάμπε. Μετά το «Flags of our fathers», η ιστορία της κατάληψης του νησιού από την πλευρά των Ιαπώνων. Με ρυθμούς που προσεγγίζουν την, ανάμεσα στον εσωτερικό εφιάλτη και την φρικτή πραγματικότητα, αίσθηση ενός απώτερου κρυμμένου στην ίδια την ροή των γεγονότων ρυθμού, ο Ίστγουντ, με Ιάπωνα σεναριογράφο, αλλά και στην Ιαπωνική γλώσσα, σκηνοθετεί την καλύτερη δουλειά του μετά τους «Ασυγχώρητους», τόσο αισθητικά, όσο και σε επίπεδο αφήγησης. Η ταινία θ? «ανοίξει» και τη φετινή 57ηBerlinale.
The Good German.
Toυ Στήβεν Σόντερμπεργκ. Με τους Κέητ Μπλάνσετ, Τζώρτζ Κλούνεϊ,και Τόμπι «Σπάιντερμαν» Μαγκουάιρ. Ένα σκοτεινό δράμα, με φόντο το μεταπολεμικό Βερολίνο, που περιγράφει την ιστορία ενός Αμερικανού, ο οποίος εμπλέκεται συναισθηματικά με τη σύζυγο, ενός καταζητούμενου και από τους Αμερικανούς και τους Σοβιετικούς, Γερμανού αξιωματικού. Δυνατή ατμόσφαιρα κι ερμηνείες.
Goodbye Bafana.
Του Μπίλ Ώγκαστ (Θυμάστε τον «Πέλε τον κατακτητή;») πάνω στη ζωή του Νέλσον Μαντέλα. Με τους Νταϊάν Κρούγκερ και Τζόζεφ Φάϊνς.
Ακόμα κυριαρχούν το ατμοσφαιρικό επιστημονικής φαντασίας «I am a Cyborg» του Πάρκ Τσάν Γούκ ("Sympathy for Lady Vengeance", "old Boy"), η νέα ταινία «The Good Shepherd» του Ρ. Ντε Νίρο, ως σκηνοθέτη, με τους Α.Τζολί, Μ. Ντέιμον, αλλά και τον ίδιο σε μια νουάρ περιγραφή της δράσης της C.I.A τα τελευταία σαράντα χρόνια.
Μια γιορτή του σινεμά και στην Αθήνα λοιπόν, για τρίτη φορά και αναφορικά με την 57ηBerlinale! Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν στα σινεμά ναυαρχίδες του ποιοτικού σινεμά στην Αθήνα «Μικρόκοσμος», «Δαναός» και «Άστυ».
