HJAZZ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ
"Όταν το γεγονός είναι πια παρελθόν η
εικόνα θα συνεχίσει να υπάρχει αποδίδοντας στο γεγονός ένα είδος αθανασίας που
δε θα απολάμβανε διαφορετικά.
O κόσμος - εικόνα σκοπεύει να επιζήσει περισσότερο απ' όλους μας"
Αυτά τα λόγια της SusanSontag μπορούν κάλλιστα να καλύψουν και να περιγράψουν το ρόλο που καλείται να παίξει το εξώφυλλο του δίσκου δίπλα σε μια ήδη διαχρονική λόγω ηχογράφησης πραγματικότητα που είναι το ίδιο το μουσικό περιεχόμενο.
Εικόνα λοιπόν,
μια κατάσταση που διεγείρει με τον πιο πολύπλοκο τρόπο την πιο δυνατή των
αισθήσεών μας, την όραση, αυτή των ματιών μας αλλά και την άλλη την αόρατη,
αυτή της ψυχής. Οι εραστές της μουσικής και ειδικότερα οι φίλοι της jazz έχουν
λειτουργήσει αμέτρητες φορές μέσα σε αυτήν την κατάσταση αντικρίζοντας τα
εξώφυλλα των δίσκων αφού κυρίως στις δεκαετίες 50, 60 και 70 η jazz
δισκογραφία έχει να επιδείξει, παράλληλα με τη μουσική δραστηριότητα μια
εξαιρετικά ανεπτυγμένη πρόταση που αποτυπώθηκε με πολλούς τρόπους στα εξώφυλλα
των δίσκων.
Όλα ξεκίνησαν από αυτήν την απόλυτα εξαρτημένη σχέση των ανθρώπων γύρω και μέσα στη δισκογραφία με τους ήχους της jazz.Oι ίδιοι οι καλλιτέχνες αλλά και όλοι οι υπόλοιποι που δούλευαν γύρω τους ήταν μία παρέα, ζούσαν, διασκέδαζαν, ταξίδευαν μαζί, μοιράζονταν σκέψεις και εμπειρίεςκαι φυσικά άκουγαν jazz κάθε στιγμή διαμορφώνοντας κοινούς τρόπους έκφρασης αλλά και στυλιστικής εμφάνισης. Έτσι όταν τελείωνε η ηχογράφηση ενός δίσκου όλοι μαζί κάθονταν γύρω από ένα τραπέζι κι άρχιζαν να ρίχνουν ιδέες και προτάσεις για το πώς θα ήταν το εξώφυλλό του, ο παραγωγός και ιδιοκτήτης συχνά της ίδιας της εταιρείας, ο ηχολήπτης, οι μουσικοί, ο φωτογράφος, ο γραφίστας - διακοσμητής και ο κειμενογράφος ήταν η συνήθης σύνθεση της ομάδας.
Το κλασσικότερο παράδειγμα εφαρμογής μίας τέτοιας διαδικασίας ήταν τα εξώφυλλα των δίσκων της BlueNote που κατά γενική ομολογία είναι η κορυφαία υλοποίηση αυτής της αισθητικής μουσικής και εικαστικής πρότασης μέσα στην ιστορία της jazz. Η ομάδα εργασίας της BlueNote ήταν οι ιδρυτές AlfriedLion και FrancisWolf, ο φωτογράφος και designerReidMiles, ο ηχολήπτης RudyVanGelder και κάποιοι από τους μουσικούς που έγραφαν στην εταιρεία και που οι Lion και Wolf εκτιμούσαν ιδιαίτερα την αισθητική τους.
Στα εξώφυλλα της BlueNote κυριαρχούσε πάντα το χρώμα αλλά και η σύνθεση, σκίτσα, σχέδια, ιδιαίτερες γραμματοσειρές έδεναν με μία μικρή ή μεγάλη φωτογραφία του μουσικού μαγνητίζοντας το βλέμμα και οδηγώντας αυτόματα τη σκέψη τους πιθανούς ήχους που ήταν γραμμένοι στα αυλάκια του δίσκου.
Σε άλλες εταιρείες όπως για παράδειγμα στη Riverside και τη Fantasy το εξώφυλλο είχε συνήθως το πορτρέτο του μουσικού κι εκεί "έγραφε" ιδιαίτερα η αξία αλλά και η οξυδέρκεια του φωτογράφου που έπρεπε να διακρίνει και να πιάσει την "στιγμή" που θα πέρναγε το επιθυμητό μήνυμα στον ακροατή.
Μέσα απότα εξώφυλλα των δίσκων της jazzαποτυπώνεται η ροή του χρόνου, οι αλλαγές στον κόσμο, τα κοινωνικά status, τα κινήματα και οι ιδεολογίες, οι τάσεις της μόδας στην ένδυση αλλά και γενικότερα, το γεγονός μάλιστα ότι αυτή η μουσική είναι η πλέον εξελιγμένη έκφραση της αφροαμερικάνικης παράδοσης την καθιστά έναν πίνακα που πάνω του εμφανίζεται όλη η πορεία του μαύρου πολιτισμού.
Έτσι στη δεκαετία του 50 διακρίνουμε τόσο στον ήχο όσο και στα εξώφυλλα την αφύπνιση του μαύρου αμερικανικού στοιχείου. Στη δεκαετία του 60 έρχεται η συνειδητοποίηση και στη δεκαετία του 70 έχουμε πια τη σκληρή δράση.
Απλώνοντας μπροστά σου δίσκους από διαφορετικές χρονολογίες διακρίνεις την επανάσταση του be - bop και του αυτοσχεδιασμού
(μούσι, μαύρο γυαλί, μπερές, δυνατά βλέμματα αλλά και μία μποέμ διάθεση ανάμικτη με μία τάση κυνισμού και αυτοσαρκασμού).
Aλλού φαίνεται διάχυτη η αίσθηση ελευθερίας της δεκαετίας του 60
(πολύχρωμα ρούχα, άφρο κομμώσεις, έντονα θηλυκή παρουσία μοντέλων στη θεματολογία, σπορ αυτοκίνητα και γενικά hip καταστάσεις)
Mερίδιο ανήκει και σε εικόνες που παραπέμπουν σε πνευματικές αναζητήσεις, σε διάθεση εξερεύνησης του πολιτισμού και της κουλτούρας άλλων λαών, σε φιλοσοφικές διερευνήσεις και κοσμικές θεωρήσεις.
Συνολικά κάθε τι που αφορά τις πτυχές της καθημερινότητας βρήκε τη δική του διέξοδο μέσα στη φανταστική αυτή εικαστική πρόταση που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της jazz και κατ' επέκταση της αντίστοιχης δισκογραφίας. Φυσικάο καλύτερος τρόπος να εισπράξεις αυτήν την αίσθηση είναι οι δίσκοι βινυλίου, πράγμα που περιορίστηκε αισθητά (λόγω μεγέθους) από την επικράτηση των cd.
Αυτά τα λίγα λόγια λοιπόν, απλώς ως συνοδευτικά των υπέροχων εξώφυλλων που κοσμούν το άρθρο, όσο για την πιθανότατα εξιταρισμένη περιέργεια και φαντασία σας φροντίστε να την ικανοποιήσετε πια με προσωπικές εξορμήσεις αναζήτησης μουσικής αλλά και εικόνας.
