Κάθε λαός κι εποχή έχει τους πολιτικούς που της ταιριάζουν, τους δικαστικούς που της ταιριάζουν, τους αστυνομικούς που της ταιριάζουν. Γιατί να μην έχει λοιπόν και τους οπαδούς που της ταιριάζουν; Επειδή όμως η δική μας εποχή είναι ολίγον τι mainstream κι οι οπαδοί είναι, εξαιρουμένων ελαχίστων περιπτώσεων, πλέον στρατοί, βρήκα έναν παλαιότερο να μου εξηγήσει κάποια πράγματα. Η συνέντευξη δεν είναι μάθημα ηθικής. Είναι ότι ήταν και οι οπαδικές εκδρομές πριν 20 χρόνια. Γούστο...
Τα ονόματα, για ευνόητους λόγους, έχουν αλλαχθεί. Όπου εμφανίζεται όνομα, πλην του συνεντευξιαζόμενου, ονομάζεται γνωστός.
Θύμιο πότε πήγες πρώτη φορά γήπεδο;
Το 1973, ήμουν 4, 5 χρονών. Ίκαρος - Καλαμάτα. Αγώνας μπαράζ για την άνοδο στην Α΄ Εθνική. Όλη η γειτονιά ήταν εκεί. Δεν θυμάμαι καν τι έγινε. Που να ξέρω τι έγινε. Παιδί της αγκαλιάς ήμουνα. Κοιτούσα τον κόσμο, ένα πανό που έγραφε “Πράκτωρ Ίκαρος - Επιχείρησις Α΄ Εθνική” και είχε ζωγραφιστό έναν τύπο με παλτό, μαύρα γυαλιά και καβουράκι.
Στην Α. Ε. Κ. πότε ξεκίνησες να πηγαίνεις;
Την επόμενη χρονιά. Μας μάζευαν πιτσιρίκια τότε και πηγαίναμε στην 3. Μετά μαζευόμασταν μόνοι μας, δυο τρία πιτσιρίκια και πηγαίναμε. Το θέλαμε το γήπεδο, ήταν διασκέδαση για μας. Το γήπεδο τότε ήταν διαφορετικό. Πηγαίναμε τότε και ήταν άλλοι με το τάπερ με τα κεφτεδάκια, άλλοι με το τάβλι δυο ώρες πριν.
Εκδρομές πότε άρχισες να πηγαίνεις;
Στα δεκατέσσερα.
Πρώτη εκδρομή πήγες εσωτερικό ή εξωτερικό;
Εσωτερικό. Ξέρεις, κοντινές εκδρομές, όπως Κόρινθος ας πούμε. Τότε ήταν δυο ώρες η Κόρινθος. Τα πούλμαν παλιά, στροφές, κίνηση!
Το καλύτερο πούλμαν που πήγες εκδρομή, το θυμάσαι;
Το θυμάμαι, αλλά δε θυμάμαι που πήγαμε. Ήταν υπερυψωμένο, χωρίς παράθυρα, με aircondition, χωρίς τασάκια, δεν καπνίζαμε, πολύ μπροστά για την εποχή του. Εγώ δεν την άντεξα, γύρισα με άλλο.
Στις εκδρομές, το ‘80, η αστυνομία σας πήγαινε συνοδεία από την στιγμή που φεύγατε από τη Αθήνα;
Όχι. Βλέπαμε μόνο κάνα περιπολικό στο δρόμο. Ξέρεις τι σημαίνει να σταματήσουν 1.000 με 1.500 άτομα σ’ ένα τμήμα της εθνικής; Στο “Λεβέντη” ας πούμε; Τι να κρατήσει ένα περιπολικό. Όταν φτάναμε στο νομό του προορισμού, μας σταματούσαν ΜΑΤ και ξέρεις άρχιζε το ψαχτήρι και τέτοια.
Η καλύτερη εκδρομή που πήγες στο εσωτερικό, ποια ήταν;
Πολλές. Θυμάμαι μία που παίζαμε με τον Ηρακλή στη Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα παίζει Λάρισα – ΠΑΟΚ. Μας την έχουν στήσει 6.000 ΠΑΟΚτζήδες. 3000 στα Τέμπη κι εμείς είμαστε 4 πούλμαν. Και ενώ έχουμε πει να κρύψουμε τα κασκόλ, κάνει μια μαλακία ένας, γίνεται το πέσιμο και τρώμε κάργα ξύλο. Φάγαμε πολλές πέτρες, κάτι μαχαιριές, έσπασαν το πόδι σ’ ένα παιδί, καμιά δεκαριά ανοιγμένα κεφάλια. Πιο πάνω είχε κι άλλο μπλόκο. Μας έχουν κάνει τα πούλμαν καμπριολέ. Τα δύο. Γιατί τ’ άλλα δύο δεν ήταν τουριστικά αλλά του ΚΤΕΛ. Τα είχαν πάρει οι άλλοι για να το παίξουν αδιάφοροι και περάσανε αέρα. Στο άλλο μπλόκο όμως ήταν μόνο ένα πούλμαν και μεις έτοιμοι να τα παίξουμε όλα για όλα. Είχε και δύο περιπολικά. Τεράστια δύναμη. Μ’ έπιασαν. Μ’ έβαλαν μέσα στο περιπολικό, αλλά ανοίγει την άλλη πόρτα του περιπολικού ένας γνωστός και βγήκα από κει. Τέλοσπάντων πετυχαίνουμε το πούλμαν, το σπάμε, παίρνουμε και κάτι πανό του ΠΑΟΚ. Την άλλη μέρα τα Σπορ του Βορρά έγραφαν ότι πετύχαμε πούλμαν που πήγαινε σε γάμο. Παραμύθι! Πάμε Θεσσαλονίκη, βρίσκουμε και τους άλλους και πάμε Καυτατζόγλειο. Έγινε και κει πέσιμο. Μας την πέφταν οι ΠΑΟΚτζήδες, δεν είχε ΜΑΤ.
Δεν υπήρχε διμοιρία να σας χωρίζει με τους αντίπαλους;
Είχε. Αλλά στην αρχή βαριόντουσαν να ανέβουν, ήταν έξω και φρόντιζαν για έξω. Κάνουμε ένα ντου στους ΠΑΟΚτζήδες, μας κάνουνε αυτοί, μπαίνουνε τα ΜΑΤ και τελειώνει το παιχνίδι. Μαζεύουμε τους πληγωμένους και γυρίσαμε με ένα πούλμαν 80 άτομα, γιατί τ’ άλλα ήταν σπασμένα τελείως.
Με τον Ηρακλή δεν παίζατε;
Ναι αλλά με τους ΠΑΟΚτζήδες έπεσε το ξύλο.
Άλλες εκδρομές;
Τι να πρωτοθυμηθώ. Καστοριά, Ξάνθη, Γιάννενα. Άμα έχεις καλή παρέα περνάς παντού καλά. Ήμασταν δεμένοι μεταξύ μας. Κάναμε παρέα και έξω. Έπαιζε φιλία. Γι’ αυτό δεν παρατούσε κανένας τον άλλο. Όλοι τις τρώγαμε, όλους μας μπουζουριάζανε.
Για να πας μια εκδρομή, π. χ. στη Θεσσαλονίκη, πόσα φράγκα ήθελες;
120 δραχμές χωρίς το εισιτήριο. Το εισιτήριο τ’ αγόραζες εκεί. Βέβαια γίνονταν και ντου. Στην επαρχία ήταν πιο εύκολο. Άμα έβρισκες μπροστά σου 4 χωροφύλακες ήτανε καταπληκτικό. Το παίζαν αδιάφοροι. Τι να κάνουν; Ήσυχα μη σκοτωθείτε και τέτοια. Κάτσε εσύ να μαζέψεις 500 πιωμένους. Είδε ο τρελός τον μεθυσμένο και τον φοβήθηκε.
Μεθυσμένοι ήταν οι περισσότεροι;
Ο καθένας από τα δικά του. Πάντως πολλοί έχουν συγχωρεθεί.
Είχαμε μείνει στις εκδρομές. Πως έπαιρνες απόφαση να πας σε κάποια γήπεδα, όταν ήξερες ότι θα γίνει χαμός; Πως έπαιρνες απόφαση να πας Τούμπα, ας πούμε;
Τούμπα πήγαινα συνέχεια. Είχα πει ότι αν πάω μια φορά και δε μου ανοίξουν το κεφάλι θα σταματήσω να πηγαίνω. Πήγα 10 12 φορές. Μία φορά δε μου το ανοίξανε και σταμάτησα. Στην Τούμπα ήταν και μια εκδρομή που μου άρεσε πολύ. Τότε που είχαμε 10.000 κόσμο. Τρομερή εκδρομή. Τα είχαν χάσει οι ΠΑΟΚτζήδες. Έχω πάει κι άλλες δυο φορές που ήμασταν τη μία 17 άτομα και την άλλη 35. Αλλά 10.000 άτομα δεν είχα ξαναδεί σε εκδρομή. Την μεγαλύτερη, στο εξωτερικό, την είχαν κάνει οι βάζελοι. 20.000 άτομα στο Βελιγράδι, τότε με τον Ερυθρό Αστέρα.
Στις εκδρομές ήσασταν μόνο ΑΕΚτζήδες;
Ερχόντουσαν κι άλλα άτομα, από άλλες ομάδες. Έτσι, για την εκδρομή. Ένας γνωστός γαύρος είχε έρθει Μαδρίτη και Μπιλμπάο. Ένας άλλος γνωστός ΠΑΟΚτζής πήγαινε εκδρομή όπου έβρισκε ομάδα αθηναϊκή, με τους Αθηναίους.
Και οι άλλοι οπαδοί πως τον δέχονταν;
Παρέα γινόντουσαν. Και γω έχω πάει με βάζελους στα Γιάννενα.
Δε φοβόσουν μη γίνει καμιά φασαρία;
Άμα με κοπάναγε κανένας, θα του την έπεφτα στην Αθήνα.
Στα μεταξύ σας ματς όμως γίνονταν τρομερά επεισόδια. Άμα έπεφτες σε κανένα γνωστό;
Δεν γινότανε. Τις παίζαμε με άγνωστους. Εκτός αν ψαχνότανε κανένας.
Τα χειρότερα επεισόδια στην Αθήνα που θυμάσαι να έχουν γίνει;
Πολλές φορές. Απόλλων – Ολυμπιακός το ‘79 – ‘80. Σπάσαν οι γαύροι την Ριζούπολη. Το ’84 - ‘85 δε θυμάμαι ακριβώς, χάνουμε από τον βάζελο 2 – 0 και τρώμε και ξύλο, στη Φιλαδέλφεια. Την προηγούμενη χρονιά είχαμε κερδίσει 4 -1 και τους ρίξαμε πολύ ξύλο. Ξέραμε από που θα έρθει η πορεία και κάναμε πεσίματα. Δεν είναι πολύ οι δρόμοι που οδηγούν στα γήπεδα.
Η πορεία δεν περιφρουρούνταν από ΜΑΤ;
Ε και; Τρέχαν κι αυτοί.
Δεν είχαν δακρυγόνα τα ΜΑΤ για να διαλύουν το πλήθος;
Όχι, δεν είχαν, αλλά ρίχνανε πολύ ξύλο. Έχω δει ΜΑΤατζή να χτυπάει έγκυο. Στο τέλος βέβαια τα ΜΑΤ κερδίζανε. Θυμάμαι όμως το μπαράζ με τον Ηρακλή στο Βόλο, που δε μας περίμεναν τόσους πολλούς και έγινε...! Πήραμε καπέλα, ασπίδες, γκλομπ!!!
Πάντα είχα την απορία για τα γραφεία που νοικιάζανε τα πούλμαν και κυρίως για τους οδηγούς. Πως νοικιάζανε τα πούλμαν τους ενώ ήξεραν ότι υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να τα φέρουν σπασμένα;
Οι σύνδεσμοι έβαζαν καπέλο στα εισιτήρια γι’ αυτό το λόγο, για να πληρώνουν τις εκδρομές και τα σπασμένα. Οι οδηγοί έπαιρναν τότε 50000 δρχ το δρομολόγιο, που το μηνιάτικο ήταν 60000, οπότε έκαναν δύο σαββατοκύριακα και έπαιρναν τρία μηνιάτικα.
Οι περισσότεροι από αυτούς που πήγαιναν στις εκδρομές τι έκαναν στην εξωγηπεδική τους ζωή;
Άλλοι δούλευαν, άλλοι κοπρόσκυλα, άλλοι λαθρέμποροι, άλλοι ναρκέμποροι. Δεν υπήρχε μία κάστα, είχε απ’ όλους. Υπήρχαν καλά παιδιά, υπήρχαν ποινικοί, πωρωμένοι με την ομάδα, άλλοι που είχαν φάει ξύλο και θέλανε εκδίκηση. Το γήπεδο ήταν ευρείας κλίμακας. Τότε ήταν διασκέδαση, τρόπος ζωής. Οι ομάδες κανονίζανε τις παρέες σου. Ξέρεις τι σημαίνει τώρα Αρειανός στην Αθήνα να μην τον θέλει κανείς; Αλλά τώρα έχουν αλλάξει τα πράγματα. Βλέπεις 200 να την πέφτουν σε δύο. Αυτά δε γουστάρω.
Εντάξει αλλά όταν πήγαινες στην εκδρομή ήξερες ότι αυτά μπορεί να γίνουν.
Το ‘ξερες. Αλλά τι να λέει.
Τότε γιατί πήγαινες; Για το γούστο;
Δεν είχα κάτι καλύτερο να κάνω. Δεν υπήρχαν και λεφτά. Είχα περιορισμένα φράγκα. Δεν περίσσεύαν για μπουζούκια και τέτοια. Πηγαίναμε στο “Όμπρε” και την εκδρομή μας. Βλέπαμε και άλλες πόλεις. Δεν είχαμε τη δυνατότητα να πάμε ταξίδια αλλιώς. Γίνονταν τ’ ακατονόμαστα. Την άλλη φορά είχαν πάρει από μια ταβέρνα στην εθνική μια σούβλα με το αρνί. Τη βάλαμε στο λεωφορείο, φάγαμε το αρνί, πετάξαμε και την σούβλα. Δεν ήταν και η επαρχία υποψιασμένη. Μπαίναμε στο φαρμακείο και λέγαμε στο φαρμακοποιό ότι θα τον πάρουμε αιχμάλωτο αν δεν μας δώσει αυτά που θέλουμε. Οι εκδρομές γινόντουσαν και για το ματς, αλλά κι εγώ έχω χάσει επεισόδια από παιχνίδι και πολλοί άλλοι.
Εκδρομές στο εξωτερικό πήγαινες, ποια σου έχει μείνει;
Πολλές. Θυμάμαι, όταν ταΐζαμε “Αρντάν” τους κύκνους στη Δρέσδη, λίγο πριν τον αγώνα με τη Δυναμό. Η πιο χαρακτηριστική όμως εκδρομή ήταν στο Μπιλμπάο. Ξεκινήσαμε Σάββατο που παίζαμε στα Τρίκαλα με τον Άρη. Πάμε εκεί και με το έτσι θέλω η αστυνομία μας πάει όλους στο τμήμα. Μένουμε εκεί 4 ώρες και ξεκινάμε για Ισπανία. Μπαίνουμε Γιουγκοσλαβία κι ο οδηγός μας παρακαλούσε να σταματήσουμε να καπνίζουμε γιατί ζαλιζόταν. Στη Λιουμπλιάνα βλέπει μέσα από το πούλμαν ένας γνωστός μια αγελάδα και φωνάζει στον οδηγό να σταματήσει γιατί θέλει να την αρμέξει. Αυτός δε σταματάει και καταλήγει ο δεύτερος οδηγός με είκοσι ράμματα από το μπουκάλι που του πέταξε ο γνωστός. Σταματάμε, κατεβαίνει κάτω ο γνωστός και πάει ν’ αρμέξει την αγελάδα. Αυτή τον βλέπει και φεύγει. Βγάζει κι αυτός ένα καπνογόνο κι αρχίζει να την κυνηγάει. Γυρνάει με τα πολλά στο πούλμαν και συνεχίζουμε, αλλά με έναν οδηγό γιατί ο άλλος έμεινε στο νοσοκομείο. Με τα πολλά φτάνουμε Ισπανία. Φτάνουμε με 10 λεπτά καθυστέρηση και χάνουμε ήδη 2 – 0. Κάποια στιγμή μέσα στους Βάσκους αρχίζουν οι μπάτσοι να κυνηγάνε έναν. Τρέχει αυτός και πηδάει μέσα στους ΑΕΚτζήδες. Μπαίνουν κι οι μπάτσοι αλλά καθόμαστε μπροστά τους και αρχίζουμε να τους σπρώχνουμε. Ο τύπος βρίσκει έτσι ευκαιρία και ξεφεύγει. Αρχίζει τότε όλο το γήπεδο να ζητωκραυγάζει. Τελειώνει το ματς, πάμε έξω από το ξενοδοχείο, ανάβουμε καπνογόνα, φωνές. Σκάνε κάτι Βάσκοι και αρχίζουν να φωνάζουν μαζί μας. Μας έλεγαν κάτι σαν “Κάλε Μπορόκα” που σημαίνει “Αγώνας στους Δρόμους”. Βόλτες μετά μαζί, καλά ήταν!
Τώρα πας γήπεδο;
Έχω διαρκείας τώρα. Πάω βλέπω το παιχνίδι μου και φεύγω. Τώρα είμαι κατά των μετακινήσεων.
