Στα μογγολικά σημαίνει ο παγκόσμιος ηγέτης
ή Τζορτζ Μπους σκάσε κι
άκου
Καθώς παρακολουθούσαμε
τον πλανητάρχη Τζορτζ Μπους να κόβει τη γαλοπούλα για μερικούς φοβισμένους φαντάρους
του στο Ιράκ κατά τη διάρκεια εκείνης της αλλόκοτης αμερικάνικης γιορτής
γνωστής κι ως «Ημέρα των Ευχαριστιών», αναρωτηθήκαμε με το συνάδελφο Παπαθωμά
αν ο θρησκόληπτος «ηγέτης» θα πολλαπλασίαζε κιόλας τους άρτους και τη γαλοπούλα
για χάρη των πεινασμένων «μαχητών της ελευθερίας» και ακόμη περισσότερο προς
τέρψιν του τηλεοπτικού κοινού. Φανταστείτε την απογοήτευσή μας όταν
συνειδητοποιήσαμε ότι ακόμα και τα περίφημα στούντιο του Χόλυγουντ αδυνατούσαν
να αναπαράγουν ένα τόσο παλιό τρυκ που χρονολογείται σχεδόν δύο χιλιετίες.
Το ίματζ του άτρωτου καουμπόη-πλανητάρχη
καβάλα στο άλογο του Marlboro, όχι μόνο είχε καταρρεύσει μέσα μας αλλά ακόμα
χειρότερα μας είχε δημιουργήσει μια σειρά από απορίες που στο άκουσμά τους θα
έκαναν το Ζέπελιν των Αγώνων να κοκκινίσει όχι από ντροπή αλλά από κατάσταση
ετοιμότητας. Είναι δυνατόν να είναι αυτός ο αποκαλούμενος πλανητάρχης; Και
ακόμα πιο προχωρημένο. Μήπως η τοποθέτηση του Άρνολντ Σβατσενέγκερ στη θέση του
κυβερνήτη της Καλιφόρνια δεν είναι παρά ένα πείραμα διαδοχής;
Η κατάσταση δείχνει να
έχει ξεφύγει και γι’ αυτό πρέπει να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους και
συγκεκριμένα τον κάθε κατεργάρη στον πάγκο του. Το φροντιστήριο για τον
κακομαθημένο Τεξανό που μεγάλωσε με φυστικοβούτυρο κρίθηκε απαραίτητο όχι μπας
και γίνει καλύτερος ηγέτης αφού διαπιστώσαμε και πριν ότι θαύματα δε γίνονται
αλλά για να συνειδητοποιήσει πόσο «τεράστιος» είναι και να επιστρέψει στο
καβούκι του.
Τζόρτζ μη χαζεύεις,
συγκεντρώσου, αρχίζουμε…
Το 1167 ήταν η
χρονιά που άλλαξε ο κόσμος. Υπήρξε ορόσημο καθώς σηματοδότησε την έναρξη μιας
εποχής ατελείωτων σφαγών και μεγάλων καταστροφών, που μόνο οι πολιτισμένοι
Ευρωπαίοι του 20ου αιώνα μπόρεσαν να ξεπεράσουν. Εκείνη τη χρονιά
γεννήθηκε ο μεγαλύτερος κατακτητής του πλανήτη. Εκείνη τη χρονιά γεννήθηκε ο Temujin. Το όνομά του το πήρε
από τον αρχηγό μίας φυλής Τατάρων που ο πατέρας του Temujin, Yesugei, είχε μακελέψει πρόσφατα. OYesugei ήταν αρχηγός της
μογγολικής φυλής των Kiyad
και ηγέτης ενός μικρού συνασπισμού άλλων μογγολικών φατριών. Όπως κάθε
εξουσιαστής θέλει να επεκτείνει την εξουσία του έτσι κι ο Yesugei αποφάσισε να παντρέψει τον
εννιάχρονο Temujin με
την Borte, την κόρη του
Deiτου
σοφού, του ηγέτη της μογγολικής φυλής των Okhunhgud. O
γάμος έγινε και όπως απαιτούσε το μογγολικό εθιμοτυπικό ο νεαρός Μογγόλος
έπρεπε να μείνει ένα διάστημα με τα πεθερικά του.
Αφήνοντας πίσω το
γιο του ο Yesugei,
έφυγε για να επιστρέψει στην κατασκήνωσή του. Στο δρόμο της επιστροφής συνάντησε
μια ομάδα ατόμων κι απ’ ότι φαίνεται δεν ήταν αρκετό το γλέντι στο γάμο έτσι
αποφάσισε να κάνει μια μικρή γιορτή για τους ξένους. Ο Yesugei όμως δεν ήξερε τρία πράγματα.
1ο ότι και πως θα πέθαινε,
2ο ότι οι ξένοι ήταν Τάταροι, ορκισμένοι εχθροί των Μογγόλων
3ο ότι το δηλητηρίασαν κατά τη διάρκεια της γιορτής.
Μετά το θάνατο του πατέρα του ο Temyjinφεύγει
εσπευσμένα για ν’ αναλάβει την αρχηγία του συνασπισμού, αλλά ένας εννιάχρονος
δεν εμπνέει ιδιαίτερο σεβασμό, έτσι οι άλλες φυλές δεν τον δέχονται σαν αρχηγό
και τον εγκαταλείπουν, μαζί και η φυλή των Kiyad. Στο τέλος είχαν μείνει κοντά του η μητέρα του, 4 συγγενείς
του, 2 ετεροθαλή αδέρφια κι ένας υπηρέτης.
Ακολουθεί μια περίοδο κατά τη διάρκεια της
οποίας το υπόλειμμα αυτό φυλής προσπαθεί να επιβιώσει τρώγοντας ρίζες κι ότι
άλλο μπορούσε να βρει. Τότε ήταν που η μητέρα του, του δίνει τη συμβουλή ότι ο
μοναδικός του σύντροφος είναι η σκιά του. Ο Temujin το παίρνει τοις μετρητοίς κι όταν τα δύο του αδέρφια, του
κλέβουν ένα ψάρι που είχε πιάσει, σκοτώνει τον έναν. Σ’ αυτό το σημείο φαίνεται
ένα κύριο σημείο του χαρακτήρα του. Είναι κτηνώδης με τους εχθρούς του και
υπερβολικά καλός με αυτούς που είναι πιστοί σε αυτόν. Έτσι ο αδερφός που γλιτώνει, γίνεται ο
καλύτερός του φίλος.
Παρ’ όλες τις
κακουχίες, τις επιδρομές ληστών και το γεγονός ότι αιχμαλωτίζεται από μία
εχθρική φυλή, ο Temujinεπιβιώνει και στην ηλικία των 15 αποφασίζει να πάρει πίσω τη
γυναίκα του, από τον πατέρα της, δημιουργώντας τον πρώτο του στρατό, που
αριθμούσε 5 άντρες.
Έχοντας τη γυναίκα
του, το δείγμα φυλής και το δείγμα στρατού ο νεαρός Μογγόλος περιπλανιέται στις
στέπες, προσπαθώντας να επιβιώσει. Εκεί συναντά τη φυλή των Merkid, οι οποίοι κάνουν το μεγαλύτερο,
ίσως, λάθος της ιστορίας. Τον τσάντισαν!!! Επιτίθονται στην κατασκήνωσή του κι
απαγάγουν τη Borte. Ο
εξαγριωμένος έφηβος απευθύνεται τότε στον Toghrul, τον ηγέτη της φυλής των Keyerids, o οποίος ήταν επιστήθιος φίλος του
πατέρα του. Αυτός μαζεύει 1.500 άντρες, καλεί το σύμμαχό του Jamugha και τους 1.500 άντρες του και
μαζί με τους 500 του Temujin,
επιτίθονται στους Merkid
και τους διαλύουν , απελευθερώνοντας την Borte.
Ο Temujin αρχίζει να στρατολογεί φυλές κι
άντρες, κυρίως μέσω συμμαχιών, συγκεντρώνοντας σιγά, σιγά έναν μικρό στρατό.
Μαζί με τον, επιστήθιο πια, φίλο του Jamugha, επιτίθονται στις υπόλοιπες μογγολικές φυλές και με τον
ένα ή τον άλλο τρόπο τις ενώνουν. Κάπου εκεί οι δρόμοι των δύο φίλων χωρίζουν,
μεταφορικά και κυριολεκτικά. Εκεί που βάδιζαν στις στέπες, με τους στρατούς
τους ενωμένους, ο Jamugha
αποφασίζει να στρατοπεδεύσει. Ο Temujin
διαφωνεί θέλοντας να συνεχίσει κι έτσι οι άντρες τους μοιράζονται στα δύο.
Φτάνοντας στην μεγαλύτερη
πόλη της τότε Μογγολίας, το Καρακορούμ, ο άλλοτε ατίθασος νεαρός ανακηρύσσεται
από τους συμμάχους του, Τζέγκινς Χαν, δηλαδή παγκόσμιος ηγέτης. Η ανακήρυξη
αυτή ήταν λίγο πρόωρη, όπως αποδείχθηκε λίγο μετά. Ο Temujin εγκαταλείπεται από τους
ακόλουθούς του και αιχμαλωτίζεται από τους εχθρούς του, για να δραπετεύσει λίγο
αργότερα και να συναντήσει τον παλιό σύμμαχό του τον Toghrul και να ξαναφτιάξει τον στρατό του. Ένα πράγμα έμενε για
να αποκτήσει ξανά και ουσιαστικά τον τίτλο του. Να καταστρέψει τον στρατό του anda (επιστήθιου φίλου) του,
του Jamugha.
Η αποφασιστική μάχη
θα δινόταν στη στέπα του Koyitan.
Ένα ανεμογδαρμένο (και όχι –δαρμένο) μέρος, όπου δεν υπήρχε χορτάρι, δέντρα κι
ελπίδα. Όλα ήταν έτοιμα για τη μεγάλη μάχη, όταν ξαφνικά ξέσπασε μια τρομερή
χιονοθύελλα και τελικά η μάχη ακυρώθηκε με τους δύο στρατούς να επιστρέφουν στα
στρατόπεδά τους. Το 1201, μετά από μια κατάπαυση πυρός, ο Temujin αρχίζει να κυνηγάει Τατάρους και
τους υποτάσσει τελικά, γύρω στο 1202. Όσοι μπορούσαν να αντισταθούν πέθαιναν.
Όσοι δε μπορούσαν, ενσωματώνονταν στην φυλή του Χαν. Χωρίς να έχει τους Τατάρους
να τον απασχολούν ο Χαν ετοιμάζονταν να δώσει το τελειωτικό χτύπημα στον anda του, όταν ο σύμμαχος του,
Toghrul προσπαθεί να
του επιτεθεί. Ο Τζέγκινς, σε μία τριήμερη μάχη, τον καταστρέφει, αφομοιώνοντας
τη φυλή του. Έτοιμος πλέον και χωρίς άλλους εχθρούς εφορμά στον Jamugha κατασφάζοντας το στρατό
και τη φυλή του. Ο anda
του Τζέγκινς γλιτώνει και προσπαθεί να ανασυνταχθεί αλλά οι άντρες του τον
προδίδουν και τον παραδίδουν στον αυτοκράτορα, πλέον, Temujin. OΧαν, όμως δεν
έβλεπε απέναντί του έναν εχθρό, αλλά έναν φίλο που απλά είχε επιλέξει να κάνει
την ίδια δουλειά με αυτόν. Η ανταγωνιστική τους σχέση δεν είχε τίποτα το άμεσο
και μνησίκακο. Και οι δύο αντίζηλοι αναγνωρίζανε ότι πρόκειται για ένα παιχνίδι
εξουσίας, δηλαδή κάτι καθημερινό για αυτούς και όχι για κάτι προσωπικό. Έτσι ο
Τζέγκινς Χαν προσφέρει στον Jamugha
μια θέση στην αυλή του. Ο φίλος του όμως δεν τη δέχεται, λέγοντας ότι ο andaτου
τον έχει ξεπεράσει σε όλα και του ζητά να τον εκτελέσει. Ο Temujin εκτελεί το φίλο του, χωρίς να
χυθεί καθόλου από το αίμα του και το θάβει με όλες τις τιμές. Έτοιμος πλέον,
και με όλες τις μογγολικές φυλές ενωμένες, ξεκινά να δημιουργήσει το μογγολικό
κράτος, που θα κατακτούσε τον κόσμο.
Επιβάλλει νόμους
στις φυλές, έτσι ώστε να σταματήσουν να λύνουν τις διαφορές τους με τον πατροπαράδοτο
μογγολικό τρόπο: σκοτώνοντας ο ένας τον άλλο. Επιβάλλει την ανεξιθρησκία κι
εξαιρεί τους ιερείς και τους δάσκαλους από τη φορολογία. Παρ’ όλο που ο ίδιος
είναι και παραμένει μέχρι το τέλος της ζωής του, αγράμματος, προωθεί τη γνώση
γραφής και ανάγνωσης στους υπηκόους του. Το φορολογικό σύστημα που απευθύνονταν
στους κατακτημένους λαούς ήταν απλό, κατανοητό, δυσβάσταχτο και κάπως έτσι
«Εάν δεν πληρώσεις υποτέλεια, θα πάρουμε τα υπάρχοντά σου.
Εάν δεν έχεις υπάρχοντα, θα πάρουμε τα παιδιά σου.
Εάν δεν έχεις παιδιά, θα πάρουμε την γυναίκα σου.
Εάν δεν έχεις γυναίκα , θα πάρουμε το κεφάλι σου.»
Έχοντας φτιάξει το
κράτος του και τον στρατό του, εισβάλλει στη βόρεια Κίνα, στις περιοχές της
δυναστείας των Chin και
φτάνει μέχρι την πρωτεύουσα, το σημερινό Πεκίνο. Η τακτική του, ήταν η τακτική
της ολοκληρωτικής καταστροφής. Όταν οι Μογγόλοι
έμπαιναν σε μια πόλη ή νικούσαν ένα στρατό, επιδίωκαν την ολοκληρωτική
διάλυση των αντιπάλων, καταστρέφοντας συθέμελα την πόλη ή αφανίζοντας το στρατό
τελείως. Το έκαναν κυρίως για παραδειγματισμό ή γιατί, ενδεχομένως, δεν ήξεραν
τι άλλο να κάνουν με τους ηττημένους. Αρκετό από το γυναικείο πληθυσμό τον
αφομοίωναν. Έτσι, ακόμη και σήμερα σε αρκετούς Ευρωπαίους, υπάρχει ένα χρωμόσωμα,
που συναντάται μόνο στους λαούς της Άπω Ανατολής. Έχοντας κατακτήσει τη βόρεια
Κίνα και την Κορέα, αποφασίζει να ανοίξει δρόμους επικοινωνίας με το σημερινό
Ιράν. Ο Σάχης όμως σκοτώνει τους
Μογγόλους απεσταλμένους θέλοντας να δείξει ότι αυτός είναι ο απόλυτος ηγέτης. Ο
Τζέγκινς Χαν για να δείξει το ίδιο, σκοτώνει κάποια εκατομμύρια των υπηκόων του
Σάχη, τον Σάχη και καταστρέφει τις μεγαλύτερες πόλεις τους, απευθύνοντάς στους
μουσουλμάνους το μήνυμα
«Είμαι η τιμωρία του
θεού. Αν δεν ήσασταν αμαρτωλοί, ο θεός δεν θα σας έστελνε μία τιμωρία σαν
εμένα.»
Ταυτόχρονα με την
εισβολή στην Περσία, οι Μογγόλοι κατακτούν το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία.
Διαλύουν τους Γεωργιανούς και καταστρέφουν ένα Γενοβέζικο οχυρό στην Κριμαία.
Γυρίζοντας πίσω συναντούν τον στρατό του Πρίγκιπα Mstitslav, ηγεμόνα του Κιέβου.
Καταστρέφουν τον Πρίγκιπα και τον στρατό του, παρόλο που ήταν οι μισοί σε
αριθμό σε σχέση με τους αντίπαλους τους.
Το 1227, σε ηλικία
60 ετών, ο Temujin
πέφτει απ’ το άλογο του και σκοτώνεται. Το πτώμα του μεταφέρεται σε μυστικό τόπο
για να ταφεί. Λέγεται ότι οι άνθρωποι που βρίσκονταν 0αζ+5 στην πορεία του
καραβανιού, που μετέφερε το πτώμα, θανατώθηκαν όλοι, ώστε να μην υπάρχει
ζωντανός που να ξέρει που είναι θαμμένο.
Ο Τζέγκινς Χαν από
τότε που ένωσε τις μογγολικές φυλές, το 1206, έως το θάνατό του είχε σκοτώσει
25 εκατομμύρια ανθρώπους. Είχε καταστρέψει εκατοντάδες πόλεις, είχε αλλάξει τη
δομή δεκάδων κρατών και είχε δημιουργήσει μια αυτοκρατορία που εκτείνονταν από
την Κορέα ως την Περσία κι από την Κασπία θάλασσα ως τη Βόρεια Κίνα. Η έκτασή της,
αντιστοιχούσε στο μισό του τότε γνωστού κόσμου και ήταν η μεγαλύτερη (σε διαφορά
σε σχέση με την αρχική), από όλες τις άλλες.
1 Τζέγκινς Χαν 4.860.000 τετ. μίλια
2 Μέγας Αλέξανδρος 2.180.000 τετ. μίλια
3 Ταμερλάνος 2.145.000 τετ. μίλια
4 Κύρος 2.090.000 τετ. μίλια
5 Αττίλας 1.450.000 τετ. μίλια
6 Αδόλφος Χίτλερ 1.370.000 τετ. μίλια
7 Ναπολέων 720.000 τετ. μίλια
Ο Temujinήταν
μεγάλος ηγέτης και για έναν άλλο λόγο. Είχε διαλέξει τον διάδοχό του, ενώ ήταν
ακόμη ζωντανός. Έτσι, μετά το θάνατό του, η αυτοκρατορία δε διαλύθηκε από
εσωτερικές έριδες, αλλά επεκτάθηκε. Διάδοχος έγινε ο Ogodei, ο τρίτος του γιός κι αμέσως
βάλθηκε ν’ ακολουθήσει τα βήματα του πατέρα του. Εισέβαλλε στα σλαβικά βασίλεια
και κατέκτησε το Κίεβο και τη Μόσχα. Αποτελείωσε την κατάκτηση της βόρειας
Κίνας κι υπέταξε τις επαναστάσεις στην Κορέα. Επιστρέφει στην Μογγολία όπου
χάνει το νόημα της ζωής σα βασιλιάς, καθώς δεν είχε μείνει τίποτα να
κατακτήσει. Έτσι, το ρίχνει στις γιορτές και το ποτό. Παρ’ όλ’ αυτά ο στρατός
του προελαύνει στην Ευρώπη. Μπαίνει στην Πολωνία, όπου συγκρούεται με τους
Γερμανούς και τους κατατροπώνει. Ισοπεδώνει την Ουγγαρία και φτάνει μέχρι τα
περίχωρα της Βιέννης. Οι Ευρωπαίοι περίμεναν ένα θαύμα για να γλιτώσουν και το
θαύμα γίνεται. Ο Ogodei
κατά την διάρκεια μιας γιορτής βρίσκει ξανά το νόημα της ζωής και πεθαίνει από
υπερβολική δόση αλκοόλ. Οι στρατηγοί του στην Ευρώπη, όταν μαθαίνουν την είδηση
του θανάτου του, φεύγουν, μαζί με όλο το στρατό, για την Μογγολία ,όπου θα εκλέξουν
νέο ηγέτη, αφήνοντας τη Βιέννη στην θέση της.
Στην αρχηγία
τοποθετήθηκε ο εγγονός του Temujin,
oMongke. Ακολούθησε και αυτός
την οικογενειακή συνταγή και επέκτεινε τα όρια της αυτοκρατορίας . Εισέβαλλε στην
Μεσοποταμία και κατέλαβε τη Βαγδάτη. Στην κατάληψη της Βαγδάτης, όπως και άλλων
αραβικών πόλεων, βοήθησαν οι ντόπιοι χριστιανικοί πληθυσμοί, που ήθελαν να
εκδικηθούν τους μουσουλμάνους για περασμένα δεινά. Ο μογγολικός στρατός
συνεχίζει και καταλαμβάνει τη Δαμασκό, για να σταματήσει, επιτέλους, το
Σεπτέμβριο του 1260 έξω από την Αίγυπτο. Εκείνη τη χρονιά η μογγολική αυτοκρατορία
εκτείνονταν από την Κορέα ως τη Μόσχα και από την Δαμασκό ως το Βιετνάμ,
δημιουργώντας το μεγαλύτερο κράτος που δημιουργήθηκε ποτέ.
Αυτό που ξαφνιάζει
στη δημιουργία της αυτοκρατορίας των Μογγόλων δεν είναι μόνο το μέγεθός της.
Είναι το γεγονός ότι για να κατακτηθεί το ένα έκτο περίπου του κόσμου
χρειάστηκε το πολύ σύντομο χρονικό διάστημα των 100 ετών. Για να γίνει το ίδιο
σήμερα, με τα σημερινά μέσα, τη στιγμή μάλιστα που αρκετοί λαοί έχουν μείνει
στο ίδιο επίπεδο όπως τότε, πόσα χρόνια χρειάζονται;
