Πριν από μερικά χρόνια ο πυρετός
των "limitup" και "limitdown" είχε εξαπλωθεί παντού γύρω μας,
τώρα πια βέβαια η μόδα πέρασε αφήνοντας δυστυχώς πίσω της πολλά συντρίμμια. Γεγονός
είναι πάντως ότι ο θεός της εποχής είναι το χρήμα, αυτό συγκεντρώνει τα
βλέμματα των περισσότερων, προκαλεί καρδιοχτύπια κι ένας ολόκληρος κόσμος
πάλλεται και αγωνιά παρακολουθώντας οθόνες υπολογιστών, φωτεινά ταμπλό και
οικονομικές καταχωρήσεις.
Υπάρχει όμως κι ένα άλλο
"χρηματιστήριο", διαφορετικό από τα συνηθισμένα που δε γνωρίζει
εποχές ύφεσης, δεν έχει σχέσεις με "κραχ" κι η ιστορία του μετράει
ήδη μερικές δεκαετίες. Στεγάζεται σε
χώρους σκοτεινούς, σκονισμένους, συχνά γεμάτους υγρασία και μ' αυτή τη
χαρακτηριστική μυρωδιά που ποτίζει ο χρόνος το χαρτί να πλανάται στον αέρα.
Μέσα εκεί αναζητούν ευλαβικά τα "αντικείμενα" της δικής τους (μας)
λατρείας οι συλλέκτες των δίσκων της jazz και δεν είναι λίγες οι φορές που για
να τα αποκτήσουν είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν μεγάλα ποσά.
1) CHARLIE
PARKER: THE BIRD BLOWS THE BLUES (DIAL 1949) $6000
2) JACK KEROUAK: POETRY OF THE BEAT GENERATION (DOT 1959) $5000
3) GEORGE LEWIS: JAZZ AT OHIOUNION (DISK JOKEY) $1000
4) G.
WALLINGTON: G.WALLINGTON QUINTET AT THE BOHEMIAN (PROGRESSIVE 1955) $1000
5) DOUG
WATKINS: WATKINS AT LARGE (TRANSITION
1955) $900
6) TINA BROOKS: TRUE BLUE (BLUE NOTE 1960) $600
7) DONALD BYRD: BYRD JAZZ (TRANSITION 1956) $600
8) RED RODNEY: RED RODNEY (SIGNAL 1955) $500
9) KENNY DORHAM: THE ARRIVAL OF KENNY DORHAM (JAZO) $500
10) STAN GETZ: BILLIE AND STAN (DALE 1950) $500
11) DIZZY GILESPIE: MODERN TRUMPETS (DIAL 1950) $500
12) HANK MOBLEY: HANK MOBLEY QUARTET (BLUE NOTE 1954) $400
13) FATS NAVARO: FATS NAVARO MEMORIAL ALBUM (BLUE NOTE 1952) $400
14) HORACE SILVER: INTRODUCING HORACE SILVER TRIO (BLUE NOTE 1953) $400
15) CHARLES MINGUS: STRINGS AND KEYS (DEBUT 1953) $400
16) RED MITCHELL: HAPPY MINORS (BETHLEEM 1955) $400
17) JAMES MOODY: HIS SAXOPHONE AND HIS BAND (DIAL 1950) $400
18) BUD
POWELL: JAZZ AT MUSSEY HALL (DEBUT 1953)
$400
Εξ ορισμού η jazz δεν είναι απλώς μουσική, είναι τρόπος και πρόταση ζωής,
έχει δημιουργήσει με το πέρασμα του χρόνου τα δικά της πρότυπα και τη δική της
αισθητική αντίληψη. Φυσικό είναι να έχει
το φανατικό της κοινό και εξίσου φυσικό είναι να προσελκύει τους συλλέκτες,
ανθρώπους που εκτιμούν τη μουσική, τη δύναμη και το πάθος της όποιας ερμηνείας
ενώ ταυτόχρονα μέχρι και ηδονίζονται αγγίζοντας τα εξώφυλλα και κοιτώντας τη
θεματολογία τους.
Εδώ θα πρέπει να υπογραμμίσω δύο
σημεία, πρώτο ότι η ιστορία της jazz χρωστάει σε αυτήν την ιδιαίτερη ράτσα
ανθρώπων την ίδια την ύπαρξή της, αφού δεν είναι λίγα τα παραδείγματα φανατικών
της ακροατών - συλλεκτών που δημιούργησαν τις δικές τους δισκογραφικές
εταιρείες στις οποίες βρήκαν στέγη ουκ ολίγοι μουσικοί της jazz και δεύτερο ότι μέσα από αυτό το "πάθος" της
συλλογής δίσκων διασώθηκαν ως τις μέρες μας ανεκτίμητα δείγματα της
πολυπρόσωπης και ιδιαίτερης αυτής μουσικής.
Εταιρείες όπως οι: BlueNote, Atlantic, Argo, Bethlehem, Cadet, Decca, Emarcy, Verve, Fantasy, Impulse, NewJazz, PacificJazz, Prestige, Savoy, Vanguard, VeeJay κ.α. αποτελούν τις κύριες πηγές όπου οι απανταχού της
γης συλλέκτες αναζητούν το υλικό τους που δεν είναι άλλο από το εύθραυστο αυτό
κατασκεύασμα που ονομάζεται δίσκος βινυλίου.
Αρχικά πλασαρίστηκαν τα
δύσχρηστα 78άρια που τα διαδέχτηκε ο 33άρης με διάμετρο 10 ίντσες που σαφώς πιο
εύχρηστος αλλά και με μεγαλύτερη χωρητικότητα έδωσε ώθηση στη jazz, λίγα χρόνια αργότερα οι νέες τεχνικές κοπής δίσκων αλλά
και η πρόοδος της ηχοληψίας στην αρχή της δεκαετίας του 50 έφτασαν την εξέλιξη
του δίσκου στον γνωστό μας (!!!) των 12 ιντσών.
Όσον αφορά στην ποσότητα των
τίτλων της jazz, στις δεκαετίες 40, 50, 60, 70 αλλά
και εν μέρει του 80 είναι τεράστια, εκατοντάδες χιλιάδες κυκλοφορίες αποτελούν
τη δισκογραφία της, πάρα πολλοί πια τίτλοι κυκλοφορούν με τη μορφή του cd, εξίσου όμως πολλοί είναι εκτός κυκλοφορίας και
παραμένουν χαμένοι εδώ και χρόνια. Με όλα τα παραπάνω σίγουρα μπορείς να
φανταστείς το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχει η αναζήτηση αυθεντικών κομματιών
αυτής της τεράστιας δισκογραφίας και μία τέτοια "περιήγηση" θα
κάνουμε τώρα μαζί και ως αρχή δε θα μπορούσα παρά να ξεκινήσω από το "must" δημιούργημα του AlfriedLion, την BlueNote.
BlueNote
Τα πλέον περιζήτητα κομμάτια
από τον κατάλογό της είναι φυσικά τα 10'' L.P. της τα οποία έγραψαν για λογαριασμό
της όλοι σχεδόν οι κορυφαίοι της jazz.
Ο SidneyBechet με το σοπράνο σαξόφωνο και το
κλαρινέτο του ήταν ένας τυπικός εκπρόσωπος του ήχου της Νέας Ορλεάνης. Ανάμεσα στα 1950 και 54 γράφει στη BlueNote κάποια 10'' L.P. με εξαιρετικό περιεχόμενο, σε αυτά περιλαμβάνονται τα "SidneyBechet'sBlueNoteJazzMen, JazzClassic" Vol. 1 και Vol. 2 αλλά και το "ThePartOfHarlemSix". Σπουδαία
μουσική από έναν σπάνιο δημιουργό που κράτησε ως το τέλος της ζωής του, το 59,
ζωντανό το πνεύμα των πρώτων ημερών της jazz της αρχής του εικοστού αιώνα. Στην
ίδια εταιρεία ηχογράφησε και ο δυναμίτης των drums, ο ArtBlakey ηγέτης του θρυλικού σχήματος των JazzMessengers και μέσα στις πολλές δουλειές του και τα πλέον σπάνια "ANightAtBirdland" Vol. 1, 2, 3.
Στα στούντιο της BlueNote εμφανίζεται επίσης για πρώτη φορά το 52 η τρομπέτα που θα άλλαζε στο
μέλλον κάμποσες φορές την πορεία της jazz.
Φυσικά μιλάμε για τον MilesDavis και τον δίσκο του "YoungManWithTheHorn", ντοκουμέντο ενός μοναδικού
ταλέντου.
Στην BlueNote και ο CliffordBrown που αν δεν είχε χαθεί τόσο πρόωρα
κανείς δεν ξέρει που θα είχε φτάσει τον ήχο της τρομπέτας, πάντως το 54 γράφει
το εξαιρετικά σπάνιο 10'' με τίτλο "NewStarOnTheHorizon".
Ακολουθούν ένα σωρό ονόματα,
μέλη κι αυτά της οικογένειας της BlueNote, LouDonaldson, KennyDorham, J.J.Johnson, GilMelle ενδεικτικά κάποια απ' αυτά.
Σε αυτούς τους δίσκους της BlueNote, πέρα από το εκπληκτικό μουσικό περιεχόμενο σε τραβά και η αισθητική των
εξωφύλλων τους. Φανταστικά γραφικά και
οι ιδέες πρωτοποριακές ακόμη και σήμερα που καθιέρωσαν μία ξεχωριστή εικαστική
πρόταση, όσο για την τιμή τους, αν τους βρείτε κάπου υπολογίστε γύρω στα
τετρακόσια δολάρια έκαστος.
Στην Prestige συναντάμε τα πρώτα χνάρια του GerryMulligan αλλά και του SonnyRollins, δίπλα στα ιστορικά "TenorSaxFavorites" του ZootSims αλλά και σε αυτά των SonnyStitt, TadDameron και TeddyCharles, για το κάθε ένα υπολογίστε κάπου
ανάμεσα στα διακόσια πενήντα και τριακόσια πενήντα δολλάρια, πέρα όμως από τις
μεγάλες ετικέτες που προηγήθηκαν υπάρχουν ένα σωρό μικρότερα labels που προσφέρονται για εξερεύνηση όπως αυτά των Debut, Dial, Clef, Storyville κ.α.
Στους καταλόγους τους υπάρχουν 10'' διαμάντια που ο κάθε συλλέκτης θα
ήθελε στην κατοχή του, ενδεικτικά αναφέρω το 10'' L.P. του CharlieParker στην Dial με τίτλο "TheBirdBlowsTheBlues" που η τιμή του ξεπερνά πια τα έξι χιλιάδες δολάρια,
σπανιότατο κομμάτι του 49 που τυπώθηκε σε εξαιρετικά μικρό αριθμό αντιτύπων και
διανεμήθηκε αποκλειστικά μέσω ταχυδρομείου.
JohnnyHodges, BenWebster, SonnyCriss, PaulQuinichette, StanGetz, LeoParker και RashaanRolandKirk, μερικοί ακόμη μεγάλοι της jazz που γνέφουν μέσα από τα πέπλα του χρόνου προκλητικά προς εσάς αλλά και τον
τραπεζικό σας λογαριασμό.
Κριτήρια σπανιότητας
Αυτή η πραγματικά σύντομη αναφορά σε τίτλους και εταιρείες είναι απλώς
ενδεικτική και μπορεί να λειτουργήσει ως σπινθήρας κι ερέθισμα για μια σε βάθος
έρευνα σε παλιούς καταλόγους των εταιρειών που κατέγραψαν την ιστορία της jazz μέσα στις δεκαετίες.
Τι άλλο όμως εκτός από τη
μουσική είναι αυτό που καθορίζει το αντίτιμο που θα κληθούμε να καταβάλουμε για
την απόκτηση ενός σπάνιου δίσκου; Εδώ
παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες, η παρτίδα τύπωσης, η ηχογράφηση σε mono ή stereo, το χρώμα και το περιεχόμενο της
ετικέτας του δίσκου, η χώρα προέλευσης και οι κωδικοί του. Αυτά όσον αφορά τον δίσκο αυτόν καθαυτόν
γιατί μετά περνάμε στο εξώφυλλο όπου ψάχνουμε για πρωτότυπα linernotes, πρωτότυπες φωτογραφίες και γραφικά.
Πρέπει βέβαια εκ των προτέρων να
ξέρει κανείς τι ψάχνει ώστε να ξεχωρίζει το αυθεντικό από μεταγενέστερες
επανεκδόσεις αν και μερικές από αυτές έχουν πια αποκτήσει σεβαστή συλλεκτική
αξία. Τελευταίο κριτήριο αλλά εξαιρετικά
σημαντικό είναι η ηχητική κατάσταση του δίσκου με κορυφαία κατηγορία την "Mint". Εδώ μιλάμε
για άθικτο βινύλιο στην κατάσταση που βγήκε από το εργοστάσιο, συνήθως
σφραγισμένο. Όπως είναι φυσικό ελάχιστες
είναι οι περιπτώσεις να βρεθεί τέτοιος δίσκος, οπότε αρχίζει η προς τα κάτω κατάταξη
ανάλογα τις φθορές, τις γρατζουνιές, τα κοψίματα και οτιδήποτε άλλο επιβαρύνει
την επιφάνεια του βινυλίου, έτσι διαμορφώνονται από πάνω προς τα κάτω οι εξής
κατηγορίες:
Near Mint (NM)
Very Good Plus (VG+)
Very Good (VG)
Good (G)
Poor (P).
Πέρα από αυτά όμως αυτό που έχει
θεμελιώδη σημασία είναι να δίνουμε χώρο μέσα μας στην πραγματικά καλή μουσική
και να προσπαθούμε να τη γνωρίσουμε και σε άλλους αφήνοντας μακριά φετιχιστικά
κατάλοιπα ή τάσεις πλουτισμού (έχουν υπάρξει ...συλλέκτες που προσπάθησαν να
μαζέψουν όσα περισσότερα αντίτυπα βρήκαν από κάποιο συγκεκριμένο δίσκο και μετά
τα κατέστρεψαν απλώς και μόνο για να ανεβάσουν την αξία του αντίτυπου που είχαν
ή που κράτησαν). Μακριά από εμάς επίσης
κατάσταση όπου μαζεύεις απλώς δίσκους με βάση τη σπανιότητα και την τιμή τους
τη στιγμή που αδιαφορείς ή και αγνοείς παντελώς το περιεχόμενό τους.
Άλλωστε οι δίσκοι φτιάχτηκαν
για να μας κάνουν συμμέτοχους στο δημιουργικό πνεύμα του εκάστοτε καλλιτέχνη κι
όχι για να πιάνουν χώρο σε κάποιο ράφι λειτουργώντας σαν διακοσμητικό κομμάτι ή
σαν στοιχείο κοινωνικής καταξίωσης (!!!).
