«Προσπαθώ να συνδέσω τα
κενά σημεία μεταξύ της τοπικής και της παγκόσμιας βίας και νομίζω ότιπάνε
πακέτο με τον Αμερικάνικο τρόπο:
Πυροβόλησε πρώτα, κάνε ερωτήσεις αργότερα.»
Μερικούς μήνες πριν από
την εισβολή στο Ιράκ μια προφητική ταινία – ντοκυμαντέρ άρχισε να προβάλεται
στις Η.Π.Α. Αν και εμφανίστηκε σε ελάχιστους κινηματογράφους, τα συνεχόμενα sold-out υποχρέωσαν την United Artists να τη διανείμει σε όλη τη χώρα σε δίκτυο 900
αιθουσών. Το ντοκυμαντέρ αυτό ήταν το Bowling for Columbine (Ακύρηκτος Πόλεμος).
Στο άκουσμα της λέξης ντοκυμαντέρ οι περισσότεροι φέρνουν στο μυαλό τους
πουλιά, έντομα, ή την ... ΝΕΤ. Ο 48χρονός σκηνοθέτης της όμως Michael Moore είχε κάτι άλλο στο μυαλό
του.
Τα ΜΜΕ και οι κάθε λογής
μαϊντανοί έχουν εφεύρει αρκετούς αποδιοπομπαίους τράγους. Δεν μπορεί να είναι
τα βιντεοπαιχνίδια όπως απλοϊκά υποστηρίζουν γιατί οι Ιάπωνες όχι μόνο παίζουν
περισσότερο από μας αλλά βλέπουν ακόμη πιο βίαιες ταινίες. Δεν μπορεί να είναι
η βίαιη ιστορία μας ως έθνους γιατί τι να πουν τότε και οι Γερμανοί ... Δεν
μπορεί να είναι μόνο η φτώχια, οι μειονότητες ή ο αριθμός των όπλων γιατί και
στον Καναδά για παράδειγμα ισχύουν τα ίδια δεδομένα αλλά δεν αλληλοσκοτώνονται.
Και φυσικά δεν μπορεί να οφείλεται στη μουσική του Marilyn Manson!» (… μια άποψη που
ακούστηκε κατά κόρον στα αμερικανικά ΜΜΕ)
Η υποδοχή που επιφύλασσε
η πλειονότητα των αμερικανικών ΜΜΕ (πείτε τα και προπαγάνδα, κανείς δεν
πρόκειται να σας παρεξηγήσει ...) στον Ακύρηκτο Πόλεμο ήταν σχόλια του στυλ
«απερίφραστη δημαγωγία», «φαιδρό», «πολύ φασαρία για το τίποτα». Φυσικά ο
Ακύρηκτος Πόλεμος δεν ήταν τίποτα απ’ όλα αυτά. Απλά τους είχε πειράξει που
ένας εφυής άνθρωπος που απείχε έτη φωτός από το starsystem είχε καταφέρει να προσεγγίσει ένα ζήτημα ταμπού, θέτοντας ερωτήματα και
ψάχνοντας κατά τη διάρκεια της ταινίας για τις απαντήσεις χωρίς να τις έχει
έτοιμες από πριν. Πόσο επικίνδυνο φαντάζει αυτό! Ειδικά όταν αυτά τα ίδια Μέσα,
σε μια δεκαετία όπου το έγκλημα έχει μειωθεί κατά 20% στις ΗΠΑ το παρουσιάζουν
σε τηλεοπτικό χρόνο που υπερβαίνει το 600% απ’ ότι πριν! Αν βλέπατε παλιά στον
ΑΝΤ1 την περίφημη τηλεοπτική σειρά COPS θα γνωρίζετε. Νέγροι
εγκληματίες συλλαμβάνονται επειδή βρέθηκε στο τασάκι του αυτοκινήτου τους ένα
σβησμένο τσιγάρο μαριχουάνας ... Σα να πιάνεις τον Αλ Καπόνε για φοροδιαφυγή το
παρουσίαζαν. Ένα και το αυτό.
Ο Μοοre χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς στο ντοκυμαντέρ του το σοκαριστικό
περιστατικό δύο νεαρών μαθητών του λυκείου του Columbine οι οποίοι εκτέλεσαν εν ψυχρώ δώδεκα συμμαθητές τους κι έναν καθηγητή πριν
αυτοκτονήσουν. Το πρωί της ίδιας μέρας ο πρόεδρος Clinton – αφού είχε σηκώσει φυσικά το φερμουάρ του – με διάγγελμά του σε εθνικό
δίκτυο εξαπέλυε επίθεση στη Γιουγκοσλαβία Δύο ώρες αργότερα ξανάβγαινε στην
τηλεόραση για να αναγγείλει το τραγικό συμβάν του Columbine!
Aναπόφευκτα o Μοοre αναρωτιέται :
«Είναι δυνατόν ο
αλληλοσκοτωμός στα ενδότερα της Αμερικής να μην έχει να κάνει με την τάση των
κυβερνήσεών μας να κάνουν εξωτερική πολιτική με τα όπλα; »
«Tελικά
πρέπει όλοι να αναλάβουμε τη συλλογική ευθύνη που μας αναλογεί. Η ηθική μας δεν
μπορεί να συνεχίσει να είναι ο καθένας για την πάρτη του. Εγώ, εγώ, εγώ ....
Ποτέ δεν έχαψα την καλή γερμανική θεωρία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: Εγώ απλά
οδηγούσα το τρένο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Είναι το ίδιο σα να λες ότι απλά
πουλάνε σφαίρες στα σουπερμάρκετ. Δεν είμαι εγώ υπεύθυνος για αυτό.»
Εντέλει ο Moore καταπιάνεται με ένα φλέγον ζήτημα και με τον αφοπλιστικό (!) αυθορμητισμό
του, την ειλικρίνειά του και το χιούμορ του αποδεικνύει όχι μόνο το ταλέντο του
αλλά και το αγνό των προθέσεών του. Αναγκάζει δε, πρώτα την επιτροπή του 55ουΦεστιβάλ των Καννών και μετά αυτή των Όσκαρ να του απονείμουν το πρώτο βραβείο.
Η ομιλία του τη μεγάλη βραδιά της απονομής των βραβείων Όσκαρ μερικές μέρες
μετά την έναρξη της εισβολής στο Ιράκ, θα μείνει σίγουρα χαραγμένη στις μνήμες
των Αμερικανών για καιρό. Ανεβαίνοντας στο βήμα να παραλάβει το αγαλματάκι πήρε
στο πλάι του τους συνυποψήφιους που διαφωνούν με τον πόλεμο και δήλωσε σε
ζωντανή σύνδεση με όλη την υφήλιο: «Κάλεσα στο βήμα και τους
συνυποψηφίους μου ντοκυμαντερίστες γιατί σε όλους εμάς αρέσει το μη πλασματικό
ενώ ζούμε σε πλασματικές εποχές όπου πλασματικά αποτελέσματα εκλέγουν
πλασματικούς προέδρους. Ζούμε σε καιρούς όπου ένας άνθρωπος μας στέλνει στον
πόλεμο για πλασματικούς λόγους. Είμαστε ενάντια σ’ αυτόν τον πόλεμο κ. Μπους.
Κι όταν έχετε ακόμα και τον Πάπα και τις Dixie Chicks (σ.σ. χαζοmainstream συγκρότημα, κάτι σαν τα Κακά Κορίτσια εδώ) εναντίων σας, να ξέρετε ότι ο
χρόνος σας τελειώνει. Ντροπή σας!
Το μεγαλύτερο μέρος του
ακροατηρίου ξέσπασε σε χειροκροτήματα όρθιο με μόνη εξαίρεση κάποια αμήχανα
χαμόγελα.. “Cut, cut”
Αμέσως μετά έπιασαν τα
μικρόφωνα και άρχισαν να γιουχάρουν θέλοντας να παραπλανήσουν το τηλεοπτικό
κοινό. Τα έκπληκτα μάτια του δημοσιογράφου των Los Angeles Times, John Hornδεν πίστευαν μπροστά τους.
Παρά τη μαρτυρία του, τα
μεγάλα τηλεοποτικά δίκτυα μετέδωσαν ότι το κοινό του θεάτρου αποδοκίμασε τον Moore και συνέχισαν με την ησυχία τους να παριστάνουν τις τσηρλήντερς του
πολέμου.
Λίγο μετά ο Μοore
αρκέστηκε να δηλώσει :
«Δεν είχα προετοιμάσει
λόγο γιατί δεν περίμενα ότι υπήρχε πιθανότητα να κερδίσω. Το ντοκυμαντέρ δεν
ήταν για ζώα αλλά για τη βία, συμπεριλαμβανομένης και της παγκόσμιας βίας, έτσι
δεν μπορούσα παρά να μιλήσω γι’ αυτό. Μην πείτε στον κόσμο ψέματα ότι το
ακροατήριο αποδοκίμασε. Είδα τους πάντες να χειροκροτάνε μια ταινία που μιλάει
για το πως όλοι μας χειραγωγούμαστε από το φόβο που μας πλασάρουν ο Λευκός
Οίκος και οι εταιρίες για να δημιουργήσουν κλίμα βίας τόσο στο εσωτερικό των
ΗΠΑ όσο και στο εξωτερικό.»
Αρκετοί από τους αστέρες
του Χόλλυγουντ είχαν ήδη δηλώσει την αντίθεσή τους στον πετρελαιοπόλεμο με
αποτέλεσμα φήμες για μαύρες λίστες να επαναφέρουν το κλίμα του μακαρθισμού. Η
Ένωση Ηθοποιών αναγκάστηκε να εκδώσει ανακοίνωση: «Αρκετοί έχουν απειλήσει
αρκετά γνωστά μέλη της ένωσης μας ότι αν συνεχίζουν να εκφράζουν «μη αποδεκτές»
απόψεις θα μείνουν άνεργοι. Αυτή η σοκαριστική εξέλιξη αποδεικνύει ότι τα
μαθήματα ιστορίας για μερικούς είναι κενό γράμμα.»
Και η αντίδραση του Moore σε όλα αυτά;
«Η επόμενη ταινία μου θα
λέγεται Φαρενάιτ 911 –σαφής παραπομπή στην κλασσική ταινία του Τριφό – και είναι
η θερμοκρασία που καίγεται η ελευθερία. Θα έχει να κάνει με το πως ο Μπους
χρησιμοποιεί την 9η Σεπτεμβρίου για να προωθήσει τη συντηρητική του
ατζέντα.»
Ανυπομονώ ...
