θα ξανάρθω …
Αντί προλόγου: Όταν έγραψα το παρακάτω κείμενο, τα γεγονότα
που πρωταγωνίστησαν τελευταία στην Τουρκία και συγκεκριμένα στην Istanbul δεν είχαν καταγραφεί στα κιτάπια της
ιστορίας. Και να όμως που ήλθαν να υπενθυμίσουν ή απλά - και καλύτερα - να
ξύσουν τις πληγές που κουβαλάμε εν έτη 2003 για λόγους και αιτίες που πάνε
μακριά και βαθιά και δεν προαναγγέλλουν ένα ξέγνοιαστο και ειρηνικό μέλλον μα
ένα αύριο θολό και αβέβαιο. Όσο μας επιτρέπεται και μπορούμε, πρέπει να δούμε
τι θα κάνουμε με τον χρόνο που μας μένει και δυστυχώς αυτός ο χρόνος δεν
φαίνεται να εξαρτάται μόνο από τη μοίρα του καθενός ξεχωριστά - και συνεπώς να είναι ο προσωπικός χρόνος
- μα και από τις ορέξεις κάποιων που δεν θα κατανοήσουν ποτέ πως ο πλανήτης
τούτος δεν είναι δικός τους - απλά τους / μας φιλοξενεί. Με όπλο το χρόνο και
ενάντια στη λήθη μέχρι οι κυβερνήσεις παύσουν γενικώς ή αν μη τι άλλο παύσουν
να παίζουν το ρόλο του τρομοκράτη, ο καθείς ας μην επαναπαυτεί και ας μην χαλαρώσει (δεν ήλθε η ώρα, δεν είναι
η εποχή). Eγώ; Aπλά βρέθηκα
εκεί, έξω από όλα τα παραπάνω, δεν υποτιμώ τα παρακάτω…
Η απόφαση μου να πάω πάρθηκε κάτω από αντίξοες συνθήκες, ποιος σκέφτεται αν θα δεχτεί μία πρόταση για ένα δωρεάν
ταξιδάκι στην Κωνσταντινούπολη; Πήγα πρώτη (μα σίγουρα τελευταία
φορά) κάπου με οργανωμένο group κι αν μη τι άλλο έχω πλέον περισσότερους λόγους να ξαναπάω στην Πόλη.
Οι γείτονες μας οι Τούρκοι μην έχοντας υιοθετήσει το τουπέ
του δυτικού και την ηλίθια νοοτροπία του νεόπλουτου (που μετά
απ' αυτό το ταξίδι κατάλαβα πως ναι εμείς ή να πω καλύτερα αυτοί οι
Έλληνες την παραέχουν ψωνίσει - α, ρε πατρίδα να σε δω μετά τους
Ολυμπιακούς…), οι γείτονες λοιπόν και συγκεκριμένα οι Istanbulήτες μυρίζουν
ανατολή.
Άμεσοι, ευγενικοί, φιλόξενοι, απίστευτα εξυπηρετικοί, χαρακτηριστικά που
αδίκως πλέον θέλουμε να παινευόμαστε πως είναι και δικά μας, συγχρόνως μου ‘διναν την εντύπωση πως
μας φερόντουσαν, όχι σαν τον φτωχό συγγενή, ίσως σαν τον
ομοιοπαθή ξάδελφο(;) γιατί να 'στε σίγουροι πως κανενός έμπορου δε
γυάλισε το μάτι μόλις άκουγε Ελλαδίτσα. Βασικά δυο τύποι μου είπαν καθαρά και
ξάστερα "…να 'σουν από καμιά Αμερική να στα φάω, τώρα τι να σε κάνω, αφού και 'σεις λεφτά δεν
έχετε". Κι αν ο πληθωρισμός τους θυμίζει 2ο παγκόσμιο (1.700.000 τούρκικες
λίρες ισοδυναμεί λίγο πολύ με 1 ευρώ) οι τιμές είναι συγκρατημένα πιο χαμηλές από τις δικές μας. Τα λεφτά όμως φεύγουν πιο εύκολα απ' ό,τι καταλαβαίνεις
γιατί οι γείτονες με κάποια απίστευτα κόλπα καταφέρνουν πάντα να
σε ρίχνουν μια και τιμές δεν αναγράφονται πουθενά και εννοείται πως δεν υπάρχει ανώτατο όριο πώλησης συνεπώς τα ίδια τσιγάρα (Tekel 2000, τα συνιστώ ανεπιφύλακτα) τα πλήρωσα από
2.700.000
μέχρι 5.000.000 τούρκικες λίρες.
Φτάνουμε Παρασκευή πρωί και για πέντε μέρες αφηνόμαστε στο
σταυροδρόμι ανατολής δύσης. Αρχίζουμε με μια περιήγηση στην πόλη - διασχίζοντας
τις κρεμαστές γέφυρες που στολίζουν σα βραχιόλια τα υδάτινα άκρα της και που σ'
αυτές του Κεράτιου κόλπου είναι στοιβαγμένοι δεκάδες τύποι με τους ψαρικούς
τους εξοπλισμούς περιμένοντας ανέμελα πότε θα τσιμπήσει γιατί το συγκεκριμένο
σημείο αποτελεί πέρασμα ψαριών. Όπως κι ο ουρανός της πόλης κάθε άνοιξη και
φθινόπωρο φιλοξενεί τους κυνηγούς καθώς αμέτρητα αποδημητικά πουλιά τον
διασχίζουν σηματοδοτώντας το κύλισμα του χρόνου. Οι δρόμοι της όμως είναι τόσο
μπλοκαρισμένοι από το κυκλοφοριακό - το μόνο που έχει να παινευτεί η Αθήνα
μπροστά της - που σύντομα θα υποχωρήσουμε στην κούραση και στην πείνα και η
πρώτη μέρα θα μας αφήσει με μια γλυκιά αίσθηση του τι πρόκειται να
επακολουθήσει.
Και όντως έτσι είναι τα πράγματα. Ξεκινάμε Σαββάτο πρωί
πρώτα για το Μπλε Τζαμί, ένα τζαμί χτισμένο πάνω σ' ένα λόφο δίπλα στην Αγία
Σοφία με έξι μιναρέδες οι οποίοι χτίστηκαν κατά λάθος αφού η παραγγελιά του Σουλτάνου
ήταν ένας χρυσός μιναρές. Μα στα τούρκικα το έξι (alti) με το χρυσό (altin) μοιάζουν
ακουστικά και ας μην πούμε τι έπαθε ο δόλιος ο αρχιτέκτονας. Βγάζουμε τα
παπούτσια μας, οι γυναίκες βάζουμε τα μαντήλια μας και μπαίνουμε.
Βιτρό να στολίζουν τα εκατοντάδες παραθυράκια που έχουν όλα
αυτό το ανατολίτικο τράβηγμα προς τα πάνω δίνοντας σου την αίσθηση πως ένα χέρι
τα κρατάει έτσι συνεχώς…και ύστερα βγαίνουμε από το τζαμί για να μπούμε στην
Αγία Σοφία - η έβδομη μεγαλύτερη εκκλησία του κόσμου - η οποία έχει ελάχιστα
πράγματα να δει κανείς μέσα. Μια η εικονομαχία, μια που έγινε τζαμί και σοβαντίστηκε από πάνω
έως κάτω (τα ψηφιδωτά που έχουν καταφέρει να ξεθάψουν είναι μόνο για δείγμα) αποτελεί πλέον έτσι από μόνη της όπως στέκει ένα
ιστορικό γεγονός…και βγαίνοντας κι από 'κει να 'σου και το Topkapi που μαζί με
το Dolmabahce (Γεμιστός κήπος) που θα επισκεφτούμε την επομένη με πήραν μ' ένα
μαγικό χαλί και να 'μαι τώρα ένας από τους 40 κλέφτες και σουσάμι άνοιξε! είπα και…είδα των Σουλτάνων
θησαυρούς! Χρυσός και ζαφείρια και ρουμπίνια …έχετε δει διαμάντι σαν μια παλάμη
μεγάλο και με τέτοια λάμψη που αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν τελικά είναι αλήθεια
πως το κακό ξορκίζεται με τους πολύτιμους λίθους; Βλέποντας τον εαυτό σου μέσα τους φρικάρεις και
αρχίζεις πραγματικά να δικαιολογείς τη χρήση τους από τη μεριά της εκκλησίας, μα…γιατί να μην είχε ο καθένας μας από ένα
πολύτιμο λίθο και να μπορούσε να τον στείλει τον "έξω από
'δω", όντως έξω από 'δω…μήπως τελικά γιατί ο "έξω από 'δω" είναι
εφεύρεση αυτών που δεν θέλουν να μοιραστούν τα εδώ…μα τι σημασία έχουν όλα αυτά, μόνο να, βλέποντας κείνο το διαμάντι ανακαλύπτεις την ομορφιά της γης που πατάς… και ύστερα να το χαμάμ του σουλτάνου, να που έμενε το
χαρέμι, πιο πέρα η μεγάλη αίθουσα, πιο κάτω το γραφείο Εεεεεεεε!!! Δεν την
πέρναγε και άσχημα ο τύπος…χλιδή ανατολίτικου χαρακτήρα - με άλλα λόγια χλιδή
με τα όλα της…
Οι επόμενες μέρες πασπαλισμένες με τις πληθωρικές εντυπώσεις
των προηγούμενων ήταν ακόμα πιο μαγευτικές. Οι αγορές και ιδιαίτερα το Kapali
Carsi (σκεπαστή αγορά) ένας λαβύρινθος με 4.000 μαγαζιά, όπου τα παζάρια δίνουν
και παίρνουν με τους πωλητές που άγνωστο πως και γιατί σπάνια δεν καταλάβαιναν
την καταγωγή μας και από παντού ακούγαμε "Μαρία, Μαρία" ή
"Ελένη, Ελένη", (δεν είχα παράπονο με πετυχαίνανε), κι ύστερα παντού
τριγύρω τζαμιά, ο χότζας κάθε μια ώρα να ακούγεται απ' άκρη σ' άκρη και οι μυρωδιές των μπαχαρικών
καθώς περνάς δίπλα από την αιγυπτιακή αγορά αλλά και από τα φαγάδικα γενικά να
σε πετάν στα βάθη της Ασίας.
Η πόλη τούτη χτισμένη πάνω σε εφτά λόφους θα μπορούσε
κάλλιστα να διεκδικήσει την πρώτη θέση ανάμεσα στις πιο όμορφες μεγαλουπόλεις, γιατί δεν είναι μόνο η αρχιτεκτονική
της και η απίστευτη νυχτερινή ζωή της που φέρνουν μυρωδιές Λονδίνου - από την
πλατεία Taksim αρχίζει ένας πεζόδρομος που καταλήγει στο πρώτο μετρό της
Ευρώπης που μοιάζει με το τελεφερίκ του Λυκαβηττού και με το οποίο κατεβαίνεις στη γέφυρα του Γαλατά-
αλλά … καθώς διασχίζεις τον πεζόδρομο το βράδυ ανακαλύπτεις πως κάθε σοκάκ(ι) είναι γεμάτο μπαράκια και κεμπαμπτζίδικα και μαγαζάκια και πάγκους μικροπωλητών και όλα αυτά στις 2
και στις 3 το βράδυ και να μην πω τι σου 'ρχεται να πεις για την νυχτερινή ζωή της Αθήνας… και σαν τη μέρα κοιτάξεις γύρω σου παντού να βλέπεις πράσινο να αγκαλιάζει τους δρόμους της και ο Κεράτιος κόλπος να
χωρίζει την παλιά πόλη απ' τον Γαλατά και το Πέραν (πέρα από την πόλη) κι ο Βόσπορος να ενώνει την Ευρώπη με την Ασία, κι όλα αυτά και μαζί ο άστατος της καιρός (σε πέντε μέρες είχε από κουφόβραση μέχρι βαρυχειμωνιά), μαζί με την μυρωδιά της θάλασσας του Μαρμαρά καθώς πιάνει ο
νοτιάς και της Μαύρης θάλασσας, καθώς νικάει ο βοριάς, ο οποίος δεν αστειεύεται καθόλου και σου τρυπάει τα κοκάλα, και μαζί η απλότητα της ζωής, οι τόσο οικείοι ρυθμοί για
κάθε άνθρωπο και ας μην βρίσκεις
να πεις κουβέντα - κι ας σου ψιθυρίζει ο αέρας τη λέξη σπίτι (και εννοείται όχι από μια ηλίθια εθνικιστική
άποψη) μα γιατί κάτι είναι
όμορφο εδώ/εκεί… και τέλος με τα πως και τα τι, μόνο οι αισθήσεις να
λειτουργούν… και μαζί οι γραφικές φιγούρες των μουστακαλήδων πενηντάρηδων και οι πηγμένοι δρόμοι από αυτοκίνητα και κόσμο και
εμπορεύματα… και ύστερα τι άλλο να 'ναι που σου δίνει αυτή η πόλη παρά μυρωδιές ζωής τελικά…; Έχουν περάσει κοντά τρεις βδομάδες από τότε που γύρισα από την Πόλη - την Κωνσταντινούπολη -
την Istanbul (περί ορέξεως κολοκυθόπιτα) έχουν περάσει κοντά τρεις βδομάδες και εγώ σχεδόν κάθε βράδυ την βλέπω στον ύπνο μου. Λέτε να έχω
κάποιο πρόβλημα ή απλώς κάποιος, κάτι μου λέει να ξανάρθεις και 'γω τι να πω παρά… θα ξανάρθω…
