Στη μεγάλη πόλη η αγάπη έχει χαθεί
Σιγά - σιγά η μουσική γίνεται απλά άλλο ένα στοιχείο του
χώρου που μας περιβάλλει, του υλικόπως είναι η διακόσμηση ή ο κλιματισμός.ού
περιβάλλοντος,
Μανώλη, θα μπορούσες να μας πεις κάποια πράγματα για το
ξεκίνημά σου το '93 στο 'Μύλο'; Ήταν δύσκολα τα πράγματα στην αρχή;
Εντάξει, δύσκολα ήτανε κι εξακολουθούν να είναι, αλλά δεν
έχω και μια ξεκάθαρη εικόνα για το πώς ξεκίνησα. Μάλλον όπως- όπως. Δηλαδή
αποφάσισα κάποια στιγμή ότι έπρεπε να το κάνω και βρέθηκα μετά από κάποια
χρόνια να ασχολούμαι με τη μουσική επαγγελματικά χωρίς να το 'χω πάρει
απαραίτητα απόφαση. Νομίζω πως δεν έχει τόση σημασία πως ξεκινάει κανείς, αλλά
πως συνεχίζει και τι ανακαλύπτει στη πορεία.
Ζώντας πλέον στην Αθήνα θα μπορούσες να κάνεις μια σύγκριση
ανάμεσα στη μουσική σκηνή της σε σχέση με την αντίστοιχη της Θεσσαλονίκης;
Γεννιούνται νέα πράγματα;
Φοβάμαι όχι και πολλά. Ούτε στη Θεσσαλονίκη, ούτε εδώ.
Ζήσαμε μια σύντομη άνοιξη στα μέσα της δεκαετίας του '90 και τώρα ζούμε μια
βαθιά ύφεση, αλλά ευτυχώς αυτές οι
φάσεις αποδεικνύεται ότι είναι οι πιο δημιουργικές, αυτές εγκυμονούν τα νέα
πράγματα.
Πες μας αν θες κάτι για τη μεγάλη στροφή που έκανες στο
μουσικό σου ύφος φεύγοντας από τους 'Ποδηλάτες'. Ο ήχος σου άγγιξε περισσότερο
το ηλεκτρονικό ροκ ξεφεύγοντας από τις ακουστικές μπαλάντες με τις οποίες
ξεκίνησες.
Είμαι από τους ανθρώπους που πλήττουν με τον εαυτό τους,
οπότε έτσι κι αλλιώς δοκιμάζω άλλες κατευθύνσεις. Πολλές φορές γίνεται καθαρά
από αμηχανία ή από διάθεση για παιχνίδι. Η οργανοθεσία σε κείνο το συγκρότημα
ήταν κάπως περιορισμένη και μας υπέβαλε μια κατεύθυνση, οπότε όταν έπαψε να
υπάρχει απλά δοκίμασα πράγματα που έτρεχαν μέσα μου πολλά χρόνια πριν. Αυτό που
κάνει τη διαφορά είναι ότι εκδηλώθηκε συνολικά, ενώ μέσα μου ήταν για καιρό. Δε
νομίζω όμως ότι το ένα αναιρεί το άλλο. Πιστεύω πως αλληλοσυμπληρώνονται και το ένα τρέφει το
άλλο. Δεν αισθάνομαι ότι μια φάση τέλειωσε κι ότι άρχισε μια άλλη. Ο
δημιουργικός χρόνος είναι ένας και απλά κάποια πράγματα εκδηλώνονται ενώ κάποια
άλλα μένουν στο παρασκήνιο.
Ποιες είναι οι βασικές επιρροές σου, τόσο από έλληνες
καλλιτέχνες όσο και από ξένους;
Επηρεάζομαι εύκολα από δεκάδες πράγματα. Ότι μου αρέσει το
αφήνω να περνάει μέσα μου και αποφασίζει αυτό πότε θα εκδηλωθεί μέσα από το
δικό μου πρόσωπο ή κατά πόσο θα σβήσει μέσα σε κάτι άλλο. Κάθε άνθρωπος είναι
ακριβώς αυτό, οι ιστορίες του και οι αναφορές του. Δε ξεχωρίζω τις επιρροές μου
από τον εαυτό μου. Είναι αυτές που με αποτελούν και με καθορίζουνε.
Σ' ένα τραγούδι απ' τον καινούργιο σου δίσκο, το 'Μια
πολιτεία στο βυθό', λες 'Η Αμερική φουσκώνει σα θηλιά, ο θείος Σάμ παίρνει
φόρα, δε βλέπει την ώρα ν' αδειάσει το αυτόματο'. Θα 'θελα να μου κάνεις ένα
σχόλιο πάνω σ' αυτό το στίχο και συνδυάζοντας το με την έννοια των protest songs να μου πεις αν βλέπεις ένα νέο
κύμα διαμαρτυρίας στο σύγχρονο τραγούδι.
Αυτό το τραγούδι ξεκίνησε από ένα ταξίδι μου στην Αμερική κι
ήθελα ν' αφήσω κάποιες ταξιδιωτικές εντυπώσεις μου. Στη πορεία μεσολάβησαν η
11η του Σεπτέμβρη κι ο δεύτερος πόλεμος στο Ιράκ. Δεν μπορώ να το ταξινομήσω σε
κάποια κατηγορία, πάντως σαφώς έχει καταβολές τέτοιες. Για μένα λέει τα
πράγματα με το όνομά τους, είναι όμως ένα τραγούδι χαμηλών τόνων και πέρασε
κάπως απαρατήρητο…
Ίσως επειδή δεν έχουμε συνηθίσει ν' ακούμε σήμερα τέτοια
τραγούδια κι ο περισσότερος κόσμος προτιμάει ν' ακούει για άλλα θέματα…
Μάλλον επειδή ο κόσμος ψάχνει το πλέον προφανές, αυτό που
γνωρίζει ήδη και απλά θέλει να το επιβεβαιώσει μέσα από τη μουσική. Δηλαδή σε
δεύτερη ανάλυση ο κόσμος δεν έχει ανάγκη τη μουσική σα τέχνη, όπως θα ήταν
όμορφο να συμβαίνει. Σιγά - σιγά η μουσική γίνεται απλά άλλο ένα στοιχείο του
χώρου που μας περιβάλλει, του υλικού περιβάλλοντος, όπως είναι η διακόσμηση ή ο
κλιματισμός. Μια τέτοια χρήση, είναι περιορισμένη εκ των πραγμάτων και πολύ πιο συγκεκριμένη,
ενώ αυτό ακριβώς δε θα 'πρεπε να είναι η μουσική, θα 'πρεπε να 'ναι μια αφορμή
για να πυροδοτήσει εξελίξεις, απρόβλεπτες κυρίως. Σ' αυτό το πλέγμα ένα τέτοιο
τραγούδι δεν έχει καμία τύχη. Το πιθανότερο βεβαίως είναι να μην είναι
πετυχημένο και σαν τραγούδι, πάντως εξακολουθεί να μου αρέσει κατά κάποιο
τρόπο.
Θα 'θελα ένα σχόλιο και για ένα παλιότερο στίχο σου. 'Γι'
άλλα δοξασμένα λόγια είν' αργά'. Για τί είναι τώρα η ώρα αν όχι για δοξασμένα
λόγια. Μήπως είναι ώρα για πράξεις;
Έχουν περάσει δέκα χρόνια από τότε. Πάντως απ' ότι θυμάμαι
εκείνη την εποχή δεχόμουνα συνεχώς πολιτικές γνωμοδοτήσεις και κάποια στιγμή ένοιωσα ότι ο
προβληματισμός αυτός αφορούσε μια άλλη εποχή κι όχι τις ανάγκες τις τρέχουσες.
Πώς βλέπεις τα ανεξάρτητα έντυπα, τα fanzines, και γενικά όσα κάνουν οι νέοι άνθρωποι
σήμερα; Διακρίνεις μέσα από τέτοιες προσπάθειες μια απομάκρυνση από το μοντέλο
των γιάπις που μας φόρτωσε η δεκαετία του '90;
Το μοντέλο αυτό δεν υπάρχει πλέον σε τέτοια αυστηρά πλαίσια.
Ο καθένας έχει μια φαινομενική ελευθερία στις επιλογές που μπορεί να κάνει,
αλλά τα πράγματα στην ουσία τους δεν αλλάζουν και πολύ. Έχει εμπλουτιστεί το
στυλ και ο κώδικας των ομαδικών προσποιήσεων για να χωράει περισσότερες
αποκλίνουσες συμπεριφορές κι έτσι να τις εκτονώνει εκεί ενώ η συμπεριφορά μας
παραμένει ίδια. Κι αυτό περιλαμβάνει κάθε εναλλακτική έκφραση, πολλές φορές και
τα ίδια αυτά τα περιοδικά. Είναι πολύ δύσκολο να αποφύγει αυτή την παγίδα κανείς.
Πολλά απ' αυτά τα περιοδικά εκμεταλλεύονται το ότι βρίσκονται εκτός εμπορίου
για να βρεθούν τελικά εντός. Πάντως τις περισσότερες φορές, όπου υπάρχει
ζωντανή δράση και ανησυχία από όσους νοιώθουν συνεχώς την ανάγκη να αμφισβητούν
τον εαυτό τους και τα κεκτημένα τους και το ότι a priori αυτό που κάνουν
σηματοδοτεί κάτι από μόνο του, να μη μένουν σ' αυτό αλλά να πηγαίνουν παραπέρα,
εκεί υπάρχει ελπίδα να κινηθούν προς μια πιο ζωτική κατεύθυνση.
Είχες αρκετές συνεργασίες μέχρι τώρα. Ενδεικτικά θ' αναφέρω
τον Γιώργο Δημητριάδη, τον Νίκο Πορτοκάλογλου, τον Γιώργο Νταλάρα και τώρα την
Δήμητρα Γαλάνη και τον Ζάκ Στεφάνου. Επίσης έχεις υποστηρίξει κάποια νέα
παιδιά, όπως τους 'Κάθοδος των Μυρίων'. Που βλέπεις τελικά να διαμορφώνεται
ένας νέος λόγος…στο ροκ, στο έντεχνο;
Τα τελευταία χρόνια δεν έχουμε δει ανατρεπτικά πράγματα.
Νομίζω ακόμα πως αυτά τα πράγματα που κάνουν τη διαφορά από αλλού ξεκινάν κι
αλλού καταλήγουν…οι εθελοντές είναι αυτοί που κάνουν τα άλματα και στην
ανθρώπινη ιστορία και στη τέχνη και στην καθημερινότητα. Είναι αυτοί που
καταλύουν τα είδη και στα μουσικά και στα κοινωνικά στρώματα. Πιστεύω ότι πολύ
σύντομα πάντως θα ανθίσουν πράγματα…ο Ζάκ είναι μια τέτοια περίπτωση. Πράγματα
που έχουν φτάσει σε μένα αλλά θέλουν λίγο ακόμα χρόνο για να φτάσουν προς τα
έξω, είναι τέτοιες περιπτώσεις.
Τελειώνοντας πες μας ποια είναι τα σχέδιά σου για το μέλλον.
Ετοιμάζεις κάτι καινούργιο;
Θέλω να ξαναδώ κάποια παλιότερα τραγούδια μου και θα το κάνω
σχετικά σύντομα. Αυτή είναι η φαντασίωση που τρέχει τώρα στο μυαλό μου.
Πότε να το περιμένουμε αυτό;
Μη το περιμένετε για να 'ρθει όσο πιο σύντομα γίνεται.
