ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΥΛ*
Αδέσποτη Τέχνη
Στις 16/8/07 παρουσιάστηκαν στη Gallery Codice στη Κόσταρίκα έργα του
κοσταρικάνου καλλιτέχνη, Guillermo Vargas γνωστού ως Habacuc. Μια από τις
παρουσιάσεις περιείχε ένα σκύλο που ο καλλιτέχνης περιμάζεψε από το δρόμο. Το
σκυλί ήταν δεμένο μ' ένα ναιλον σκοινί και το ονόμασε "Natividad"
προς τιμήν της Natividad Canda (24 χρονών) που πέθανε από δυο Rottweiler σ' ένα
εργοστάσιο στην Κόσταρίκα το Νοέμβριο του 2005. Ένας από τους σκοπούς του
καλλιτέχνη ήταν να καταδείξει την ανθρώπινη απάθεια κι αδιαφορία. Σύμφωνα με
την ίδια τη γκαλερί το σκυλί έμεινε τρεις μέρες στην έκθεση από τις 5 το
απόγευμα της 15ης Αύγουστου, ήταν λυτό όλη την ώρα εκτός τις 3ώρες της έκθεσης,
ταϊζόταν καθημερινά από τον καλλιτέχνη και τη 17η Αύγουστου διέφυγε από την
κεντρική είσοδο. Η είδηση όπως την έχω εισπράξει στην Ελλάδα από διάφορα site
και mail που παρέλαβα συμπυκνώνεται στα εξής: «το 2007, ο Guillermo Vargas
Habacuc, βρήκε ένα αδέσποτο άρρωστο σκυλί (το έλεγαν Natividad=Γέννηση), το
πήγε στη γκαλερί που εξέθετε τα έργα του στα πλαίσια της Bienarte 2007 και το
έδεσε σε μια γωνιά μ’ ένα κοντό σχοινί, εκθέτοντάς το εκεί ως είδος τέχνης. Την
«έκθεσή» την ονόμασε «Eres Lo Que Lees» (Είστε ότι διαβάζετε). Ο καλλιτέχνης το
άφησε νηστικό και χωρίς νερό για αρκετές μέρες, ενώ απαγόρεψε στους επισκέπτες
να το ταΐσουν, αρνούμενος ταυτόχρονα και τις εκκλήσεις για απελευθέρωση του.
Πλήθος είναι οι καταγγελίες πως το σκυλί τελικά αφέθηκε να πεθάνει από πείνα
και δίψα, στην γωνιά που το είχαν δέσει, μετά από μερικές μέρες.
Το γεγονός φέρνει για ακόμη μια φορά στην επιφάνεια το
ζήτημα των ορίων στην τέχνη κι αν αυτά τελικά υπάρχουν. Οι εικόνες σκληρές, έξω
από τα όρια της ανθρώπινης αντοχής κι ανοχής, ξεσηκώνουν κι εξαγριώνουν. Στα video
που κυκλοφορούν στο internet το ζώο ξεκάθαρα υποφέρει και νιώθει ανασφάλεια. Η
τέχνη ως κατεξοχήν εκφραστής της ανθρώπινης ευαισθησίας και πάλης ενάντια στην
όποια αδικία δε μπορεί να χρησιμοποιεί στο έργο της αυτά τα οποία θέλει να
πολεμήσει. Γίνεται αναποτελεσματική και χάνει αυτόματα το ρόλο της. Δεν είναι
πια τέχνη. Επιπλέον, από τη στιγμή που δεν έχουμε ξεκάθαρα αποφασίσει και
συμφωνήσει αν η τέχνη τελικά έχει όρια ή όχι, ειδικά μετά από ένα τέτοιο
γεγονός, οποιαδήποτε αποδοχή δημιουργεί δεδικασμένο. Ευκολα μετά μπορεί να
δούμε κρεμασμένα γατάκια ή διαμελισμένα ζώα που να καταδεικνύουν, ως έργα
τέχνης πια, την αλλοτριωση και διάλυση της προσωπικότητας του ανθρώπου από τη
συγχρονη σκληρή καπιταλιστική κοινωνία. Οφείλουμε όλοι κι ιδιαίτερα οι
καλλιτέχνες να είμαστε προσεκτικοί. Ολοένα όμως και περισσότεροι καλλιτέχνες παρουσιάζουν στο
κοινό έργα που σοκάρουν, που έρχονται σε αντίθεση με το μέσο όρο του ανθρώπινου
συναισθηματισμού ή από την άλλη ακόμα και της ανθρώπινης υποκρισίας. Γεγονός
που ίσως να δείχνει πως ο σύγχρονος καλλιτέχνης διαπιστώνει το πνευματικό τέλμα
και τον εφυσηχασμό που έχουμε περιέλθει ως κοινωνία και ψάχνει τρόπους για να
μας σοκάρει και να μας βγάλει από εκεί. Διαφωνώ λοιπόν με την επιλογή του
καλλιτέχνη ακόμα κι αν το ζώο δε πέθανε. Και μόνο που δεθηκε και
χρησιμοποιήθηκε κατά αυτόν τον τροπο είναι απαράδεκτο. Θα ήθελα να σταθώ όμως
και στο μήνυμα καθ’ αυτό που εκφράζει ένα από τα θεμελιώδη προβλήματα της
σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας που δεν είναι άλλο από την απάθεια και την
αδιαφορία που κυριαρχούν γύρω μας και προς πάσα κατεύθυνση. Και που
αποδεδειγμένα οδηγούν στην ανθρώπινη δυστυχία.
Η τέχνη λυτρώνει, απελευθερώνει, δεν έχει όρια ενδεχομένως
και βοηθά πάντοτε τον άνθρωπο να σχηματοποιήσει και να χρωματίσει τα προβλήματα
που τον περιτριγυρίζουν. Οφείλει η ίδια στον εαυτό της να ελέγχει τα όρια της
τουλάχιστον σε τέτου είδους ειδικά παραδείγματα.
Όσο για το δρόμο δε ξέρω τίποτε παρά μόνο ό,τι νιώθω. Ο
μόνος δρόμος που γνωρίζω είναι αυτός της ίδιας μου της ύπαρξης. Είναι τα
εσωτερικά μονοπάτια του κόσμου μου. Ο δρόμος είμαι εγώ.
πολιτεία αμέτρητη
αράδα ζωή
δροσερό πρωινό
τοπίο απέραντα ίδιο
άνθρωποι στους δρόμους
κύμα και βράχια
