ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΟΝ ΦΤΙΑΧΝΕΙΣ ΠΡΟΧΩΡΩΝΤΑΣ *
(*"Caminante, no hay camino. Se hace camino
al andar" και η μετάφραση: "Διαβάτη, δεν υπάρχει δρόμος. Τον δρόμο
τον φτιάχνεις προχωρώντας" Antonio Machado) ΒΑΛΤΕ ΚΑΠΟΥ ΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΚΟ)
«Αν θέλεις να αλλάξεις την πόλη θα πρέπει να ελέγχεις τους δρόμους».
Οι δρόμοι των πόλεων λειτουργούν σαν τα κανάλια της Βενετίας – μείον την ομορφιά. Αδιαπέραστες για τους πεζούς ζώνες που τέμνουν και κατακερματίζουν τον κοινωνικό ιστό μίας πόλης θέτοντας τεχνητά όρια ανθρώπινης δραστηριότητας. Εκτός από το να βρίζεις, να ασφυκτιάς και να μένεις για ώρες μποτιλιαρισμένος, έχεις φανταστεί τι άλλο μπορείς να κάνεις στους δρόμους της πόλης; Από πάρτι μέχρι κατάληψη κι από πόλεμο μέχρι ποδήλατο.
Πολυσύχναστος
εμπορικός δρόμος το Σάββατο. Καταναλωτές και σακούλες συνωστίζονται στα στενά
πεζοδρόμια. Ένα τυπικό μεσημέρι. Ξαφνικά, η μονοτονία ακινητοποιείται. Φρένα
τσιρίζουν, ήχος στραπατσαρισμένης λαμαρίνας. Δύο αυτοκίνητα τρακάρουν. Τα
πεζοδρόμια μετατρέπονται σε εξέδρες από όπου το κοινό παρακολουθεί το θέαμα. Ο
ένας οδηγός επιτίθεται με βαριοπούλα στο αυτοκίνητο του άλλου. Το καταστρέφει.
Κόσμος πετάγεται ανάμεσα από το αποσβολωμένο πλήθος και χοροπηδά πάνω στα
κατεστραμμένα αυτοκίνητα. Μπογιές και σακιά άμμου χύνονται στο οδόστρωμα κι ένα
πανό ξεδιπλώνεται. «Επανοικειοποιηθείτε τους Δρόμους – Ελευθερώστε την Πόλη –
Σκοτώστε το Αυτοκίνητο». Το αναπάντεχο χτυπά στην καρδιά το δεδομένο.
Αυτή ήταν η επίσημη πρεμιέρα των Reclaim the
Streets τον Μάιο του 1995 στο Camden. Οι RTS δραστηριοποιούνταν από το 1991
κυρίως στην Μεγάλη Βρετανία. Έκτοτε έχουν εμπνεύσει αντίστοιχες μορφές άμεσης
δράσης και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στις ΗΠΑ. Τότε η κυβέρνηση είχε
αποφασίσει την κατασκευή μεγάλων περιφερειακών αυτοκινητοδρόμων γύρω από το
Λονδίνο «για την διευκόλυνση του επιβατικού κοινού». Το κύριο γεγονός ήταν η
επέκταση του Μ11 στο ανατολικό Λονδίνο. Για την κατασκευή του το Υπουργείο
Συγκοινωνιών θα έπρεπε να κατεδαφίσει 350 κατοικίες, με αποτέλεσμα να
‘εκτοπιστούν’ χιλιάδες πολίτες, και συγχρόνως ο δρόμος θα περνούσε μέσα από ένα
από τα τελευταία δάση της περιοχής. Σύμφωνα με την πρόβλεψη θα κόστιζε 240
εκατομμύρια λίρες αλλά ήδη από την ήμερα που θα άνοιγε θα ήταν υπερπλήρης με
συνέπεια να χρειάζεται ένας ακόμη καινούργιος δρόμος. Ήταν
μία πύρρειος νίκη για το σύστημα καθώς κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων νέες μορφές άμεσης δράσης και
αντίστασης επινοήθηκαν – μία εργαλειοθήκη και εμπειρία με τις οποίες οι RTS
θωρακίστηκαν για να περάσουν στο επόμενο στάδιο, να διαμορφώσουν τα ιδιαίτερα
χαρακτηριστικά της δράσης τους. Πλέον
υπήρχε ένας και αναγνωρίσιμος εχθρός. Ο στόχος είχε επιλεγεί. Αποκομμένο από
ρητορικά σχήματα περί αναγκαιότητας, δεδομένου, de facto, τεχνολογίας, προόδου κτλ το αυτοκίνητο και ό,τι σέρνει στο
νοητικό του κοτσαδόρο έμπαινε στο στόχαστρο. «Τα αυτοκίνητα που γεμίζουν τους
δρόμους έχουν στενέψει τα πεζοδρόμια. Η πανταχού παρούσα παρουσία τους
διαβρώνει σαν οξύ την κάθε προσωπική μας στιγμή».
Η επίθεση δεν είναι μονοσήμαντη, καθώς το
αυτοκίνητο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το όχημα του καπιταλιστικού συστήματος.
Είναι ένα μέσο που ευνοεί την αύξηση της κατανάλωσης, ένα τοτέμ του συστήματος, η μασκότ της
εξέλιξης, το τρόλεϊ του παγκοσμιοποιημένου σούπερ-μάρκετ. «Το να είμαστε
ενάντια στα αυτοκίνητα αυτά καθ’ αυτά είναι ανόητο. Δεν είναι παρά ένα κομμάτι του παζλ. Ο αγώνας για
χώρο ελεύθερο από αυτοκίνητα δεν είναι δυνατόν να διαφοροποιηθεί από τον αγώνα
ενάντια στη παγκοσμιοποίηση. Οι δρόμοι είναι πηγμένοι τόσο από τον καπιταλισμό
όσο και από τα αυτοκίνητα. Και η μόλυνση που επιφέρει ο καπιταλισμός είναι η
πιο ύπουλη».
Η κύρια μορφή δράσης των RTS είναι τα πάρτι
δρόμου. Τα πάρτι πολύ εύκολα μπορούν να μετατραπούν σε δημόσιες συγκεντρώσεις,
εκκλησίες, που λειτουργούν αντίθετα και ενάντια προς το κράτος έχοντας στο
επίκεντρο την ιδέα του άμεσου ελέγχου των ζητημάτων που αφορούν την τοπική
κοινότητα. Ίσως η ιδέα ότι ένα πάρτι δρόμου επιδιώκει κάτι τέτοιο να φαντάζει
υπερβολικό σε όσους έχουν συνδυάσει την πολιτική με κάτι απόμακρο και γκρίζο,
αλλά δεν πρέπει να λησμονείται ότι τα πρώτα βήματα κάθε εξέγερσης
χαρακτηρίζονται από τη θεατρικότητα και το πνεύμα του καρναβαλιού. Ένα πάρτι
δρόμου θα μπορούσε να μετατραπεί σε επαναστατική πράξη και στην ιστορία υπήρξαν
τέτοιου είδους παραδείγματα όπως η πτώση της Βαστίλλης ή ο Μάης του ’68 κτλ. Το
καρναβάλι από τη φύση του λειτουργεί σαν αντεστραμμένος καθρέφτης όπου
κυριαρχεί η εφήμερη απελευθέρωση από την επικρατούσα κάθε φορά αλήθεια κι από
τις συμβάσεις. Κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού αναστέλλονται οι απαγορεύσεις, τα
προνόμια, η ιεραρχία. Η αυθόρμητη παρουσία κόσμου στους δρόμους εμπεριέχει
πάντα το στοιχείο του αναπάντεχου, του αυτοσχεδιασμού κάτι που η κυρίαρχη
κουλτούρα πάντα αποστρέφεται καθώς επιθυμεί τα πάντα να είναι με γεωμετρική
σαφήνεια ορισμένα. Όταν όμως η διασκέδαση είναι έξω, στο δρόμο, δωρεάν, όταν
δεν είναι δυνατόν να χειραγωγηθεί, όταν δεν εξαρτάται από το ημερολόγιο για να
αποκτήσει χαρακτήρα, τότε η εξουσία δυσανασχετεί γιατί χάνει τον έλεγχο.
ΤΣΙΜΕΝΤΟΛΑΓΝΟΙ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ
Για ορισμένους οι εξωραϊστικοί σύλλογοι και
οι πρωτοβουλίες πολιτών μοιάζουν ρομαντικοί ή ακόμα και γραφικοί. Οι ενεργοί
πολίτες της Αθήνας όμως δίνουν με συνέπεια τη μάχη τους ενάντια στις
πολεοδομικές αυθαιρεσίες και στις αρπαχτές μεγαλοεργολάβων και ιδιωτών. Και,
πολύ συχνά, κερδίζουν,
Όταν το Μάρτιο του 1996 συγκροτήθηκε η
Συντονιστική Επιτροπή για την προστασία των ελεύθερων χώρων της Αθήνας, τα
ανοιχτά μέτωπα ήταν ήδη πολλά. Κτήμα Θων (Κηφισίας και Αλεξάνδρας),
Μητροπολιτικό Πάρκο στο Γουδή, Πεδίο Άρεως, Πάρκο Ριζάρη, Άλσος Βεϊκου,
Προσφυγικά Αλεξάνδρας, Κουντουριώτικα και πολλά άλλα. Οι πληγές δεν έχουν
κλείσει, κάποιες κακοφόρμισαν και, όπως ήταν αναμενόμενο, άνοιξαν κι άλλες. Λες
και δεν έφτασε ο σεισμός του '99, για να διαπιστώσουμε αυτό που ήδη γνωρίζαμε,
ότι τα ήδη λίγα τετραγωνικά αδόμητων εκτάσεων δεν είναι αρκετά, για να καλύψουν
τις ανάγκες των πολύπαθων κατοίκων του λεκανοπεδίου.
Όλα ξεκίνησαν 14 χρόνια πριν, όταν 13 τοπικοί σύλλογοι και κινήσεις πολιτών
πήραν τη μεγάλη απόφαση να συνενωθούν, για να δημιουργήσουν το δικό τους
αρραγές μέτωπο, ήτοι τη Συντονιστική Επιτροπή για την Προστασία των Ελεύθερων
Χώρων και την Ποιότητα Ζωής. Τα χρόνια πέρασαν, η Επιτροπή μεγάλωσε και έγινε πλουσιότερη
σε μέλη (σήμερα αριθμεί 25) και εμπειρίες.
Το modus operandi (επιχειρησιακή μέθοδος)
των "ελεύθερων πολιορκημένων" από τσιμεντολάγνους εργολάβους είναι
απλό: συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, πορείες,προσφυγές στο Συμβούλιο της
Επικρατείας, διαβήματα σε υπουργεία και
Τοπική Αυτοδιοίκηση, ψηφίσματα, συνεχείς καταγγελίες στον Τύπο, επεισοδιακές
εισβολές σε δημοτικά συμβούλια αλλά και πιο πολιτισμένα events, όπως
εκδηλώσεις, ημερίδες, συνέδρια.
Κάθε χρόνο, τα μέλη της Συντονιστικής
πραγματοποιούν 50 - 100 κινητοποιήσεις,
άλλοτε επιτυχείς με μαζική προσέλευση κι άλλοτε πιο... χαμηλών τόνων. Κάτι
διασώθηκε, κάτι χάθηκε. Για παράδειγμα, η επίμονη προσπάθεια για τη διατήρηση
των προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας απέδωσε καρπούς, καθώς τα κτίρια δεν
παραδόθηκαν τελικά στο έλεος της μπουλντόζας και περιμένουν την ανάπλασή τους.
Σε μια άλλη περιοχή της Αθήνας, οι
περίοικοι του λόφου Φιλοπάππου δίνουν μάχη κυριολεκτικά με τα μυαλά ... στα
κάγκελα για την "ελευθερία"
του λόφου του Φιλοπάππου, για να μην περιφραχτεί η ιστορική περιοχή. Εν μέρει
έχουν πετύχει. "Καταφέραμε να σώσουμε το θέατρο της Δώρας Στράτου, το
αναψυκτήριο του Λουμπαρδιάρη, αποτρέψαμε 17 εμπρησμούς, κάναμε
δενδροφυτεύσεις", λέει ο κ. Γιάννης Γιαννατσής, κάτοικος της περιοχής.
Και
να μην ξεχάσουμε και τις περσινές δυναμικές κινητοποιήσεις κοινωνικών αλλά και
αυτοδιοικητικών φορέων στο μέτωπο της παραλιακής ζώνης της Αθήνας, προκειμένου
να ελευθερωθεί η πρόσβαση. Η συμμετοχή στις μαχητικές διαμαρτυρίες
αποδείχθηκε ότι δεν ήταν μάταιη, καθώς
μπορεί κάποιοι να πνίγηκαν στα δακρυγόνα, αλλά ο δρόμος για κάποιες παραλίες
άνοιξε...
Βέβαια, στον ίδιο πόλεμο υπήρξαν και
απώλειες, όπως στην περίπτωση του κτήματος Θων (οικόπεδο στη συμβολή Αλεξάνδρας
και Κηφισίας) καθώς τα οικοδομικά - κατασκευαστικά συμφέροντα επέβαλαν την
κυριαρχία τους και το μεγαθήριο Βωβού δεν άργησε να πάρει τη θέση του στο επί
πολλά έτη επίμαχο φιλέτο των Αμπελοκήπων.
Την ίδια ώρα, στα χαρτιά παραμένει η
μετατροπή σε μητροπολιτικά πάρκα των τριών μεγαλύτερων ελεύθερων χώρων της
πρωτεύουσας, παρά τις εξαγγελίες που γίνονται περί του αντιθέτου... ανά τακτά
διαστήματα. Ελληνικό, Γουδή και Ελαιώνας όχι μόνο δεν προστατεύονται, αλλά
«χάνουν» τμήματα των εκτάσεών τους προκειμένου να καλυφθούν διάφορες ανάγκες
της πόλης, αλλά και για να χωροθετηθούν νέες χρήσεις, όπως εμπορικά κέντρα και
κτίρια γραφείων.
Τα μέτωπα είναι ανοιχτά, ο πόλεμος – αν και
αόρατος για τα περισσότερα μήντια- συνεχίζεται. Οπότε, σύντροφοι, μην κοιμάστε
στις επάλξεις!
(Πλάκα μου κάνεις;)
Ναι, φίλε μου, η Αθήνα δεν είναι φιλική για
τον πεζό. Το επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία πρόσφατης έρευνας του Εθνικού
Μετσοβίου Πολυτεχνείου: Το ποσοστό των μετακινήσεων με τα πόδια
περιορίζεται μόλις στο 10% (Μελέτη Ανάπτυξης Μετρό). Αυτοί που
μετακινούνται αποκλειστικά με Ι.Χ. βαδίζουν συνολικά μόλις 6,1 λεπτά κατά μέσο
όρο από και προς το αυτοκίνητο ενώ όσοι χρησιμοποιούν τα μέσα δημόσιας
συγκοινωνίας περπατούν συνολικά μόνο 9,7 λεπτά. Εμπόδια μας βάζουν ακόμα
και τα οικοδομικά τετράγωνα αυτής της πόλης, τι και αν είναι μικρά -
το μέσο πλάτος τους είναι μόλις γύρω στα 55 μ. -, αν συγκριθεί με τον κάνναβο
των 65 μ. Χ 245 μ. της Νέας Υόρκης- είναι...θαυματουργά! Υπολογίστηκε, με βάση
έναν αριθμό τυχαίων διαδρομών στην Αθήνα, ότι η τεθλασμένη κίνηση στην οποία υποχρεώνεται
να κινείται ο πεζός επιβαρύνει τον χρόνο της διαδρομής του κατά 23%, ενώ τα
διάφορα εμπόδια κατά 12% επιπλέον.
«Καθημερινά βλέπουμε να μετατρέπονται τα
πεζοδρόμια, οι διαβάσεις, οι πλατείες, τα πάρκα και γενικότερα οι χώροι κίνησης
των πεζών σε χώρους παράνομης στάθμευσης οχημάτων» αναφέρουν τα μέλη της
κίνησης για τα δικαιώματα των Πεζών - ιδρύθηκε το 2002 (www.pezh.gr). «Η
αστυνομία αρνείται προκλητικά να εφαρμόσει το νόμο και οι τοπικές αρχές,
υποκύπτοντας σε μικροσυμφέροντα και προσπαθώντας να αυξήσουν τους πόρους τους,
διαθέτουν ένα ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα των πεζοδρομίων για
εμπορικές δραστηριότητες (π.χ. τραπέζια ζαχαροπλαστείων και εστιατορίων,
προθήκες καταστημάτων)».
«Προτείνουμε σαν τρόπο δράσης πρώτα την
αντίδραση. Οι πεζοί να απαιτούν από τους τροχονόμους να τους δίνουν σημασία
όταν ρυθμίζουν την κυκλοφορία», μας λέει ο Δημήτρης Χρυσαφίδης, μέλος των
"Πεζών". «Δεν πρέπει να υπάρχει ανοχή στους οδηγούς που δεν
σταματούν στις διαβάσεις. Τέλος τα αυτοκόλλητα είναι μια καλή λύση εκτόνωσης
της αγανάκτησής μας ειδικά όταν προορίζονται για κατάφορους παραβάτες».
Είπαμε αυτοκόλλητα και θυμήθηκα κάτι
τρελούς Θεσσαλονικείς που την είδαν - και καλά έκαναν τα παιδιά - streetpanthers.
«Ξεκινήσαμε από τη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 2006 αλλά επεκταθήκαμε γρήγορα σε
πολλά αστικά κέντρα. Κοινή διαπίστωση όλων μας ήταν ότι η ζωή των πεζών στην
πόλη είχε φτάσει στο απροχώρητο. Έτσι, αποφασίσαμε "με πόνο καρδιάς"
ότι: Δεν αρκούσε να τσαντιζόμαστε βλέποντας τους παράνομα παρκαρισμένους πάνω
σε πεζοδρόμια, διαβάσεις και πεζόδρομους. Δεν αρκούσε να φοβόμαστε όταν μας
κυνηγούσαν τα μηχανάκια ακόμα και πάνω στα πεζοδρόμια. Δεν αρκούμασταν να
περιμένουμε πότε η πολιτεία –το κράτος, ο δήμος, η αστυνομία– θα ξυπνούσαν.
Έπρεπε να κάνουμε κάτι. Ο ακτιβισμός έχει το κόστος του. Τίποτα δεν αλλάζει αν
δεν συγκρουστούμε με τα κατεστημένα: τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς μας, το
βόλεμά μας. Γι’ αυτό αναλάβαμε δράση. Όποιος δεν συμμορφώνεται, να πληρώνει το
τίμημα επιτόπου. Μπορεί να ακούγεται σαν “να παίρνουμε το νόμο στα χέρια μας”
αλλά επιτέλους κάποιος πρέπει να αντιδράσει. Και μην ξεχνάτε: οι παράνομοι
έκαναν πρώτοι την αρχή!» λένε στο μανιφέστο τους (www.streetpanthes.gr).
Τώρα φίλε μου αν δεις κολλημένο στο αυτοκίνητό
σου το «Είμαι γάιδαρος παρκάρω όπου γουστάρω», την έκανες τη μαλακία σου. Μάθε
να την αναγνωρίζεις, μπας και γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι!
ΖΩΗ ΠΟΔΗΛΑΤΟ
Όταν βολτάρουν οι πολίτες τους κοιτούν
απορημένοι. Η κλασική ερώτηση που τους απευθύνουν είναι "τι κάνετε;
πορεία;" Μοιάζει, αλλά δεν είναι. Δεν έχουν αιτήματα, δεν υπάρχουν
διοργανωτές, δεν παίζουν κόντρες. Είναι απλώς μια βόλτα με ποδήλατα.
Κι όμως το αυτονόητο στην Αθήνα αποκτά
διαστάσεις... ανυπακοής. Από τον τον Ιούλιο του 2005 οι Αθηναίοι ποδηλάτες
βγαίνουν μια φορά τον μήνα για βόλτα στους δρόμους της πόλης. Είναι μια
αυτόνομη, ανεξάρτητη κίνηση. Πως παίρνεις τηλέφωνο 2-3 φίλους και πας για καφέ,
έτσι έχεις ένα ραντεβού να κάνεις ποδήλατο με φίλους και άλλους ποδηλάτες.
Μιλήσαμε με τον Θανάση: «Είναι απλώς μια βόλτα για την προβολή του ποδηλάτου.
Τίποτα παραπάνω. Απλά τα ποδήλατα σε αυτήν τη βόλτα, λόγω μαζικότητας,
καταλαμβάνουν όσο κομμάτι του δρόμου τους ανήκει».
Αυτή η βόλτα έχει... ονοματεπώνυμο. Το critical mass ride ξεκίνησε το 1992 στο San
Fransisco. Οι ποδηλάτες είχαν αγανακτήσει με τις συνθήκες που επικρατούσαν: την
έλλειψη σεβασμού από τους άλλους χρήστες του οδικού δικτύου και τις ανύπαρκτες
υποδομές για το ποδήλατο... κάτι σαν την σημερινή Αθήνα.
Η ομάδα αποφάσισε να καθιερώσει μια βόλτα με ποδήλατα κάθε μήνα με κύριο στόχο
την προβολή του ποδηλάτου ως καθημερινό μέσω μετακίνησης. Η φράση-κλειδί σε
αυτό είναι η "κρίσιμη μάζα". Όταν, δηλαδή, μαζευτεί αρκετός κόσμος,
ικανός να "καταλάβει" μέρος του δρόμου ξεκινάνε τη βόλτα. Σιγά-σιγά
τα critical mass rides εξαπλώθηκαν σε πολλές πόλεις σε όλο τον κόσμο (στο http://www.critical-mass.org/
θα βρείτε μια λίστα που αριθμεί πάνω από 400 πόλεις! )
Στην Αθήνα την προσπάθεια για τις καλύτερες
συνθήκες του ποδηλάτη στην πόλη, τις έχουν αναλάβει οι ΠΟΔΗΛΑΤισσΕΣ (www.podilates.gr) που εδώ
και 2+ χρόνια οργανώνουν πορείες με κύρια αιτήματα την μεταφορά του ποδηλάτου
στο Μετρό, την κατασκευή ποδηλατόδρομων και την αλλαγή του ΚΟΚ».
Και τα προβλήματα συνεχίζονται. Αν εσύ την δεις, φίλε μου, να κάνεις μια "συνδυαστική μετακίνηση" για την κάλυψη μεγάλων αποστάσεων με σκοπό βέβαια να σου μείνει και ένα φράγκο παραπάνω στην τσέπη (βασική διεκδίκηση της γενιάς των 700 ευρώ η λειτουργία του Μετρού και τις βραδυνές ώρες για, τουλάχιστον, τα Σ.Κ.) και ανήκεις στο 53% των χρηστών του Μετρό που φτάνουν στους σταθμούς με τα πόδια ή το ποδήλατο εύχεσαι απλά να "ανοίξουν" τα μυαλά των εργαζομένων στην Αττικό Μετρό και να συνεχιστεί το δίμηνο πείραμα της μεταμεσονύχτιας λειτουργίας του μετρό και του ΗΣΑΠ τις Παρασκευές και τα Σάββατα. Το οποίο μάλιστα, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» (28/03), είναι άκρως επιτυχημένο. Σύμφωνα με στοιχεία που είναι στη διάθεση του υπουργείου Μεταφορών, ώς και 25.000 ξενύχτηδες χρησιμοποιούν τους συρμούς κατά τη βραδινή τους έξοδο τις δύο ημέρες της εβδομάδας. Τη μεγαλύτερη κίνηση συγκεντρώνει το μετρό (18.000 επιβάτες το βράδυ του Σαββάτου), ενώ αξιόλογη θεωρείται η κίνηση στον ΗΣΑΠ (από τη 1 ώς τις 3 το πρωί εξυπηρετεί περίπου 4.000 επιβάτες)».
Τα "νυχτερινά" της Ευρώπης
Στο Λονδίνο το μετρό δεν διανυκτερεύει (τελευταίο δρομολόγιο στις 00.30) όμως δρομολόγια λεωφορείων γίνονται από τα μεσάνυχτα ως τις 5 το πρωί. Το ίδιο γίνεται και στο Παρίσι. Στη Ρώμη από τις 12.30 ως τις 5.30 το πρωί λειτουργούν 23 γραμμές. Στη Μαδρίτη τα βραδινά λεωφορεία έχουν δρομολόγια με συχνότητα μισαώρου! Το Βερολίνο διαθέτει ένα από τα καλύτερα βραδινά δίκτυα στην Ευρώπη. Στη Στοκχόλμη το μετρό σταματά για τρεις ώρες. Στο Άμστερνταμ, βραδινά λεωφορεία φθάνουν σε όλες τις περιοχές στις οποίες δεν φθάνει το τραμ ή άλλα μέσα. Αντε και στα δικά μας.
Eυρωπαϊκός Χάρτης των δικαιωμάτων του πεζού.
Ι. να ζει σε ένα υγιές περιβάλλον και να
απολαμβάνει ελεύθερα τους δημόσιους χώρους.
II. να ζει σε αστικά κέντρα ή χωριά
οργανωμένα για την εξυπηρέτηση του ανθρώπου και όχι του αυτοκινήτου, τα οποία
να διαθέτουν υποδομή προσιτή στους πεζούς και στους ποδηλάτες.
IIΙ.
- στη γενικευμένη χρήση, στα δημόσια μεταφορικά μέσα, αυτοκινήτων που δεν αποτελούν πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης ή ηχορρύπανσης
- στη δημιουργία πνευμόνων πράσινου, μέσω της δενδροφύτευσης αστικών περιοχών
- σε αποτελεσματικά συστήματα σήμανσης που να εξυπηρετούν και όσους στερούνται όρασης ή ακοής
- σε ειδικά μέτρα που θα επιτρέπουν τη στάση, την πρόσβαση και τη διάβαση οδών και πεζοδρομίων.
Για τις κυρώσεις που λέγαμε παραπάνω, τι λέτε; Κάνουμε μια ομαδική προσφυγή στα Ευρωπαϊκά δικαστήρια;
