@world-music.gr
Χωρίς πατρίδα, χρώμα, ηλικία...
Γιατί η τζαζ αυτό ακριβώς ήταν και αυτό εξακολουθεί να είναι: μια σπουδή στη διαφορετικότητα.
Η τζαζ μοιάζει μ' εκείνα τα παλιά σπίτια, με τα πολλά ανοίγματα, τις μεγάλες εισόδους και τα φαρδιά παράθυρα. Μπαίνεις μέσα και ανακαλύπτεις ότι υπάρχουν κι άλλα ανοίγματα: εσωτερικά παράθυρα, κρυφές πόρτες, σκάλες που οδηγούν στο υπόγειο, κι άλλες πόρτες, κι άλλα παράθυρα που βγάζουν στον κήπο, στην πίσω αυλή, στον ακάλυπτο. Το σπίτι δε μοιάζει πια μ' εκείνο που νόμιζες ότι έβλεπες απέξω. Σε κάθε δωμάτιο, σε κάθε διάδρομο, σε κάθε κρυφή εσοχή παραμονεύει η μεταμόρφωση. Μπήκες έτσι, βγαίνεις αλλιώς. Άλλος άνθρωπος, άλλες εικόνες, άλλες παραστάσεις. Η τζαζ έχει αυτή τη μαγική ιδιότητα, να αλλάζει τους μουσικούς, να αλλάζει τους ακροατές, να τους μεταμορφώνει διαρκώς σε κάτι διαφορετικό από αυτό που νόμιζαν ότι είναι. Το σπίτι είναι παλιό αλλά ζωντανό. Και όσο περνούν τα χρόνια το μυστήριο μεγαλώνει. Πότε θα ανακαλύψεις άλλο ένα κρυφό άνοιγμα; Και πού θα σε βγάλει;
Η τζαζ χρόνια δεν κοιτά...
...Γι' αυτό ο βετεράνος κιθαρίστας Pat Metheny κυκλοφόρησε ένα από τα καλύτερα τζαζ άλμπουμ του 2008. Δεν χρειαζόταν βέβαια το "Day Trip" [Nonesuch] για να θυμηθούμε πόσο σπουδαίος κιθαρίστας είναι ο Pat Metheny, ίσως, όμως, χρειαζόταν για να θυμηθούμε τη γήινη και ποιητική του πλευρά, τόσο στη σύνθεση όσο και στο παίξιμο. Απαλλαγμένο από τις ηλεκτρικές "fusion" υπερβολές που τον διακατέχουν συχνά, το "Day Trip", στο οποίο συμπράττει με δύο από τους σημαντικότερους 35άρηδες τζάζμεν, τον Christian McBride στο μπάσο και τον Antonio Sanchez στα ντραμς, είναι περισσότερο ένα "night trip" όσον αφορά την αίσθησή του. Μελωδικό, οπωσδήποτε βιρτουόζικο, απόλυτα άχρονο, άρα κλασικό, με συνθέσεις και παιξίματα που σου εντυπώνονται για την τελειότητά και το συναίσθημα που αποπνέουν. Ο Metheny εναλλάσσει την ηλεκτρική με την ακουστική κιθάρα και αν κάποιες από τις συνθέσεις του θυμίζουν τον δυναμικό, ταξιδιάρικο και άψογο ηλεκτρισμένο ήχο του, για τον οποίο φημίζεται, υπάρχουν δύο μικρά αριστουργήματα, τα "Is this America? (Katrina 2005)" και "When we were free" που συμπτωματικά είναι και τα δύο πολιτικές αναφορές, όπου η ακουστική του κιθάρα σε παίρνει σε ένα "τριπ" στις πιο λεπτές αισθήσεις της τζαζ. Ο καθωσπρέπει κιθαρίστας των 17 βραβείων Γκράμι με το προσεγμένο μαλλί, κλείνει τα στόματα όσων νομίζουν ότι λευκοί τζαζίστες με καλοχτενισμένη γκρίζα χαίτη δεν μπορούν να "γκρουβάρουν".
Η τζαζ τραγούδια δεν κοιτά...
...Γι' αυτό η Cassandra Wilson, η τραγουδίστρια που εισήγαγε νέους τρόπους προσέγγισης κι ερμηνείας στο τζαζ τραγούδι, εξακολουθεί να γοητεύει με τη βαθιά, βραχνή, αλλά τρυφερή, κοριτσίστικη φωνή της. Και να εντυπωσιάζει με την επιλογή των τραγουδιών. Στο "Loverly" [Blue Note] ερμηνεύει τραγούδια όπως τα "Lover come back to me", "Black Orpheus", "Gone with the wind", "Caravan", "St. James Infirmary", "Dust my broom" και κάνει ένα βήμα πιο κοντά σ' αυτό που πάντοτε ήθελε να είναι: μία τραγουδίστρια για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Η C.Wilson ξέρει καλά τα μπλουζ τραγούδια και δεν τα περιφρονεί, όπως πολλές ερμηνεύτριες της τζαζ. Και ξέρει να τα κάνει δικά της μ’ ένα ψιθυριστό ύφος που μπορεί να σε συνοδέψει παντού, από τις πιο προσωπικές στιγμές ως εκείνες που έχεις ανάγκη τον ρυθμό για να νιώσεις το σώμα σου να ξυπνάει. Δεν κάνει φωνητικές ακροβασίες. Τραγουδάει χαμηλόφωνα και αισθησιακά και νιώθεις ότι μέσα της πάλλεται διαρκώς ο ρυθμός. Ίσως επειδή το νήμα που συνδέει τις μουσικές της Αφρικής με την τζαζ είναι πιο ορατό απ' ότι στο παρελθόν και η Cassandra, που από παλιά καταπιάστηκε με τον ρυθμικό πλούτο που έχει ενσωματώσει η τζαζ δεν διατρέχει κανένα κίνδυνο να χαρακτηριστεί "fashion victim" επειδή για το "Loverly" βασίστηκε στη συνεργασία του περκασιονίστα από τη Νιγηρία Lekan Babalola.
Η τζαζ πατρίδα δεν κοιτά...
...Γι' αυτό δύο καινούρια άλμπουμ από δύο μη αμερικανούς μουσικούς δίνουν μια γερή κλοτσιά στα μαλακά οπίσθια εκείνων που επιμένουν σε εθνικού χαρακτήρα εξισώσεις όσον αφορά την τέχνη: Η πρώτη περίπτωση είναι του βραζιλιάνου τραγουδοποιού και κιθαρίστα Vinicius Cantuaria, που ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη. Το understated bossa ύφος του, με το ήρεμο, ψιθυριστό και σαγηνευτικό ύφος στη φωνή του, επεκτείνεται στον χώρο της τζαζ περιλαμβάνοντας στους μουσικούς που τον συνοδεύουν τζαζίστες πρώτης γραμμής, όπως ο πιανίστας Brad Mehldauo και o αβανγκάρντ κιθαρίστας Marc Ribot, οι οποίοι προσεγγίζουν τον βραζιλιάνικο ήχο μέσα από το φίλτρο της τζαζ. Στο "Cymbals" [Naive] μόνο κύμβαλα δεν ηχούν. Αντιθέτως, ηχούν χαλαρές μπόσα νόβες και σάμπες που περισσότερο υπονοούνται παρά δηλώνονται κραυγαλέα. Τραγούδια 100% βραζιλιάνικα και μέχρι το μεδούλι ποτισμένα από την τζαζ αισθητική. Η δεύτερη περίπτωση είναι του ισραηλινού μπασίστα Avishai Cohen, ο οποίος αφού έζησε στη Νέα Υόρκη και συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με μουσικούς όπως ο Chick Corea, ο Herbie Hancock, ο Bobby McFerrin, ο Roy Hargrove, ο Paquito D' Rivera, ο Danilo Perez αλλά κι η Alicia Keys (!) επέστρεψε στο Ισραήλ, δημιούργησε δική του εταιρία και άρχισε να φέρνει στην επιφάνεια σπουδαίους μουσικούς από την πατρίδα του. Αποκορύφωμα, το θαυμάσιο άλμπουμ "Gently Disturbed" [Raz Daz] παρέα με τον ντράμερ Mark Guiliana και τον πιανίστα-φαινόμενο, μόλις 21 ετών, Shai Maestro. Μια διαφορετική τζαζ, ένα δυνατό κράμα ήχων και αισθήσεων που αντιστοιχεί στο πολυφυλετικό μωσαϊκό του Ισραήλ σε τέτοιο βαθμό που ενώ ξέρεις ότι ο όρος "ισραηλινή μουσική" δεν ανταποκρίνεται σε κάτι συγκεκριμένο, παρά μόνο σ’ ένα πλήθος ήχων και παραδόσεων, ακούς το άλμπουμ και σου μοιάζει απόλυτα φυσικό να βγαίνει αυτή η μουσική απ’ αυτούς τους μουσικούς. Η τέλεια απόδειξη πως, περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο, η τζαζ είναι μια παγκόσμια γλώσσα, μια "εσπεράντο" του ήχου, ένας κοινός κώδικας για όποιον θέλει να επικοινωνήσει με τη μουσική.
