• αρχική | 
• περιεχόμενα | 
• τεύχη | 
• νέα / events | 
• bCreative | 
• out | 
• videos | 
• επικοινωνία

Φανταστείτε ένα γκέι αγόρι (ή κορίτσι) που ακούει νέο ροκ, electro ή hiphop κι απεχθάνεται την Eurovision, τα σκυλάδικα και την Μαντόνα. Που αδιαφορεί για τη μόδα και το lifestyle, ντύνεται “χύμα”, μιλά και φέρεται σαν αλητάκι. Που είναι «χαρντκορίλα» ως άποψη και στάση ζωής. Που ακόμα και η “κατεστημένη”, όπως τη νιώθει, γκέι σκηνή είναι πολύ καθώς πρέπει για να τον/την “χωρέσει”. Αν λοιπόν ως τώρα δεν ξέρατε τι σημαίνει queer, διαβάζοντας αυτή την περιγραφή είστε σε πολύ καλό δρόμο. Πιθανόν μάλιστα όλα τα παραπάνω να σας θυμίζουν κάποιον “ανάποδο” φίλο ή φίλη σας. Γιατί η queer γενιά είναι το αύριο, σήμερα. Στη δεκαετία του ’80 πολλοί νέοι γκέι άντρες και γυναίκες υιοθετούν τον προσδιορισμό queer αντί για τον κατεστημένο όρο gay. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ακόμη και μέσα στην γκέι κοινότητα πολλοί ενοχλούνται από την «ανάρμοστη», «προκλητική» συμπεριφορά της queer γενιάς που τους απαντά κατάμουτρα: “Fuckyourhealthygaylifestyle!”.
Queer σήμαινε αρχικά “αλλόκοτος”, “παράξενος”. Το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, ο όρος ταυτίζεται με τους ομοφυλόφιλους και θεωρείται απαξιωτικός. Queer άλλωστε είχε αποκαλέσει και τον Όσκαρ Ουάιλντ ο μαρκήσιος Τζον Ντάγκλας όταν έμαθε για το ειδύλλιό του με τον γιο του λόρδου Άλφρεντ. Η νοηματοδότηση του όρου “απαλλοτριώνεται” και επαναπροσδιορίζεται χάρη σε ανθρώπους όπως ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Φουκό (συγγραφέας της «Ιστορίας της Σεξουαλικότητας») και ο μπιτ συγγραφέας Ουίλιαμ Μπάροουζ, που το 1953 εκδίδει την “καταραμένη” νουβέλα “Queer”.
Το queer κίνημα ξέσπασε ως αντίδραση στον νεοσυντηρητισμό και την απειλή του AIDS. Συνδυάστηκε μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις με μια αμφισβήτηση της ίδιας της κυρίαρχης δημόσιας εικόνας της γκέι κουλτούρας. Όχι, λένε, δεν είμαστε όλοι-ες λευκοί, μοντέλα, φραγκάτοι, κυριλέ, δεν είμαστε μια περιφερόμενη πελατεία για “in” κλαμπ, γυμναστήρια και κοσμοπολίτικα θέρετρα. Αρνούμαστε να γίνουμε μία ακόμη “χαριτωμένη” διαφορετικότητα. Απορρίπτουμε τις όποιες ταυτότητες και όραμά μας δεν είναι ένα μικροαστικού τύπου “βόλεμα” (όπως π.χ. η “εμμονή” με τον γάμο που κυριαρχεί σήμερα στις γκέι διεκδικήσεις).
Οι queer ακτιβιστές εφάρμοσαν την τακτική “inyerface” («παρ’τα στη μάπα», σε ελεύθερη απόδοση). Δυναμικές διαμαρτυρίες (όπως πορείες ακόμα και μέσα σε ομοφοβικές γειτονιές), θεατρικά χάπενινγκς (σε εμπορικά κέντρα, κυβερνητικά κτίρια, φαρμακευτικές εταιρίες), “outing” επωνύμων (το δημόσιο δηλαδή “ξεφώνημα” επώνυμων γκέι που “κρύβονται”).  Ήταν σαν το γκέι κίνημα να ξαναγεννιόταν, αποκτώντας μια πολύ, πολύ πιο οργισμένη προοπτική: “Η γνώση είναι ζωή”, “Η σιωπή είναι θάνατος”, “Δράσε τώρα!”, ήταν το “μάντρα” της ActUp (διεθνής οργάνωση κατά του AIDS) όταν πρωτοϊδρύθηκε στις ΗΠΑ το 1987. ActUp, QueerNation (ΗΠΑ) και Outrage! (Βρετανία) ήταν οι πρώτες πολιτικοποιημένες queer οργανώσεις.
“Είμαστε θυμωμένοι, αγριεμένοι κι αποφασισμένοι να φέρουμε τα πάνω κάτω!”, είναι το σλόγκαν που ενέπνευσε τις πρώτες θεαματικές, “αντάρτικες” δράσεις της ActUp όπως τα χάπενινγκ στη Γουόλ Στριτ (Ν. Υόρκη), τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων των ΗΠΑ (Ρόκβιλ) ή την πλατεία Κονκόρντ (Παρίσι).“Πώς έγινες στρέιτ; Σκέφτηκες μήπως η ετεροφυλοφιλία σου πηγάζει από έναν νευρωτικό φόβο για τα άτομα του ίδιου φύλου; Μάλλον χρειάζεσαι μια θετική γκέι εμπειρία”, προτείνουν οι μπροσούρες που μοιράζει το QueerNation. Είναι η οργάνωση που καθιερώνει το outing, από την ηθοποιό Τζόντι Φόστερ μέχρι τον πολυεκατομμυριούχο Μάλκολμ Φορμπς, προκαλώντας πολλές αντιδράσεις ακόμα και μέσα στην ομοφυλόφιλη κοινότητα. Στα τέλη της δεκαετίας του '90 οι “queer σπουδές” γίνονται πανεπιστημιακό μάθημα σε Αμερική και Ευρώπη. Αναπτύσσεται η λεγόμενη queertheory, σύμφωνα με την οποία οι σεξουαλικές ταυτότητες δεν είναι a priori δεδομένες, ούτε αρκούν για να καθορίσουν έναν άνθρωπο. Μπορούν αντίθετα να διαφοροποιούνται επ’ άπειρο, ο αυτοκαθορισμός είναι υπόθεση του καθενός. Η Αμερικανίδα συγγραφέας Τζούντιθ Μπάτλερ μιλά για ένα “StraightMatrix”, όπου η ομοφυλοφιλία αποτελεί επίσης μέρος της κυρίαρχης ετεροφυλόφιλης δεοντολογίας. Όμως το φύλο, το σεξ και η ερωτική επιθυμία πρέπει να ιδωθούν ξέχωρα από αυτή.
Επομένως οι queerαπορρίπτουν τα «προκάτ» φύλα και τις αυστηρά καθορισμένες σεξουαλικές ταυτότητες, τις οποίες θεωρούν κοινωνικοπολιτιστικά κατασκευάσματα. Πολλοί τούς προσάπτουν ιδεολογικές υπερβολές και στείρο αρνητισμό. Είναι όμως γεγονός ότι η queer δυναμική “βοήθησε αποφασιστικά την γκέι κοινότητα να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας της”, καθώς σημειώνει ο γκέι συγγραφέας και θεωρητικός Νιλ Μίλερ.
Με τον καιρό το queer έγινε μόδα, συρμός, trendy λογότυπο. Έγινε όμως και πνεύμα, αισθητική, στάση ζωής. Έγινε νότες, περφόρμανς, θεατρικά, ταινίες, βιβλία. Το 1992 εμφανίζεται το λεγόμενο new queer cinema που προκαλεί τόσο το στρέιτ “κατεστημένο” όσο και την “άσπιλη” εικόνα του κοινωνικά αποδεκτού ομοφυλόφιλου. Tέτοιες ταινίες είναι το “Poison” του Τοντ Χέινς, το “Young Soul Rebels” του Άιζακ Τζούλιεν, το “Edward II” του Ντέρεκ Τζάρμαν, το “Swoon” του Τομ Κάλιν,  τα “Hedwig” και “Shortbus” του Τζον Κάμερον Μίτσελ, όλη η φιλμογραφία του Μπρους Λα Μπρους και του Γκρεγκ Αράκι. Το queer cinema δημιουργεί ρεύμα χαρακτηρίζοντας και mainstream ταινίες όπως το “Boys Don't Cry” της Κίμπερλι Πιρς, “Ο Ταλαντούχος κ. Ρίπλεϊ” του Άντονι Μιγκέλα, η “Κακή Εκπαίδευση” του Πέδρο Αλμοδοβάρ, ο “Κίνσεϊ” του Μπιλ Γκόρντον, το “Brokeback Mountain” του Ανγκ Λι. Θεατρικά όπως το “Shopping & Fucking”, τηλεοπτικές σειρές όπως το “Queer Eye for a Straight Guy” (ΗΠΑ), “Queer as Folk” (ΗΠΑ-Βρετανία) απεικονίζουν το πνεύμα των καιρών. Το ίδιο και μουσικές όπως των ScissorSisters, LesbiansonEcstasy κ.ά. “Queer” μπορούν εξάλλου να χαρακτηριστούν φυσιογνωμίες όπως οι Αρθούρος Ρεμπό, Άλεν Γκίνσμπεργκ, Εντ Σάντερς (leader της ροκ μπάντας των 60'sFags), Ζαν Ζενέ, Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, Τζον Γουότερς, Divine,ο πρώιμος Ντέιβιντ Μπάουϊ, οι NewYorkDolls, ο Μέριλιν Μάνσον, ο Μόρισεϊ, ο Μαρκ Άλμοντ κ.ά.
Υπάρχουν queerστην Ελλάδα; «Αν είσαι ομοφυλόφιλη κι αισθάνεσαι περήφανη στο GayPride, γράψε μου», «Ζητείται περήφανη “κρυφή” για αλληλοκάλυψη», «Ζητείται νέος για safe νομιμοποίηση», ανέγραφαν μερικά από τα «προβοκατόρικα» τρικάκια που πέταξαν στο AthensPride μέλη του δικτυωμένου fanzine “Qvzine” (contact@qvzine.net). «Η ομοφοβία είναι βία και η βία είναι καθημερινή / Να επιτεθούμε στη βία του κυρίαρχου πολιτισμού», «Μέσα στη straight κυριαρχία η ετεροφυλοφιλία δεν είναι ούτε φυσική ούτε ελεύθερη επιλογή / Είναι ένα σύστημα κοινωνικών καταναγκασμών», σαρκάζουν οι αφίσες και τα αυτοκόλλητα των Homorebels– σύγχρονες συλλογικότητες που παρότι είναι επιφυλακτικές στη χρήση του όρου queer, οι παρεμβάσεις και τα κείμενά τους «φέρνουν» προς τα εκεί.
Queer όμως δεν σημαίνει μόνο πολιτική με την στενή έννοια. Είναι ένας τρόπος ζωής που χαρακτηρίζει ανθρώπους οι οποίοι είναι απελευθερωμένοι,  ειλικρινείς με τον εαυτό τους και αρνούνται τις νόρμες, τα “κουτάκια”. Με όση χρυσόσκονη και αν τους τα πασπαλίσουν. Που μπορεί να είναι ακτιβιστές, καλλιτέχνες, οραματιστές αλλά επίσης κυνικοί, μηδενιστές, ορκισμένα “παρτάλια”, αυτοκαταστροφικοί. “It's a queer world, after all”, όπως αποφαινόταν ένα από τα πιο δημοφιλή queer τσιτάτα.

queer made in Greece

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης. Ο Κώστας Ταχτσής. Η Πάολα. Το περιοδικό “Κράξιμο”. Οι πρώτες Gay Pride. Τα πρώτα Cyberdyke party. Το περιοδικό “Κοντροσόλ στο Χάος”. Το γκέι free press “Πόθος” της Θεσσαλονίκης. Η γραφή του Γιάννη Παλαμιώτη, του Χρήστου Δήμα, του Αύγουστου Κορτώ. Ταινίες όπως “Η Γραβάτα” του Μπίστικα, “Ο Λιποτάκτης” των Κόρρα-Βούπουρα, το “Οξυγόνο” των Παπαθανασίου-Ρέππα. Κάποιες στιγμές των Στέρεο Νόβα. “Τα Αγόρια δεν Κλαίνε” του Μιχάλη Δ. Ο Παναγιώτης Χατζηστεφάνου. Οι δράσεις της Act Up Δράσε-Ελλάς. Το AthensGay & LesbianFilmFestival. Η νέα ταινία του Πάνου Κούτρα «Στρέλλα». Τα ηλεκτρονικά περιοδικά Queer.gr και Screw.gr. Τα queer blogs του Διαδικτύου.