• αρχική | 
• περιεχόμενα | 
• τεύχη | 
• νέα / events | 
• bCreative | 
• out | 
• videos | 
• επικοινωνία

Όταν η διαφορά σκοτώνει

Υπάρχουν σημεία του πλανήτη όπου το να είσαι διαφορετικός ισοδυναμεί με θανατική καταδίκη. Ένα τέτοιο μέρος είναι και τα κατεχόμενα από τον ισραηλινό στρατό εδάφη. Για περισσότερο από μισό αιώνα, οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν πάψει ούτε στιγμή να διεκδικούν την ανεξαρτησία τους. Στον αγώνα αυτών των άοπλων, αδύνατων και απομονωμένων από τους ισχυρούς της γης ανθρώπων η δημοσιογραφία είναι ένα ισχυρό όπλο.
Ο Mohammed Omer είναι 24 χρονών και ζει στον προσφυγικό καταυλισμό της Ράφα στη Λωρίδα της Γάζας. Οπλισμένος με τη φωτογραφική του μηχανή και την πένα του, στέλνει την φωνή των αδυνάτων σε περισσότερα από 30 έντυπα, κανάλια και πρακτορεία ειδήσεων της Δύσης όπως η WashingtonReport, το γερμανικό jungeWelt, το BBC. Τα άρθρα του έχουν μεταφραστεί σε 15 διαφορετικές γλώσσες και του έχουν απονεμηθεί πολλά βραβεία. Τον συναντήσαμε τον Ιούνιο όταν ήρθε στην Αθήνα για να μοιραστεί τις εμπειρίες του και να βραβευθεί από την Ένωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας.

Πως ασχολήθηκες με τη δημοσιογραφία;
«Η δημοσιογραφία δεν ήταν ποτέ το όνειρό μου. Ήθελα να εργαστώ ως μεταφραστής για τον ερυθρό σταυρό. Έγινα δημοσιογράφος ώστε να καταγράψω αυτά που συνέβαιναν και να τα μάθει ο κόσμος.Ξεκίνησα φτιάχνοντας ένα siteπριν 6 χρόνια και από τότε την έχουν επισκεφθεί 300.000 άτομα. Εκεί άρχισα να δημοσιεύω βίντεο και φωτογραφίες. Κι επειδή κλιμακώθηκε περαιτέρω η κατάσταση με προσκάλεσαν να γράψω για διάφορα περιοδικά και εφημερίδες».

Παρότι μόλις 24 χρονών, είσαι έμπειρος δημοσιογράφος. Ποια είναι η πιο σημαντική διαφορά που βλέπεις μεταξύ των χωρών που παραδίδεις θέματα;
«Υπάρχουν μεγάλες διαφορές ακόμα και μέσα στην ίδια χώρα αφού η κάθε εφημερίδα έχει τη δική της πολιτική. Το σίγουρο είναι ότι άλλα πράγματα μπορείς να γράψεις σε ένα σκανδιναβικό έντυπο κι άλλα σε ένα αμερικάνικο». 

Στις φωτογραφίες σου βλέπουμε πάρα πολλούς δημοσιογράφους τραυματισμένους ή νεκρούς. Πως ελέγχεις το φόβο σου;
«Δεν θα ήμουν ειλικρινής αν έλεγα ότι δε φοβάμαι. Για την ακρίβεια φοβάμαι συνέχεια. Αγαπώ τη ζωή όπως κάθε άνθρωπος, αλλά κάποιος πρέπει να κάνει αυτή τη δουλειά. Οφείλω να διαδώσω τα νέα. Είναι σκληρή δουλεία αλλά σίγουρα δουλεύει για μένα αυτή η τύχη. Οι δημοσιογράφοι στη Λωρίδα της Γάζας φοράμε κράνη και αλεξίσφαιρα γιλέκα. Τοποθετούμε τους εαυτούς μας στη μέση της μάχης και είμαστε ο στόχος για ισραηλινούς και παλαιστίνιους. Σαν δημοσιογράφος βρέθηκα να απειλούμαι από οπλισμένους παλαιστίνιους πολιτοφύλακες κι αφού πρώτα πυροβόλησαν κοντά στα πόδια μου, συζητούσαν το πώς πρέπει να με σκοτώσουν. Οι μεν ήθελαν να με σκοτώσουν με σφαίρα στο κεφάλι, οι δε ήθελαν να με πυροβολήσουν στα χέρια και στα πόδια για να μείνω παράλυτος και να μην συνεχίσω τη δουλειά μου. Τελικά σώθηκα γιατί ένα περαστικό αυτοκίνητο δεν σταμάτησε στο σινιάλο τους κι άρχισαν να το κυνηγούν. Έτσι βρήκα την ευκαιρία να ξεφύγω».

Τα μέλη του διεθνούς κινήματος αλληλεγγύης τι αντιμετώπισης τυγχάνουν από την ισραηλινή εξουσία;
«Οι Ισραηλινοί κάνουν ό,τι μπορούν για να μη μπει κανείς ξένος στη Γάζα. Όταν έρχονται στην Παλαιστίνη ακόμη και οι πρεσβείες των ακτιβιστών προσπαθούν να τους σταματήσουν. Απλός κόσμος έρχεται από πολλές χώρες για να μας συμπαρασταθεί. Μας βοηθούν να αποκτήσουμε φωνή και να γνωστοποιήσουμε το τι συμβαίνει σε όλο τον κόσμο. Η Laura είναι αμερικανίδα και εβραία. Ήρθε από την Καλιφόρνια να βοηθήσει να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και οι εκκαθαρίσεις. Από την Ιταλία, την Ιρλανδία, την Αγγλία έρχονται και στέκονται πλάι μας για να σταματήσουμε τις μπουλντόζες. Πολλές φορές σταματούν επιχειρήσεις του στρατού επειδή ακριβώς στέκονται εκεί τα μέλη του διεθνούς κινήματος αλληλεγγύης. Υπήρξαν όμως και φορές που ο ισραηλινός στρατός δεν τους υπολόγισε καθόλου. Ο Rich και η Carrieείναι τώρα νεκροί, λιωμένοι από μπουλντόζα. Ο James από το Λονδίνο είχε δει τα άρθρα και τις φωτογραφίες μου και μου είπε ότι ήθελε να έρθει και αυτός να βοηθήσει. Λίγο καιρό μετά την άφιξή του έπεσε νεκρός. Τρία παιδιά που ήρθαν για συμπαράσταση έπεσαν θύματα των ισραηλινών μέσα σε 3 μήνες».

Είναι δυνατό μετά από όσα βίωσες να έχεις μια αληθινή φιλία με κάποιον Ισραηλινό;
«Πραγματική φιλία δεν νομίζω. Υπάρχουν όρια. Άλλωστε ο στρατός δεν μας επιτρέπει καμία επικοινωνία». 

Θα ήθελες να ζήσεις κάπου αλλού;
«Σίγουρα θα μείνω στη Γάζα. Είναι ο τόπος που γεννήθηκα και θα συνεχίσω να δίνω φωνή σε όλους εκεί. Σε κάθε τόπο που τρέχει κάποιο πρόβλημα - στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στην Κίνα, στην Αφρική- πρέπει να υπάρχει αντίδραση. Για αυτό πρέπει    ο δημοσιογράφος να δίνει στοιχεία και φωνή στους καταπιεσμένους».

Βρίσκεσαι συχνά δίπλα σε ισραηλινούς στρατιώτες. Όταν τους βλέπεις έτοιμους να σκοτώσουν σαν δολοφονικές μηχανές πως πιστεύεις ότι νιώθουν; Πως τα βρίσκουν με την συνείδηση τους;
«Πρέπει να τους είναι πολύ δύσκολο. Πολλοί για να ξεφύγουν από το στρατό μεταναστεύουν. Κάποτε ένας στην εξάσκηση σκοποβολής σκότωσε ένα παιδί που βρέθηκε στη περιοχή για ένα στοίχημα 50 δολαρίων. Όταν συνειδητοποίησε τι έκανε ζήταγε συγγνώμη κι ακόμη αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα».

Ο αδερφός σου εκτελέστηκε από ισραηλινούς. Αν συναντούσες το δολοφόνο του, τι θα έκανες; Θα του μιλούσες; Θα τον πυροβολούσες;
«Δεν θα χρησιμοποιούσα βία. Θα του μίλαγα μάλλον».

Με ποια μέσα η ισραηλινή κυβέρνηση προσπάθησε να σε αποθαρρύνει από τη δουλειά σου;
«Με διέψευσαν δημοσίως, προσπάθησαν να αμαυρώσουν την εικόνα μου ως επαγγελματία λέγοντας ότι διαδίδω ψέματα. Μέχρι και απειλητικά τηλεφωνήματα δέχθηκα. Πολλοί συνάδελφοί μου έφυγαν προς την Ευρώπη είτε για να είναι ασφαλείς είτε γιατί τους έδιωξαν».

Στην Ελλάδα αν πεις ότι είσαι παλαιστίνιος σίγουρα σε συμπαθούν. Θέλεις κάτι να πεις στους αναγνώστες μας;
«Πέρασα πολύ όμορφα στην Ελλάδα και την βρήκα υπέροχη. Η φιλοξενία ήταν απίστευτη. Μοιραζόμαστε την Μεσόγειο και ελπίζω να μοιραστούμε και των αγώνα για την ανεξαρτησία μας. Γιατί πιστεύω ακράδαντα ότι οι Ισραηλινοί μπορούν να ζήσουν ειρηνικά και με ισότητα δίπλα στους Παλαιστίνιους».

(σημειώσεις από το ημερολόγιο ενός φωτορεπόρτερ)

«Στη Γάζα δεν υπάρχει ιατρική περίθαλψη, δεν υπάρχουν φάρμακα, δεν υπάρχει καν νερό αρκετό για τις ανάγκες μας. Για να μπορέσεις να κάνεις μπάνιο πρέπει να το προγραμματίσεις. Έχουμε νερό μόνο τρεις φορές την εβδομάδα. Τι να προλάβεις να κάνεις με αυτό; Να καθαρίσεις το σπίτι, να κάνεις μπάνιο, να μαγειρέψεις;

»Δεν υπάρχουν καύσιμα ούτε για τα ασθενοφόρα. Υγραέριο δεν υπάρχει, βενζίνη δεν υπάρχει, πετρέλαιο δεν υπάρχει. Συνήθως στα φορτηγά χρησιμοποιούν λάδι για μαγείρεμα.  Όταν κόβεται το ηλεκτρικό τα πάντα σταματούν να λειτουργούν. Δεν δουλεύει τίποτα και τίποτα δεν παράγεται.

»Περιμένουμεστην ούρα να πάρουμε ψωμί. Ένα μερίδιο που ποτέ δε φτάνει. Περιμένουμε για σιτάρι για να φτιάξουμε ψωμί και αυτό ποτέ δεν είναι αρκετό. Έχουμε φτάσει να τρώμεαπό τα σκουπίδια. Δεν μας δίνουν αρκετά τρόφιμα και δεν μπορούμε να παράγουμε τίποτα.

»Έρχονται συχνά και με μεγάφωνα καλούν τους άνδρες να βγουν από τα σπίτια τους για να τους μαζέψουν. Όταν λένε άνδρες εννοούν από 15 χρονών αγόρια και πάνω. Σε τραβάνε έξω από το σπίτι σου και μπορεί και να σε εκτελέσουν. Μερικοί προσπαθούν να κρυφτούν αλλά αν δε βγουν βομβαρδίζουν όλη την περιοχή. Φτάνουν να φωνάζουν στα μεγάφωνα ονόματα και άμα δε βγουν περιμένουν να πάει ο γείτονας να σε βρει για να σωθεί από τα αντίποινα τους.»

«Kαθώς γυρνούσα σπίτι με συνάντησε ένας γνωστός και με ρώτησε ‘’που πας;’’ Μετά άλλος ένας μου έκανε την ίδια ερώτηση. Όταν πια ένα τρίτο άτομο μου έκανε την ίδια ερώτηση, κατάλαβα ότι ο ισραηλινός στρατός το είχε γκρεμίσει.Άκουσα ψίθυρους από πίσω μου να λένε ότι η μητέρα μου βρισκόταν στο νοσοκομείο. Κάποιοι έλεγαν ότι ήταν νεκρή, άλλοι ότι ήταν απλά τραυματισμένη. Ευτυχώς ήταν ζωντανή στο νοσοκομείο, αν και τραυματισμένη. Πήδηξε από το παράθυρο της κουζίνας για να σωθεί. Οι ισραηλινοί δεν σε προειδοποιούν ποτέ όταν αρχίζουν το γκρέμισμα. Σκοπεύουν να αποψιλώσουν την περιοχή από κατοικίες παλαιστινίων. Μπορεί στη μέση της νύχτας να δεχθείς ένα τηλεφώνημα από νούμερο με απόκρυψη και να ακούσεις σε σπαστά αραβικά: «εδώ στρατός του Ισραήλ, ερχόμαστε να κατεδαφίσουμε το σπίτι σας». Τίποτα άλλο, ούτε μια λεπτομέρεια, ούτε παραπάνω κουβέντα. Αν είσαι τυχερός θα δεις τα αεροπλάνα να κατευθύνονται προς το σπίτι σου. Πολλοί γονείς χάνουν τα παιδιά τους γιατί δεν προλαβαίνουν να τα βγάλουν έξω. Όταν μιλάμε για την Λωρίδα της Γάζας πρέπει να κατανοήσουμε ότι κάθε οικογένεια έχει 6-7 παιδιά. Πολλές φορές είναι αδύνατο να προλάβουν να τα ξυπνήσουν για να τα βγάλουν όλα έξω.

»Τα παιδιά στη Λωρίδα της Γάζας έχουν συνηθίσει. Όταν κοιμούνται δεν βλέπουν όνειρα όπως όλα τα άλλα. Όταν βγαίνουν έξω από το σπίτι οι γονείς μόνο να τους πουν να προσέχουν μπορούν. Μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να πεθάνουν. Κάποτε συνάντησα ένα παιδί τραυματισμένο στον ώμο. Καθώς έβγαινε από το σπίτι του, ένας ισραηλινός στρατιώτης του χαμογέλασε. Το παιδί ανταπέδωσε το χαμόγελο κι άρχισε να προχωρά προς τον στρατιώτη. Μόλις έφτασε κοντά του εκείνος απλά έβγαλε το όπλο του και το τραυμάτισε στον ώμο.

»Οαδερφός μουο Hossam δολοφονήθηκε στα 17 του από τον ισραηλινό στρατό. Όπως οι περισσότεροι δεν είχε καμία σχέση ή επαφή με την πολιτική και το στρατό. Στις 18 Μαΐου 2004, στις 7 το πρωί, απλώς πήγαινε στο σχολείο του. Τον πυροβόλησαν 7 φορές στο κεφάλι και άλλες 16 στο κορμί. Αιμορραγούσε για ώρες στη μέση του δρόμου και κανείς δεν μπορούσε να τον πάει στο νοσοκομείο. Μία γειτόνισσα προσπάθησε να μαζέψει το σώμα του κι αμέσως την πυροβόλησαν στο κεφάλι. Όταν ο σύζυγός της έτρεξε προς τη γυναίκα τον σκότωσαν κι εκείνον. Κανένας δε μπορούσε να πλησιάσει. Όταν κάλεσαν ασθενοφόρο, οι στρατιώτες το ακινητοποίησαν πυροβολώντας τις ρόδες του.

»Δεν είναι κάτι περίεργο στη Λωρίδα της Γάζας να βλέπεις ανθρώπινα μέλη πεταμένα εδώ κι εκεί στο δρόμο. Έχουμε συνηθίσει το θέαμα. Έχω ακούσει οδηγούς ασθενοφόρων να ρωτούν ο ένας τον άλλο ‘’μήπως έχεις το πόδι της γυναίκας επειδή δεν το βρίσκουμε’’

»Πως νιώθει άραγε μια μητέρα όταν μαζεύειτο πτώμα του γιου της; Θεωρείται και τυχερή που έχει το πτώμα και μπορεί να το αποχαιρετήσει όπως θέλει. Άλλες δεν είναι τόσο τυχερές. Κάποτε μια μητέρα επέμενε ότι ήθελε να δει το νεκρό παιδί της. Μετά από μεγάλη προσπάθεια της έφεραν ένα κουτί. Βρήκε μέσα τα παπούτσια του. Εκείνη τα αναγνώρισε και επέμεινε να μάθει που είναι το πτώμα. Τελικά της εξήγησαν ότι το σώμα του γιου της είχε αποτεφρωθεί ολοσχερώς από έκρηξη. Μόνο τα παπούτσια του είχαν μείνει».