Πολιτική του σεξ, σεξ και πολιτική
Γιατί το sex είναι μια άλλη ιστορία για
άγρια θηρία, μια τρελή ταλαιπωρία.
Γιατί το sex είναι κάτι που σ' αρπάζει, που
σε ταρακουλιάζει, σ' ανεβοκατεβάζει, σε ξετινάζει, σε τρομάζει, σε ταράζει, σε
τριπ σε βάζει και σε πειρασμό.
Κι όποιος κάνει ότι καλά το ξέρει δεν τα 'χει καταφέρει
ποτέ στον τελικό.
Κι είναι αυτό που όταν ξέρεις να το ζήσεις
γίνεται ουσία και σου αλλάζει τη ζωή.
(Σταμάτης Κραουνάκης, Γιώργος Μαρίνος)
Ένας από τους πλέον
προσφιλείς τρόπους για να εξουσιάσεις την εξουσία ή και για να την ανατρέψεις,
είναι το σεξ. Από το σκάνδαλο Ζαχόπουλου, που απλώς επιβεβαίωσε μια πάγια τακτική
αλληλοεκμετάλλευσης μέχρι τις καταγγελίες εργαζόμενων (κυρίως γυναικών) για
σεξουαλική παρενόχληση από τ' αφεντικά τους. Το σεξ, βέβαια, είναι και από μόνο
του μια μορφή εξουσίας, ένα εργαλείο υποταγής του άλλου μέσα στη σχέση. Είναι
ακόμα κι ένα μονοπάτι διαφορετικότητας, όταν οι προτιμήσεις στο κρεβάτι δεν ...
συνάδουν με τις κοινωνικές νόρμες και μπορεί να θέσουν κάποιους στο περιθώριο.
Το σεξ μπορεί να ισοδυναμεί και με πολιτική πράξη ή statement, όπως οι
πρόσφατοι γάμοι ομόφυλων ζευγαριών στην Τήλο.
Πολλά τα ταμπού.
Aκόμα. Φορείς τους; Η Εκκλησία, η νομοθεσία, οι πολιτικοί, η ίδια η κοινωνία.
Πάει καιρός πολύς από την σεξουαλική επανάσταση, όμως η σεξουαλική απελευθέρωση
φαίνεται να περνά μόνο από την λεωφόρο της τέχνης. Ενίοτε και της επιστήμης.
Πάντως όχι από την εκπαίδευση στην Ελλάδα, αφού η σεξουαλική αγωγή δεν έχει
ενταχθεί ακόμα ως μάθημα στις σχολικές αίθουσες...
Ο λεκές ως υπερόπλο
Το σεξ στην πολιτική είναι ένα πανίσχυρο
εργαλείο είτε για να χτίσει κανείς τη δημόσια εικόνα σου είτε για να
καταστρέψει τους αντιπάλους σου. Μπορεί
κάλλιστα να αποδομήσει το προφίλ ενός κατά τα άλλα σοβαρού ή ευφυούς
ηγέτη. Εξαρτάται από τον χειρισμό του
ίδιου, της συζύγου, της "μαιτρέσσας" ή του εραστή και φυσικά από την
προβολή του θέματος από τα media.
O λεκές στο φόρεμα
της Μόνικα λίγο έλειψε να στοιχίσει την επανεκλογή του Κλίντον. Αντίθετα, οι
αλλεπάλληλες απιστίες του Τζον Κένεντι (μεταξύ των φιλενάδων του και το σεξ
σύμπολ της εποχής, η Μέριλιν) ακόμα και η φημολογούμενη σχέση του με μια
ιερόδουλη δεν "λέρωσαν" και τόσο το προφίλ του. Ίσως γιατί υπήρχαν
μόνο ενδείξεις...
Ο δημοκρατικός
Γκάρι Χαρτ στερήθηκε την προεδρία της Αμερικής το 1988 λόγω του ειδυλλίου του
με το μοντέλο που εμφανιζόταν σε περιοδικά σοφτ πορνό Ντόνα Ράις. Αλώβητος όμως
βγήκε ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Ντέιβιντ Πάτερσο, ο οποίος αφόπλισε με την
ειλικρίνειά του παραδεχόμενος ότι τόσο αυτός όσο και η σύζυγος του είχαν
εξωσυζυγικές σχέσεις σε μια χρονική περίοδο που ο γάμος τους περνούσε κρίση.
Έτσι, το σκάνδαλο αποσοβήθηκε... Στις ΗΠΑ, όπου ο
πουριτανισμός βασιλεύει σε αρκετές πολιτείες (εξαιρούνται σίγουρα οι
ανατολικές), μπορεί οι ερωτικές ατασθαλίες ενός πολιτικού να τον βλάψουν γιατί
ακόμα και ο ίδιος ο λαός συμπεριφέρεται με το σύνδρομο της
"προδομένης" γυναίκας, που έχει χάσει την εμπιστοσύνη της στο πρόσωπο
του πολιτικού και άρα τον τιμωρεί.
Ωστόσο, η άμεση ειλικρίνεια εκτιμάται και τότε μπορεί να "συγχωρήσει"
τον "άτακτο" που ομολόγησε την αδυναμία του.
Στην Ευρώπη, η
κουλτούρα της κοινωνίας απέναντι στις σεξουαλικές περιπέτειες των πολιτικών
ανδρών που αγγίζουν ή ξεπερνούν τα όρια του σκανδάλου είναι πιο "large”,
πιο ανεκτική. Ειδικά, όταν αφορά έναν δημοφιλή ηγέτη. Όπως τον δικό μας, τον
Ανδρέα. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που υποκλίθηκαν στην "κίνηση του
χεριού" μετά το Χέρφιλντ χαρακτηρίζοντας "μαγκιά" του
πρωθυπουργού να επιβάλλει την παρουσία της κατά πολλά χρόνια νεότερης ερωμένης
του στο πανελλήνιο. Ακολούθησε βέβαια η
εποχή των "γκρίζων δημοσιευμάτων" με τα γυμνά της Δήμητρας Λιάνη που
"έπαιξαν" με τα σκανδαλοθηρικά ένστικτα της συντηρητικής κοινωνίας
και είχαν ως αποτέλεσμα να αυξήσουν κατακόρυφα την κυκλοφορία των εντύπων που τις
πρόβαλλαν. Τη φήμη του Γάλλου
εραστή δικαιώνουν από τη δεκαετία του '70 και μετά σχεδόν όλοι οι πρόεδροι της
γαλλικής δημοκρατίας. Από τον Φρανσουά Μιτεράν, που απέκτησε και κόρη από
εξωσυζυγική σχέση μέχρι τον Ζακ Σιράκ και τον σημερινό Νικολά Σαρκοζί. Το
διαζύγιο εξπρες με τη Σεσιλιά, το ειδύλλιο και ο γάμος - αστραπή με την Κάρλα
Μπρούνι περισσότερο απασχόλησαν το γαλλικό και διεθνή Τύπο ακόμα και από την
απόφασή του να επαναφέρει τη Γαλλία στο ΝΑΤΟ. Πέρα, όμως, από τη
σκανδαλοθηρική ή ηδονοβλεπτική προσέγγιση των media και της κοινωνίας, το
καίριο ερώτημα που τίθεται (δύσκολο να απαντηθεί, παρά μόνο ίσως από δυνατούς
ψυχαναλυτές) είναι το κατά πόσο ένας πολιτικός άνδρας (ή γυναίκα) που υποκύπτει
εύκολα στις ερωτικές προκλήσεις είναι αξιόπιστος στον δημόσιο βίο του. Και
συμπληρωματικά, κατά πόσο επηρεάζεται η πολιτική του βούληση, άρα και οι
αποφάσεις του από τις προσωπικές του "περιπέτειες"...
Ακόλαστοι
Σύμφωνα με την ελληνική
νομοθεσία το όριο συναίνεσης σεξουαλικής επαφής είναι τα δεκαπέντε χρόνια. Όμως, το άρθρο 347 του Ποινικού Κώδικα
προβλέπει διαφορετικό όριο συναίνεσης για τα ομοφυλόφιλα αγόρια. Έτσι, ενώ δεν
θεωρείται αποπλάνηση η σεξουαλική επαφή ενήλικα με κορίτσι ηλικίας 15-17 ετών,
αντιθέτως, αν ένα αγόρι της ίδιας ηλικίας κάνει σεξ με ενήλικο άνδρα τότε
έχουμε αποπλάνηση. H αποπλάνηση ανηλίκου κοριτσιού έως 15 ετών τιμωρείται ως
κακούργημα μόνο ύστερα από έγκληση. Η αποπλάνηση ενός αγοριού 15-17 ετών είναι
πλημμέλημα και τιμωρείται αυτεπαγγέλτως. Κι από την αποπλάνηση στην
… ακολασία (δηλαδή σεξ σε δημόσιο χώρο ή για τις πουριτανικές κοινωνίες ακόμα
και το φιλί μεταξύ ομοφυλοφίλων). Tο άρθρο 353 περί προκλήσεως σκανδάλου με ακόλαστες
πράξεις προβλέπει ότι όποιος δημόσια επιχειρεί ακόλαστη πράξη και προκαλεί μ'
αυτήν σκάνδαλο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών. Επίσης, όποιος εν γνώσει
του προσβάλλει βάναυσα την αιδώ άλλου με ακόλαστη πράξη τιμωρείται με φυλάκιση
μέχρι έξι μήνες ή με χρηματική ποινή.
Στην Ελλάδα η ποινική
δίωξη της (ανδρικής) ομοφυλοφιλίας καταργήθηκε από τον ποινικό κώδικα το 1950
καθώς θεωρήθηκε ασθένεια και έτσι δεν μπορούσε να είναι ποινικά κολάσιμη. Παράλληλα, πουθενά δεν
γίνεται μνεία για τη γυναικεία ομοφυλοφιλία.
Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα
προβλέπει στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων την προστασία από κάθε είδους διάκριση
λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Ο χάρτης αυτός έχει ήδη υιοθετηθεί από τα
κράτη μέλη και αποτελεί νομικό γεγονός (ανώτερο από τους νόμους της χώρας) και
στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά κι ενώ θεσπίστηκε στη χώρα μας το σύμφωνο ελεύθερης
συμβίωσης, ωστόσο απέκλεισε από τις «ευεργετικές» του διατάξεις τα ομόφυλα
ζευγάρια.
“Mπαμπά, τί
σημαίνει οργασμός"; Χάρη σ' αυτήν την ερώτηση που εκστόμισε πριν από 30
χρόνια ο γιος ενός Βρετανού διαφημιστή, περισσότερα από δύο εκατομμύρια νήπια
έχουν μάθει με χιούμορ και τρυφερότητα πως δεν ήρθαν στο κόσμο με τον πελαργό. Το βιβλίο "Πώς
ήρθα στον κόσμο", εγχειρίδιο σωτηρίας για τους γονείς κυκλοφορεί από το
1979 στην Ελλάδα και με απλά εικονογραφημένα μαθήματα ανατομίας και αρκετές
δόσεις χιούμορ περιγράφει την σεξουαλική επαφή. Όμως, η ένταξη του
μαθήματος σεξουαλικής αγωγής στα ελληνικά σχολεία παραπέμπεται συνεχώς στις
καλένδες. Από το 1964! Όταν ο τότε γ.γ. του υπουργείου Παιδείας, Ευάγγελος
Παπανούτσος είχε δηλώσει “Η σεξουαλική αγωγή μπαίνει άμεσα στα ελληνικά
σχολεία”. Πιο άμεσα δεν
γίνεται. Το θέμα επανήλθε το 2001 όταν το υπουργείο ανακοίνωσε ότι η σεξουαλική
διαπαιδαγώγηση θα μπει στις σχολικές αίθουσες των λυκείων. Το πόνημα με τίτλο
"Σεξουαλική Αγωγή - Διαφυλικές σχέσεις" γράφτηκε και στις 175 σελίδες
του ανέλυε από το θέμα της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και το μέγεθος του πέους
μέχρι το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας και τα κριτήρια επιλογής ερωτικού συντρόφου.
Ωστόσο, δεν
διδάχθηκε κυρίως λόγω αντιδράσεων της Εκκλησίας, η οποία θεωρεί αμαρτία ακόμα
και την αντισύλληψη! Μάλιστα, η Ένωση Κληρικών Ελλάδος έφτασε στο σημείο να
αφορίσει κάθε βιβλίο σεξουαλικής αγωγής. Όπως επισημαίνει ο
πρόεδρος του Ελληνικού Σεξολογικού Ινστιτούτου, Ζήσης Παπαθανασίου ήδη από το
2002 είχε ειπωθεί από εκπρόσωπο του υπουργείου Παιδείας ότι “ενδεχομένως τα
βιβλία να μην έφτασαν στα σχολεία λόγω Εκκλησίας”. Από την πλευρά του,
ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας, κ. Θάνος Ασκητής
υπενθυμίζει ότι “H Αμερική, σχεδόν σε όλες τις πολιτείες της και σχεδόν τα 2/3
της Ευρωπης, ακόμα και η Ισπανία που είναι η πιο συντηρητική χώρα, μιλούν για
ανοιχτή σεξουαλική αγωγή μέχρι τα 14 χρόνια".
Θου Κύριε!
O παλιός
Χριστιανικός κανόνας είναι: "Είτε γάμος, με ολοκληρωτική πιστότητα στο
σύντροφό σου, είτε, διαφορετικά, ολοκληρωτική αποχή".
Nα 'τανε όμως μόνο
οι άγραφοι νόμοι της Χριστιανικής ηθικής. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διεθέτει και
"ποινολόγιο", το Πηδάλιον, έναν κώδικα που γράφτηκε το 1793. Ένα
εκκλησιαστικό ποινικό δίκαιο που θέτει το σεξ στο πυρ το εξώτερον! Η εκτός γάμου
συνουσία, με άλλα λόγια οι προγαμιαίες σχέσεις, συνιστούν το αδίκημα της
πορνείας και ο άνδρας ή η γυναίκα που θα υποπέσει τιμωρείται με αφορισμό 7 - 9
ετών ανάλογα με τη μεταμέλεια του αμαρτωλού. Αν το αδίκημα διεπράχθη με
ετερόθρησκο ή ετερόδοξο, η ποινή ανέρχεται σε τρία χρόνια, τα οποία πρέπει να
περάσουν με ξηροφαγία και με διακόσιες γονυκλισίες ημερησίως.
"Φρικτή
αμαρτία" χαρακτηρίζει την ανδρική ομοφυλοφιλία ("ύβρις κατά της
Δημιουργίας και εξευτελισμός της ανθρωπίνης υποστάσεως και αξιοπρεπείας")
και την τιμωρεί με ιδιαίτερη αυστηρότητα. Ποιός θα ξεχάσει
τον Τέως Μακαριώτατο Χριστόδουλο όταν το 2004 μιλούσε για το "κατάντημα
της ανθρωπότητας η οποία, αυτό που είναι αμαρτία βοώσα και κράζουσα, θέλει να
την καλύψει. Να μη μιλάμε, γιατί ενοχλούνται αυτοί που έχουνε το κουσούρι,
γιατί θέλουνε όλοι οι άλλοι να το παραδεχθούν ως μια φυσιολογική κατάσταση». Το καλύτερο, όμως,
το είχε πει ο πατέρας της Χρυσοπηγής, Καλλίνικος, Μητροπολίτης Πειραιώς, όταν
ρωτήθηκε μήπως τα «ροζ σκάνδαλα»
στην Εκκλησία οφείλονται στην αγαμία
των αρχιερέων. «Μπα! Η μονογαμία
είναι χειρότερη από την αγαμία. Γιατί με την αγαμία το παίρνεις απόφαση μια για
πάντα...». Διάφορα παρακλάδια
της χριστιανικής νεολαίας στην Ευρώπη (όπως η Jesus freaks) δηλώνουν ότι «δεν
παίρνουν ναρκωτικά, αποφεύγουν το προγαμιαίο σεξ και θεωρούν την ομοφυλοφιλία μια σοβαρή ασθένεια». Μήπως είναι λιγάκι
υποκριτικό μια Εκκλησία που έχει να
επιδείξει ροζ σκάνδαλα να παρεμβαίνει ακόμα και στην ηθική αγωγή των μαθητών;
Η στατιστική του οργασμού
Πρωταθλητές στο σεξ, μπροστά από τους Βραζιλιάνους, Ρώσους, Γάλλους, Αυστραλούς, Ιάπωνες, Αμερικανούς (σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιεί η εταιρεία προφυλακτικών Durex) είναι οι Έλληνες. Όμως τόσο η αδιάψευστη κοινή γνώμη των Ελληνίδων όσο και τα στοιχεία έρευνας του Ελληνικού Ινστιτούτου Ψυχικής & Σεξουαλικής Υγείας υποστηρίζουν το αντίθετο. Επίσημοι αριθμοί δείχνουν πως ένα διόλου ευκαταφρόνητο 60% των Ελλήνων υποφέρει από στυτική δυσλειτουργία κι ένα 20% από πρόωρη εκσπερμάτιση ενώ το 45% των Ελληνίδων μεταξύ 31 και 40 ετών δυσκολεύεται να φτάσει σε οργασμό κι έχει μειωμένη επιθυμία. Αποκαλυπτικά για τη σεξουαλική συμπεριφορά των Ελλήνων είναι και τα στοιχεία μεγάλης έρευνας του Ελληνικού Σεξολογικού Ινστιτούτου (Νοέμβριος 2001 - Ιανουάριος 2002). Οι 245 από τους 486 θεωρούν αρκετά πλούσιο το ερωτικό τους παιχνίδι, ένα μεγάλο ποσοστό, 193 άτομα, υποστηρίζει ότι υπάρχουν πράγματα στο σεξ που θα ήθελε να κάνει αλλά δεν τολμάει ενώ μόλις 125 δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν με τον σύντροφό τους ερωτικά βοηθήματα (βιντεοταινίες, δονητές, αξεσουάρ). Το 29% των ανδρών δηλώνει ότι έχει κάνει ομαδικό σεξ, ενώ μόλις το 8,1% των γυναικών απάντησε θετικά στην ίδια ερώτηση. Πάντως το 50,8% των ανδρών και το 13,7% των γυναικών δηλώνει ότι θα ήθελε να δοκιμάσει ομαδικό σεξ με τις μικρότερες ηλικίες να έρχονται πρώτες. Το 43% των ερωτηθέντων απάντησε θετικά στην ερώτηση «θα θέλατε να συμμετέχει και ο/η σύντροφός σας στο ομαδικό σεξ;». Έκπληξη μπορεί να προκαλεί το γεγονός ότι το 39,1% των παντρεμένων επιθυμεί τη συμμετοχή συντρόφου στο ομαδικό σεξ. Το μεγαλύτερο ποσοστό (85,5%) του δείγματος απάντησε αρνητικά στην ερώτηση «είχατε ποτέ ερωτική εμπειρία με άτομο του ίδιου φύλου;»
Σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας
Ως σεξουαλική παρενόχληση ορίζεται οποιαδήποτε
μορφή λεκτικής, μη λεκτικής ή σωματικής συμπεριφοράς σεξουαλικής φύσης, η οποία
προσβάλλει την αξιοπρέπεια ανδρών και γυναικών στην εργασία (ανεπιθύμητο
άγγιγμα, βλέμμα, προσβλητικές ερωτήσεις, σχόλια για την εμφάνιση ή τη σεξουαλική
ζωή, σεξουαλικά αστεία και προσβολές εναντίον του θύματος, παρουσίαση
πορνογραφικού υλικού με στόχο τη δημιουργία αμηχανίας στο θύμα, εκβιασμός να
ενδώσει σε σεξουαλικές προτάσεις η απόρριψη των οποίων θα έχει αρνητικές
συνέπειες για την εργασία του θύματος, επίμονη παρακολούθηση, βιασμός).
«Εκείνη με προκάλεσε»
είναι συνήθως η πρώτη απάντηση που δίνουν όσοι κατηγορούνται για σεξουαλική
παρενόχληση στον χώρο εργασίας. Τα δυσδιάκριτα όρια της παρενόχλησης, η ανάγκη
για θεσμική προστασία των θυμάτων, αλλά και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από
τις σχετικές κοινοτικές οδηγίες γέννησαν το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε το 2006
από την ελληνική Βουλή, το οποίο με τη σειρά του προκάλεσε και ερωτήματα ως
προς την εφαρμογή του. Εκφράζεται η ανησυχία μήπως εργαζόμενοι/ες επιδιώξουν να
εκμεταλλευτούν τις ευνοϊκές για το θύμα διατάξεις προκειμένου να καρπωθούν
αποζημιώσεις διά της δικαστικής οδού. Επιπλέον, το κύριο βάρος της απόδειξης
επωμίζεται ο εναγόμενος και όχι ο ενάγων, οπότε ουσιαστικά ο φερόμενος ως θύτης
καλείται να αποδείξει ότι δεν άσκησε σεξουαλική παρενόχληση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει
ποινή φυλάκισης έξι μηνών έως τριών ετών για τον δράστη, ενώ προστατεύει το
θύμα από τον κίνδυνο της απόλυσης σε περίπτωση που αρνηθεί να υποκύψει στην
παρενόχληση. «Σαφέστατα, η οποιαδήποτε κίνηση αβροφροσύνης σ’ έναν εργασιακό
χώρο δεν αποτελεί σεξουαλική παρενόχληση. Ενα κομπλιμέντο, ένα φιλικό άγγιγμα,
μια αγκαλιά συμπαράστασης, το φλερτ, δεν συνιστούν παρενόχληση» εξηγεί η δρ
Αναστασία Παρασκευοπούλου, κλινική ψυχολόγος, διευθύντρια των ελληνικών
προγραμμάτων υποστήριξης εργαζομένων HellasEAP.
Και φορτική πίεση για ραντεβού
Oι
νεαρές εργαζόμενες έως 25 ετών πέφτουν συχνότερα θύματα σεξουαλικής
παρενόχλησης, σύμφωνα με έρευνα που είχε παρουσιάσει κατά το 2004 το Κέντρο Ερευνών
για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ). Η έρευνα είχε διεξαχθεί σε δείγμα 1.200 εργαζόμενων
γυναικών ηλικίας 18 και άνω. Τα θύματα είχαν αναφερθεί σε περιστατικά όπως
ανεπιθύμητη επαφή, προκλητικές χειρονομίες, φορτική πίεση για ραντεβού ή ακόμα
για σύναψη ερωτικής σχέσης, αστεία με σεξουαλικούς υπαινιγμούς. Οι δράστες,
συνήθως κατείχαν ανώτερη θέση στην ιεραρχία. Στο 45% των περιπτώσεων ήταν
διευθυντές, 18% άμεσα προϊστάμενοι και16% συνάδελφοι. Επιπλέον, το 7% των
γυναικών που βίωσαν τη σεξουαλική παρενόχληση έπαψαν να εργάζονται στον
συγκεκριμένο χώρο.
Σεξ και Κάλπες
Επιπτώσεις στη σεξουαλική
συμπεριφορά των Ελλήνων έχουν οι πολιτικές εντάσεις των προεκλογικών περιόδων,
ενώ οι απεργιακές κινητοποιήσεις φέρνουν στην «επιφάνεια» προβλήματα της
ερωτικής ζωής!
Αυτό προέκυψε από την
ανάλυση των κλήσεων που δέχθηκε η Εταιρεία Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας
(ΕΜΑΣ) το διάστημα από 15 Σεπτεμβρίου έως 15 Οκτωβρίου 2006. Ειδικότερα, κατά
το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τριπλασιάστηκε ο αριθμός των κλήσεων των
εκπαιδευτικών που καλούσαν στη γραμμή για να αναφέρουν κάποιο πρόβλημα της
ερωτικής τους ζωής. Παράλληλα, το ίδιο διάστημα, η εταιρεία διενήργησε
πανελλαδική έρευνα σε δείγμα 1.700 ατόμων ηλικίας 20 έως 70 ετών, η οποία
κατέδειξε ότι η συχνότητα των ερωτικών επαφών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής
περιόδου μειώθηκε στο μισό. Ειδικότερα, από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων
φάνηκε ότι η συχνότητα των επαφών σε γενικές γραμμές ήταν κατά μέσο όρο
τέσσερις φορές το μήνα, και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου μειώθηκε
σε δύο ερωτικές επαφές το μήνα.
