τα παιδιά του Δεκέμβρη
φωτογραφία: Παναγιώτης Μοσχανδρέου
…Που αν και γεννιούνται κανονικά
Δεν μεγαλώνουν κανονικά
Δεν ονειρεύονται κανονικά
Ούτ’ ερωτεύονται κανονικά
Πες μου, μαμά...
Πες μου αν πεθαίνουν
Πες μου αν πεθαίνουν κανονικά... (*)
Ένας χρόνος μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου.
Ένας χρόνος μετά τα Δεκεμβριανά της νεολαίας. Τότε ήταν κυρίως η οργισμένη εφηβεία που έδωσε το στίγμα. «Δεν μας φοβίζουν, μας εξοργίζουν!» φώναζαν με πάθος οι μαθητές. Τι έχει απομείνει απ’ όλα αυτά σήμερα; Πόσο η νεολαιίστικη εξέγερση χάραξε τις συνειδήσεις των μαθητών; Τι κληροδοτήθηκε στη νέα γενιά;
Ο Γιάννης είναι 16 χρονών, μαθητής της Β’ Λυκείου, από το Χαλάνδρι. Τον ρωτάω για τον Δεκέμβρη. Ξεκινά λέγοντάς μου: «Ήταν ωραίες εκείνες οι μέρες…» Και η φωνή του έχει μια νοσταλγία, που φαίνεται παράδοξη για την ηλικία του. «Ο Δεκέμβρης ήταν μια διαφορετική εμπειρία για τους μαθητές. Τότε οι περισσότεροι από μας πολιτικοποιήθηκαν. Πήγαμε σε καταλήψεις, διαδηλώσεις. Η αλληλεγγύη μεταξύ μας ήταν πρωτόγνωρη». Οι συμμαθητές του ακόμη συζητούν γι’ αυτά που έζησαν πέρυσι τέτοια εποχή. «Μετά τα γεγονότα, η πλειοψηφία των μαθητών απέκτησε αντανακλαστικά μια εναντίωση στους μπάτσους και στην αστυνομική βία. Βέβαια, υπήρχαν αρκετοί που προχώρησαν πιο βαθιά τη σκέψη τους». Το κυριότερο αποτύπωμα του Δεκέμβρη γι’ αυτόν, η αφύπνιση στις συνειδήσεις – γεγονός που εκφράστηκε και με τη συμμετοχή εκατοντάδων μαθητών στη φετινή πορεία του Πολυτεχνείου.
Εσύ πού ήσουν εκείνες τις μέρες; ρωτάω. Εκείνη, μαθήτρια της Γ’ Λυκείου, λιγνή και μικροκαμωμένη, μου απαντά: «Στο δρόμο» και σπεύδει να συμπληρώσει κάπως ντροπαλά, «Και κάποιες μέρες σπίτι». Η Μαρία, παιδί δεύτερης γενιά μεταναστών, ζει στο Πέραμα. Στα γεγονότα συμμετείχε όσο μπορούσε, όταν κατόρθωνε να ξεφύγει από την ασφυκτική πίεση των γονιών της. Για πορείες στο κέντρο της Αθήνας, ούτε λόγος. Οι γονείς της την απέτρεπαν να συμμετάσχει. «Φοβόντουσαν μην μπλέξω. Εμείς έχουμε έρθει από ξένη χώρα, μην το ξεχνάς, μου έλεγαν. Πρώτη εσένα θα πιάσουν και τότε δεν θα βρεθεί κανείς να σε βοηθήσει». Τη ρωτάω αν άλλαξε κάτι ο Δεκέμβρης. Δεν είναι πολύ αισιόδοξη: «Τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Αλλά κάτι έμεινε από όλο αυτό στην καρδιά και στο μυαλό μας».
Πώς ήσουν εκείνες τις μέρες; «Αγρίμι, δεν με μάζευαν οι δικοί μου» μου λέει η Κατερίνα και γελά. Τα γεγονότα τα έζησε όντας μαθήτρια στην Α’ Λυκείου στην Κυψέλη, πλάι στο κέντρο των εξελίξεων. «Αυτό που ζήσαμε ήταν το Πολυτεχνείο της δικής μας γενιάς» μου επισημαίνει. Ενώ, ταυτόχρονα, κρατά τις αποστάσεις της από «πράξεις βίας»: «Αν και η οργή μου για τους αστυνομικούς ήταν μεγάλη επειδή είχαν σκοτώσει ένα 16χρονο παιδί, ωστόσο δεν συμφωνούσα με τα σπασίματα, τις επιθέσεις. Μπορούσαμε να βρούμε άλλους τρόπους να εκφράσουμε την αντίθεσή μας. Κάποια θεατρικά δρώμενα που έκαναν μαθητές έξω από αστυνομικά τμήματα ήταν ωραία ιδέα». Άλλαξε τίποτα μετά απ’ όλα αυτά; «Κανένας φίλος δεν θα δηλώσει στο μηχανογραφικό του μπάτσος. Αυτό δεν είναι αλλαγή;» ανταποδίδει την ερώτηση. Και συμπληρώνει ότι κάτι άλλαξε και μέσα της: «Τελικά, το να πορεύεσαι μόνος σου δεν έχει νόημα. Είδα με άλλο μάτι το “όλοι μαζί”».
Τελευταίος και πιο μικρός, ο Γ., μόλις 15 χρονών, πέρυσι ήταν στην Γ’ Γυμνασίου. Συλληφθείς από τις φουρνιές του Δεκέμβρη. Ακόμη δεν έχει ξεμπερδέψει. Πώς έγινε; ρωτάω. Μου λέει ότι τον μάζεψαν «στο σωρό» και είχε τρομοκρατηθεί μήπως του ρίξουνε κατηγορίες με τον τρομονόμο, όπως σε μαθητές στη Λάρισα. «Πάντως, όταν με συλλάβανε, δεν ξαφνιάστηκα. Εδώ οι αστυνομικοί μάς έβριζαν και μας χτυπούσαν επειδή κάναμε σκέιτ στην πλατεία… έφτασαν να σκοτώσουν ένα παιδί, και θα δίσταζαν να με συλλάβουν;» Σε πορείες πλέον δεν πάει: «Φυλάγομαι μέχρι να τελειώσει όλο αυτό με τα δικαστήρια. Αυτό είναι το χειρότερο. Ο φόβος…» Κι ενώ τα λέει όλ’ αυτά, είναι διαρκώς χαμογελαστός, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα… σαν ένα παιδί 15 χρονών.
Τα παιδιά του Δεκέμβρη είναι σαν όλα τα… κανονικά παιδιά, με την κουλτούρα, την εκφραστικότητα, τη γλώσσα της γενιά τους. Ώρες μπροστά στον υπολογιστή, άγχος για τις πανελλήνιες, φροντιστήριο – σχολείο και τούμπαλιν. Με τη μόνη διαφορά ότι αυτά τα «κανονικά» παιδιά συμμετείχαν και συνέβαλαν καθοριστικά σε ένα γεγονός, που έσπασε έστω και για λίγο την… κανονικότητα. Ο χρόνος θα δείξει αν η ρωγμή που άνοιξε είναι βαθιά. Ο χρόνος και η αντίσταση στις φιλότιμες προσπάθειες των δασκάλων του συστήματος, των αυθεντιών στην υποταγή, των υμνητών της τάξης και της ασφάλειας – που κάνουν τα πάντα για να κυριαρχήσει η λήθη.
(*) «Τα κανονικά παιδιά»,Τρύπες.
Δεν μεγαλώνουν κανονικά
Δεν ονειρεύονται κανονικά
Ούτ’ ερωτεύονται κανονικά
Πες μου, μαμά...
Πες μου αν πεθαίνουν
Πες μου αν πεθαίνουν κανονικά... (*)
Ένας χρόνος μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου.
Ένας χρόνος μετά τα Δεκεμβριανά της νεολαίας. Τότε ήταν κυρίως η οργισμένη εφηβεία που έδωσε το στίγμα. «Δεν μας φοβίζουν, μας εξοργίζουν!» φώναζαν με πάθος οι μαθητές. Τι έχει απομείνει απ’ όλα αυτά σήμερα; Πόσο η νεολαιίστικη εξέγερση χάραξε τις συνειδήσεις των μαθητών; Τι κληροδοτήθηκε στη νέα γενιά;
Ο Γιάννης είναι 16 χρονών, μαθητής της Β’ Λυκείου, από το Χαλάνδρι. Τον ρωτάω για τον Δεκέμβρη. Ξεκινά λέγοντάς μου: «Ήταν ωραίες εκείνες οι μέρες…» Και η φωνή του έχει μια νοσταλγία, που φαίνεται παράδοξη για την ηλικία του. «Ο Δεκέμβρης ήταν μια διαφορετική εμπειρία για τους μαθητές. Τότε οι περισσότεροι από μας πολιτικοποιήθηκαν. Πήγαμε σε καταλήψεις, διαδηλώσεις. Η αλληλεγγύη μεταξύ μας ήταν πρωτόγνωρη». Οι συμμαθητές του ακόμη συζητούν γι’ αυτά που έζησαν πέρυσι τέτοια εποχή. «Μετά τα γεγονότα, η πλειοψηφία των μαθητών απέκτησε αντανακλαστικά μια εναντίωση στους μπάτσους και στην αστυνομική βία. Βέβαια, υπήρχαν αρκετοί που προχώρησαν πιο βαθιά τη σκέψη τους». Το κυριότερο αποτύπωμα του Δεκέμβρη γι’ αυτόν, η αφύπνιση στις συνειδήσεις – γεγονός που εκφράστηκε και με τη συμμετοχή εκατοντάδων μαθητών στη φετινή πορεία του Πολυτεχνείου.
Εσύ πού ήσουν εκείνες τις μέρες; ρωτάω. Εκείνη, μαθήτρια της Γ’ Λυκείου, λιγνή και μικροκαμωμένη, μου απαντά: «Στο δρόμο» και σπεύδει να συμπληρώσει κάπως ντροπαλά, «Και κάποιες μέρες σπίτι». Η Μαρία, παιδί δεύτερης γενιά μεταναστών, ζει στο Πέραμα. Στα γεγονότα συμμετείχε όσο μπορούσε, όταν κατόρθωνε να ξεφύγει από την ασφυκτική πίεση των γονιών της. Για πορείες στο κέντρο της Αθήνας, ούτε λόγος. Οι γονείς της την απέτρεπαν να συμμετάσχει. «Φοβόντουσαν μην μπλέξω. Εμείς έχουμε έρθει από ξένη χώρα, μην το ξεχνάς, μου έλεγαν. Πρώτη εσένα θα πιάσουν και τότε δεν θα βρεθεί κανείς να σε βοηθήσει». Τη ρωτάω αν άλλαξε κάτι ο Δεκέμβρης. Δεν είναι πολύ αισιόδοξη: «Τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Αλλά κάτι έμεινε από όλο αυτό στην καρδιά και στο μυαλό μας».
Πώς ήσουν εκείνες τις μέρες; «Αγρίμι, δεν με μάζευαν οι δικοί μου» μου λέει η Κατερίνα και γελά. Τα γεγονότα τα έζησε όντας μαθήτρια στην Α’ Λυκείου στην Κυψέλη, πλάι στο κέντρο των εξελίξεων. «Αυτό που ζήσαμε ήταν το Πολυτεχνείο της δικής μας γενιάς» μου επισημαίνει. Ενώ, ταυτόχρονα, κρατά τις αποστάσεις της από «πράξεις βίας»: «Αν και η οργή μου για τους αστυνομικούς ήταν μεγάλη επειδή είχαν σκοτώσει ένα 16χρονο παιδί, ωστόσο δεν συμφωνούσα με τα σπασίματα, τις επιθέσεις. Μπορούσαμε να βρούμε άλλους τρόπους να εκφράσουμε την αντίθεσή μας. Κάποια θεατρικά δρώμενα που έκαναν μαθητές έξω από αστυνομικά τμήματα ήταν ωραία ιδέα». Άλλαξε τίποτα μετά απ’ όλα αυτά; «Κανένας φίλος δεν θα δηλώσει στο μηχανογραφικό του μπάτσος. Αυτό δεν είναι αλλαγή;» ανταποδίδει την ερώτηση. Και συμπληρώνει ότι κάτι άλλαξε και μέσα της: «Τελικά, το να πορεύεσαι μόνος σου δεν έχει νόημα. Είδα με άλλο μάτι το “όλοι μαζί”».
Τελευταίος και πιο μικρός, ο Γ., μόλις 15 χρονών, πέρυσι ήταν στην Γ’ Γυμνασίου. Συλληφθείς από τις φουρνιές του Δεκέμβρη. Ακόμη δεν έχει ξεμπερδέψει. Πώς έγινε; ρωτάω. Μου λέει ότι τον μάζεψαν «στο σωρό» και είχε τρομοκρατηθεί μήπως του ρίξουνε κατηγορίες με τον τρομονόμο, όπως σε μαθητές στη Λάρισα. «Πάντως, όταν με συλλάβανε, δεν ξαφνιάστηκα. Εδώ οι αστυνομικοί μάς έβριζαν και μας χτυπούσαν επειδή κάναμε σκέιτ στην πλατεία… έφτασαν να σκοτώσουν ένα παιδί, και θα δίσταζαν να με συλλάβουν;» Σε πορείες πλέον δεν πάει: «Φυλάγομαι μέχρι να τελειώσει όλο αυτό με τα δικαστήρια. Αυτό είναι το χειρότερο. Ο φόβος…» Κι ενώ τα λέει όλ’ αυτά, είναι διαρκώς χαμογελαστός, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα… σαν ένα παιδί 15 χρονών.
Τα παιδιά του Δεκέμβρη είναι σαν όλα τα… κανονικά παιδιά, με την κουλτούρα, την εκφραστικότητα, τη γλώσσα της γενιά τους. Ώρες μπροστά στον υπολογιστή, άγχος για τις πανελλήνιες, φροντιστήριο – σχολείο και τούμπαλιν. Με τη μόνη διαφορά ότι αυτά τα «κανονικά» παιδιά συμμετείχαν και συνέβαλαν καθοριστικά σε ένα γεγονός, που έσπασε έστω και για λίγο την… κανονικότητα. Ο χρόνος θα δείξει αν η ρωγμή που άνοιξε είναι βαθιά. Ο χρόνος και η αντίσταση στις φιλότιμες προσπάθειες των δασκάλων του συστήματος, των αυθεντιών στην υποταγή, των υμνητών της τάξης και της ασφάλειας – που κάνουν τα πάντα για να κυριαρχήσει η λήθη.
(*) «Τα κανονικά παιδιά»,Τρύπες.
