Στο μυαλό του Ιούλιου Βέρν
«Αλήτες, ρουφιάνοι, δημοσιογράφοι» . «Δεν είναι όλοι οι ρουφιάνοι δημοσιογράφοι», αντιπρότεινε έξυπνα -συμπληρώνοντας τελικά- το φέιγ βολάν που φυλλομετρούσε τους δρόμους της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια της Συνόδου της Χαλκιδικής.
Και, πραγματικά, δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην πιστεύει ότι τα παραπάνω συνθήματα δεν έχουν βάση. Όπως τουλάχιστον έχει δείξει η εμπειρία και, καμιά φορά, η τηλεόραση…
Ξεκινώντας από παλιά. Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν περιπτώσεις που τα ΜΜΕ δεν αποτελούν την καρδιά της Δημοκρατίας, αλλά το παχύ της έντερο και συγκεκριμένα την απόληξή του.
Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι όλοι οι δημοσιογράφοι είναι το κοκορέτσι του πολιτεύματος, ή ότι κάτι τέτοιο γίνεται πάντα με άμεση παρέμβαση των κυβερνώντων, των επιχειρηματικών συμφερόντων ή των ξένων (κωλο)δάχτυλων. Ποιος θα μπορούσε να πει ότι ήταν βαλτός ο δημοσιογράφος αθηναϊκού φύλλου που τον Δεκαπενταύγουστο του 1940 προτίμησε να μην πάει στην Τήνο για την κάλυψη της γιορτής, αλλά πήγε σε κοντινό νησί με την καλή του και έτσι στο επόμενο φύλλο οι αναγνώστες πληροφορήθηκαν για τη συνήθη κατάνυξη, για τα συνήθη θαύματα, αλλά καθόλου για τον τορπιλισμό της «Έλλης»; Κανείς. Ειδικά αν η καλή του ήταν πολύ καλή…
Ο επαγγελματισμός, σήμερα, (από τον δημοσιογραφικό μέχρι τον πρακτορικό) έχει γίνει περισσότερο δυναμικός, οπότε λάθη σαν τα παραπάνω σπανίζουν. Με αποτέλεσμα ο αναγνώστης - δέκτης να (πρέπει να) είναι περισσότερο υποψιασμένος. Στον πρώτο πόλεμο του Αφγανιστάν η χώρα είχε αποκτήσει… Πακιστάν! Τηλεοπτικός σταθμός, που δεν υπάρχει πλέον μετέδωσε αποκλειστικό ρεπορτάζ δημοσιογράφου (που υπάρχει ακόμα) από την μπαρουτοκαπνισμένη χώρα. Μόνο που το μπαρούτι είχε πέσει, στο Πακιστάν!!! Άλλος δημοσιογράφος, αναμετέδιδε «αποκλειστικότητες», την ίδια περίοδο, από την μπαρουτοκαπνισμένη Κύπρο… του Αφγανιστάν. Κι εδώ, όμως, το «σφάλμα», μπορεί να αποδοθεί σε οποιονδήποτε άλλο λόγο εκτός από κάποιο διαπλεκόμενο πλοκάμι. Μπορεί να αποδοθεί σε πίεση απ τους εργοδότες, σε υπέρμετρη έως βλακώδη φιλοδοξία ή ακόμα και σε ατόφια χαζομάρα.
Ή το 2009, όταν εγκαινιαζόταν το νέο μουσείο της Ακρόπολης. Καλεσμένοι ήταν διάφοροι και, ανάμεσα σ’ αυτούς (όπως επέμεναν να δείχνουν αρκετά μέσα), μία νέα εποχή εθνικής ψυχικής ανάτασης και ο τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν. Οι δύο τελευταίοι δεν ήρθαν ποτέ. Και… εντάξει για την πρώτη, κανείς δεν την περίμενε. Τρεις, όμως, εφημερίδες είχαν ρεπορτάζ για τη συνάντηση Καραμανλή - Ερντογάν και για το ψυχρό της κλίμα. Μία αγγλική εφημερίδα, μάλιστα, ξαπόστειλε και τον Μπαρόζο (αλλά, φευ! πού τέτοια τύχη), ενώ αυτός ήρθε – και μίλησε, μάλιστα, σε σπαστά ελληνικά.
Και… άντε, εδώ κατοικείς – και ως γνήσιος ιθαγενής θες να έχεις καβαντζωμένη μια καλή θέση έστω και για τον άλλο κόσμο, και δέχεσαι τις αγαθές προθέσεις ή έστω τις βλακώδεις πράξεις. Τι γίνεται, όμως, όταν τα αποτελέσματα των πράξεων δε σε πείθουνε ότι πρόκειται για βλακεία; Μεγάλο κανάλι, στις τελευταίες συλλήψεις των φερομένων ως μελών του «Επαναστατικού Αγώνα», μετέδωσε διαλόγους από παγιδευμένο τηλέφωνο τρομοκρατών μέσω αστυνομικής διαρροής. Οι τρομοκράτες μιλώντας μεταξύ τους αστειεύονται με την ανατίναξη του Αφγανού εφήβου. Την επόμενη μέρα η ΕΛ.ΑΣ. διέψευσε ότι υπήρξε τέτοια διαρροή και τέτοιος διάλογος.
Λίγο παλιότερα, τον Δεκέμβρη του 2008, αναρτήθηκε σε blog η είδηση ότι πρακτορεία στοιχημάτων είχαν χαμηλές αποδόσεις για το αν θα ξανακαεί το δέντρο στο Σύνταγμα (!!!), ειδικότερα από τη στιγμή που το φρουρούσαν τα ΜΑΤ, έχοντας μάλιστα και εικόνα της σελίδας του πρακτορείου. Η είδηση αναμεταδόθηκε από δελτία ειδήσεων, χωρίς κανείς (;) να παρατηρήσει ότι στην εικόνα υπήρχε η υποσημείωση «εμουνακ ακαλΠ», παίρνοντας έτσι στα σοβαρά τις αποδόσεις και τις αναμεταδόσεις.
Τι γίνεται, λοιπόν, σ’ αυτές τις περιπτώσεις; Τι κάνεις; σκέφτεσαι. Πετάς τον αμνιακό σάκο της αντικειμενικής πληροφόρησης στα σκουπίδια και μένεις μόνος με το έμβρυο, για να διαπιστώσεις αν πρόκειται για το πολυαγαπημένο ανίψι σου ή για το μωρό τού Allien...
Όπως υποστηρίζουν καθηγητές σημειολογίας, δημοσιογραφίας και όχι μόνο, αντικειμενική πληροφόρηση δεν υπάρχει – σε αντίθεση με ό,τι προσπαθούν να περάσουν μαρκετίστες και λοιποί σαλταδόροι καναλιών και μέσων. Όλοι έχουν τις απόψεις τους και αυτές επηρεάζουν το πώς βλέπουν τα πράγματα. Επομένως, καλό είναι να έχουμε κι εμείς μία (άποψη).
Και, πραγματικά, δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην πιστεύει ότι τα παραπάνω συνθήματα δεν έχουν βάση. Όπως τουλάχιστον έχει δείξει η εμπειρία και, καμιά φορά, η τηλεόραση…
Ξεκινώντας από παλιά. Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν περιπτώσεις που τα ΜΜΕ δεν αποτελούν την καρδιά της Δημοκρατίας, αλλά το παχύ της έντερο και συγκεκριμένα την απόληξή του.
Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι όλοι οι δημοσιογράφοι είναι το κοκορέτσι του πολιτεύματος, ή ότι κάτι τέτοιο γίνεται πάντα με άμεση παρέμβαση των κυβερνώντων, των επιχειρηματικών συμφερόντων ή των ξένων (κωλο)δάχτυλων. Ποιος θα μπορούσε να πει ότι ήταν βαλτός ο δημοσιογράφος αθηναϊκού φύλλου που τον Δεκαπενταύγουστο του 1940 προτίμησε να μην πάει στην Τήνο για την κάλυψη της γιορτής, αλλά πήγε σε κοντινό νησί με την καλή του και έτσι στο επόμενο φύλλο οι αναγνώστες πληροφορήθηκαν για τη συνήθη κατάνυξη, για τα συνήθη θαύματα, αλλά καθόλου για τον τορπιλισμό της «Έλλης»; Κανείς. Ειδικά αν η καλή του ήταν πολύ καλή…
Ο επαγγελματισμός, σήμερα, (από τον δημοσιογραφικό μέχρι τον πρακτορικό) έχει γίνει περισσότερο δυναμικός, οπότε λάθη σαν τα παραπάνω σπανίζουν. Με αποτέλεσμα ο αναγνώστης - δέκτης να (πρέπει να) είναι περισσότερο υποψιασμένος. Στον πρώτο πόλεμο του Αφγανιστάν η χώρα είχε αποκτήσει… Πακιστάν! Τηλεοπτικός σταθμός, που δεν υπάρχει πλέον μετέδωσε αποκλειστικό ρεπορτάζ δημοσιογράφου (που υπάρχει ακόμα) από την μπαρουτοκαπνισμένη χώρα. Μόνο που το μπαρούτι είχε πέσει, στο Πακιστάν!!! Άλλος δημοσιογράφος, αναμετέδιδε «αποκλειστικότητες», την ίδια περίοδο, από την μπαρουτοκαπνισμένη Κύπρο… του Αφγανιστάν. Κι εδώ, όμως, το «σφάλμα», μπορεί να αποδοθεί σε οποιονδήποτε άλλο λόγο εκτός από κάποιο διαπλεκόμενο πλοκάμι. Μπορεί να αποδοθεί σε πίεση απ τους εργοδότες, σε υπέρμετρη έως βλακώδη φιλοδοξία ή ακόμα και σε ατόφια χαζομάρα.
Ή το 2009, όταν εγκαινιαζόταν το νέο μουσείο της Ακρόπολης. Καλεσμένοι ήταν διάφοροι και, ανάμεσα σ’ αυτούς (όπως επέμεναν να δείχνουν αρκετά μέσα), μία νέα εποχή εθνικής ψυχικής ανάτασης και ο τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν. Οι δύο τελευταίοι δεν ήρθαν ποτέ. Και… εντάξει για την πρώτη, κανείς δεν την περίμενε. Τρεις, όμως, εφημερίδες είχαν ρεπορτάζ για τη συνάντηση Καραμανλή - Ερντογάν και για το ψυχρό της κλίμα. Μία αγγλική εφημερίδα, μάλιστα, ξαπόστειλε και τον Μπαρόζο (αλλά, φευ! πού τέτοια τύχη), ενώ αυτός ήρθε – και μίλησε, μάλιστα, σε σπαστά ελληνικά.
Και… άντε, εδώ κατοικείς – και ως γνήσιος ιθαγενής θες να έχεις καβαντζωμένη μια καλή θέση έστω και για τον άλλο κόσμο, και δέχεσαι τις αγαθές προθέσεις ή έστω τις βλακώδεις πράξεις. Τι γίνεται, όμως, όταν τα αποτελέσματα των πράξεων δε σε πείθουνε ότι πρόκειται για βλακεία; Μεγάλο κανάλι, στις τελευταίες συλλήψεις των φερομένων ως μελών του «Επαναστατικού Αγώνα», μετέδωσε διαλόγους από παγιδευμένο τηλέφωνο τρομοκρατών μέσω αστυνομικής διαρροής. Οι τρομοκράτες μιλώντας μεταξύ τους αστειεύονται με την ανατίναξη του Αφγανού εφήβου. Την επόμενη μέρα η ΕΛ.ΑΣ. διέψευσε ότι υπήρξε τέτοια διαρροή και τέτοιος διάλογος.
Λίγο παλιότερα, τον Δεκέμβρη του 2008, αναρτήθηκε σε blog η είδηση ότι πρακτορεία στοιχημάτων είχαν χαμηλές αποδόσεις για το αν θα ξανακαεί το δέντρο στο Σύνταγμα (!!!), ειδικότερα από τη στιγμή που το φρουρούσαν τα ΜΑΤ, έχοντας μάλιστα και εικόνα της σελίδας του πρακτορείου. Η είδηση αναμεταδόθηκε από δελτία ειδήσεων, χωρίς κανείς (;) να παρατηρήσει ότι στην εικόνα υπήρχε η υποσημείωση «εμουνακ ακαλΠ», παίρνοντας έτσι στα σοβαρά τις αποδόσεις και τις αναμεταδόσεις.
Τι γίνεται, λοιπόν, σ’ αυτές τις περιπτώσεις; Τι κάνεις; σκέφτεσαι. Πετάς τον αμνιακό σάκο της αντικειμενικής πληροφόρησης στα σκουπίδια και μένεις μόνος με το έμβρυο, για να διαπιστώσεις αν πρόκειται για το πολυαγαπημένο ανίψι σου ή για το μωρό τού Allien...
Όπως υποστηρίζουν καθηγητές σημειολογίας, δημοσιογραφίας και όχι μόνο, αντικειμενική πληροφόρηση δεν υπάρχει – σε αντίθεση με ό,τι προσπαθούν να περάσουν μαρκετίστες και λοιποί σαλταδόροι καναλιών και μέσων. Όλοι έχουν τις απόψεις τους και αυτές επηρεάζουν το πώς βλέπουν τα πράγματα. Επομένως, καλό είναι να έχουμε κι εμείς μία (άποψη).
