Τα άλλα «σουξέ»των Χριστουγέννων
Tα Χριστούγεννα είναι η μητέρα όλων των γιορτών. Κανένα άλλο γεγονός, καμία άλλη αφορμή, καμία άλλη διάθεση δεν έχει τόσο πανηγυρικά δοξαστεί όσο τα Χριστούγεννα, με εξαίρεση τον έρωτα – και την ξαδέλφη του, την καψούρα. Πανανθρώπινες αξίες, όπως και τα Χριστούγεννα. Ο καθένας, λοιπόν, δικαιούται να τους δίνει το δικό του νόημα, περιεχόμενο και ήχο. Δικαίωμα, λοιπόν!
Σοφά σκεπτόμενη, η δισκογραφία παγκοσμίως έχει ξεζουμίσει το χριστουγεννιάτικο ρεπερτόριο. Κρίστμας σε ρέγκε, σε τζαζ, σε σόουλ, σε ροκ, σε όπερα, με συμφωνική ορχήστρα ή με ορχήστρα δωματίου. Κρίστμας για εραστές, για οικογένειες και για παιδιά. Κρίστμας στα ελληνικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα σουηδικά, στα ιταλικά και, το χειρότερό μου, στα ισπανικά. Ποτέ στην Ιστορία ένα τόσο φτωχό ρεπερτόριο δεν γνώρισε τέτοια δισκογραφική διάδοση. Γιατί, πλάκα πλάκα, τέσσερα τραγούδια είναι τα σουξέ, τα υπόλοιπα είναι για να γεμίζει το άλμπουμ: η «Άγια Νύχτα», το «Τζινγκλ μπελς», ο «Μικρός τυμπανιστής»κι εκείνος ο «Σάντα Κλος»που έρχεται και σε βρίσκει όπου κι αν είσαι, σε κάθε πόλη και σε κάθε χωριό. Στη συνέχεια προστέθηκαν τα «Christmas Song» και «White Christmas» και... αυτά είναι όλα. (Εξαιρούνται τα κάλαντα, τα οποία ανήκουν στην προφορική παράδοση και, άλλωστε, κανένας δίσκος με κάλαντα δεν έγινε ποτέ χρυσός.)
Ιστορικά, πάντως, οι χριστουγεννιάτικες είναι οι πιο ξενέρωτες διασκευές. Τι παθαίνουν, άραγε, όλοι και χάνουν την έμπνευσή τους; Φοβούνται τον Άι-Βασίλη; Τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο; Ή την εταιρεία που έχει καταστήσει σαφές ότι Χριστούγεννα ίσον εμπόριο βαριάς μορφής; Άγνωστο.
Σήμερα, λοιπόν, θα σας πω τις δικές μου χριστουγεννιάτικες ιστορίες. Αυτές που έπαιζα στο ραδιόφωνο τις μέρες των γιορτών, αυτές που έκανα δώρο στους φίλους, αυτές που έβαζα στο cd player πριν ασχοληθώ με τη γαλοπούλα αυτοπροσώπως. Τα Χριστούγεννα δεν είναι γενέθλια, για να πούμε όλοι το ίδιο τραγουδάκι. Τα Χριστούγεννα είναι ατμόσφαιρα, διάθεση, κατάσταση.
Ακούστε, λοιπόν:
Τον Frank Sinatra
Η «Φωνή»για κάθε περίσταση. Για τις επίσημες εμφανίσεις, όπως και για τις ιδιαίτερες στιγμές. Νιώθεις κομψός και σικ; Είσαι ερωτευμένος; Νιώθεις μόνος; Έχεις ρομαντική διάθεση; Σε πλημμυρίζει νοσταλγία; Ο γαλανομάτης crooner έχει σίγουρα μια ντουζίνα τραγούδια κομμένα και ραμμένα για την περίπτωσή σου. Ακόμη κι αν δεν είχε πει ούτε ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι στην καριέρα του, κανείς δεν θα μπορούσε να τον εκθρονίσει από το βάθρο της απόλυτης ερμηνείας. Αφήστε κατά μέρος τα γνωστά «The lady is a tramp», «New York, New York» κ.λπ. και αναζητήστε τα αριστουργήματα που ηχογράφησε στη δεκαετία του ’50 με την ορχήστρα του Nelson Riddle, στα οποία οι μουσικοί σουινγκάρουν διακριτικά αλλά απερίφραστα και ο Φράνκι βρίσκεται ερμηνευτικά στην καλύτερη περίοδο της μεγάλης του καριέρας. Θα ανακαλύψετε, όσοι δεν το έχετε κάνει ήδη, μερικά κορυφαία διαμάντια, όπως την ερμηνεία του στο «Angel eyes», το «Just one of those things», το «All of me» και στα στάνταρ του αμερικάνικου ρεπερτορίου, όπως και της τζαζ.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Swing easy», του 1954, ο οποίος έχει κυκλοφορήσει σε συσκευασία 2 σε 1 με το «Song for young lovers» του 1953. Ο καλύτερος Sinatra που έχω ακούσει. «I get a kick out of you», «A foggy day», «My funny valentine», συν ορισμένα από τα στάνταρ που λέγαμε, είναι όλα εδώ!
Τον Tom Waits
Επειδή οι γιορτές, ειδικά των Χριστουγέννων, επηρεάζουν αρνητικά τις ανήσυχες ψυχές, και άλλους τους στέλνουν εξορία, ενώ άλλους τους κλειδώνουν μέσα με κατεβασμένα τα τηλέφωνα, έρχεται αυτός εδώ ο αλλόκοτος κύριος με την καπνισμένη φωνή να ισορροπήσει το βαρύ κλίμα, να σε προσγειώσει στα μαλακά χωρίς να σου χαλάσει τη μαυρίλα και να σου ψιθυρίσει ότι δεν είσαι μόνος, υπάρχουν κι άλλοι σαν κι εσένα και ότι αν ο ένας δρόμος οδηγεί στον αλκοολισμό, ο άλλος οδηγεί στη μουσική. Η οποία σώζει ζωές, σε ορισμένες περιπτώσεις. Ειδικά η πρώτη περίοδος της δισκογραφίας του, που ήταν στενά δεμένη με την τζαζ ως ατμόσφαιρα, έχει ορισμένα ακατέργαστα αριστουργήματα που διεκδικούν τον τίτλο του κλασικού.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Blue Valentine» του 1978. Ξεκινάει με ένα «δικό του» «Somewhere» (από το «West Side Story») και συνεχίζει με το απίθανο και ειρωνικό «Christmas card from a hooker in Minneapolis», μια ιστορία της οποίας η τραγικότητα –μεταμφιεσμένη σε πραγματικότητα– σε περιμένει στη γωνία για να σε χαστουκίσει. Και ακόμη «Romeo is bleeding», «Whistlin’ past the graveyard», «Blue Valentines»... θα κοιμηθείς αγκαλιά με το δίσκο.
Την Jo Stafford
Την ακούς να τραγουδάει και νομίζεις ότι πρόκειται για θανατηφόρα ξανθιά που ξεπήδησε από τις ασπρόμαυρες ταινίες της Μέτρο Γκόλντουιν και ήρθε στο σαλόνι σου να σου ψιθυρίσει ιστορίες της ποτοαπαγόρευσης, με τρυφερούς γκάνγκστερ (στο ρόλο αυτόν ο Χάμφρι Μπόγκαρτ), διεφθαρμένους πολιτικούς και δικαστές και μπαρ με κρυφές εισόδους, όπου όλοι είναι ντυμένοι με σμόκιν και όλες με τουαλέτες, η ορχήστρα παίζει διακριτικά και στα τραπεζάκια στο πατάρι εκτυλίσσονται ρομαντικές ιστορίες, δολοπλοκίες και αυτοκαταστροφικές μονομαχίες με ουίσκι-σόδα. Με δυο λόγια, όλο το ασπρόμαυρο γκλάμουρ της Αμερικής του Μεσοπολέμου, ρομαντικό και εξωπραγματικό, όπως ακριβώς και το πνεύμα των γιορτών.
Ο ΔΙΣΚΟΣ: «Autumn in New York» του 1955. Με την ορχήστρα τού συζύγου της, Paul Weston, και όλο το βαρύ πυροβολικό του αμερικάνικου ρεπερτορίου: «Autumn in New York», «Smoke gets in your eyes», «Haunted heart», «Just one of those things»...
Τους Blind Boys οf Alabama
Το γκόσπελ φωνητικό συγκρότημα των επτά μαύρων τραγουδιστών, εκ των οποίων οι έξι είναι τυφλοί, έχει κυκλοφορήσει και το μοναδικό 100% χριστουγεννιάτικο άλμπουμ που έχει λάβει υπόψη του, βαθιά ώς το μεδούλι, το θρησκευτικό πνεύμα της γιορτής. Με καλεσμένους από την Chrissie Hynde και τον Aaron Neville ώς τον Tom Waits και τον Solomon Burke (θεός σχωρέσ’ τον…), στήνουν μια κατανυκτική και εορταστική ατμόσφαιρα που καταλήγει σε πάρτι με γκεστ σταρ το Θείον Βρέφος. Στο γκόσπελ ρεπερτόριο παρεισφρέουν και κάνα-δυο «χριστουγεννιάτικα» σαν το «Silent night» και το «White Christmas», αλλά μέρες που 'ναι κανείς δεν θα παραπονεθεί, ούτε καν εγώ.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Go tell it οn the mountain», του 2003. Μια γκόσπελ υπερπαραγωγή για όσους δεν θέλουν να ξεχάσουν τη θρησκευτική διάσταση των Χριστουγέννων, αλλά δεν ξέρουν το πώς.
Σοφά σκεπτόμενη, η δισκογραφία παγκοσμίως έχει ξεζουμίσει το χριστουγεννιάτικο ρεπερτόριο. Κρίστμας σε ρέγκε, σε τζαζ, σε σόουλ, σε ροκ, σε όπερα, με συμφωνική ορχήστρα ή με ορχήστρα δωματίου. Κρίστμας για εραστές, για οικογένειες και για παιδιά. Κρίστμας στα ελληνικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα σουηδικά, στα ιταλικά και, το χειρότερό μου, στα ισπανικά. Ποτέ στην Ιστορία ένα τόσο φτωχό ρεπερτόριο δεν γνώρισε τέτοια δισκογραφική διάδοση. Γιατί, πλάκα πλάκα, τέσσερα τραγούδια είναι τα σουξέ, τα υπόλοιπα είναι για να γεμίζει το άλμπουμ: η «Άγια Νύχτα», το «Τζινγκλ μπελς», ο «Μικρός τυμπανιστής»κι εκείνος ο «Σάντα Κλος»που έρχεται και σε βρίσκει όπου κι αν είσαι, σε κάθε πόλη και σε κάθε χωριό. Στη συνέχεια προστέθηκαν τα «Christmas Song» και «White Christmas» και... αυτά είναι όλα. (Εξαιρούνται τα κάλαντα, τα οποία ανήκουν στην προφορική παράδοση και, άλλωστε, κανένας δίσκος με κάλαντα δεν έγινε ποτέ χρυσός.)
Ιστορικά, πάντως, οι χριστουγεννιάτικες είναι οι πιο ξενέρωτες διασκευές. Τι παθαίνουν, άραγε, όλοι και χάνουν την έμπνευσή τους; Φοβούνται τον Άι-Βασίλη; Τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο; Ή την εταιρεία που έχει καταστήσει σαφές ότι Χριστούγεννα ίσον εμπόριο βαριάς μορφής; Άγνωστο.
Σήμερα, λοιπόν, θα σας πω τις δικές μου χριστουγεννιάτικες ιστορίες. Αυτές που έπαιζα στο ραδιόφωνο τις μέρες των γιορτών, αυτές που έκανα δώρο στους φίλους, αυτές που έβαζα στο cd player πριν ασχοληθώ με τη γαλοπούλα αυτοπροσώπως. Τα Χριστούγεννα δεν είναι γενέθλια, για να πούμε όλοι το ίδιο τραγουδάκι. Τα Χριστούγεννα είναι ατμόσφαιρα, διάθεση, κατάσταση.
Ακούστε, λοιπόν:
Τον Frank Sinatra
Η «Φωνή»για κάθε περίσταση. Για τις επίσημες εμφανίσεις, όπως και για τις ιδιαίτερες στιγμές. Νιώθεις κομψός και σικ; Είσαι ερωτευμένος; Νιώθεις μόνος; Έχεις ρομαντική διάθεση; Σε πλημμυρίζει νοσταλγία; Ο γαλανομάτης crooner έχει σίγουρα μια ντουζίνα τραγούδια κομμένα και ραμμένα για την περίπτωσή σου. Ακόμη κι αν δεν είχε πει ούτε ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι στην καριέρα του, κανείς δεν θα μπορούσε να τον εκθρονίσει από το βάθρο της απόλυτης ερμηνείας. Αφήστε κατά μέρος τα γνωστά «The lady is a tramp», «New York, New York» κ.λπ. και αναζητήστε τα αριστουργήματα που ηχογράφησε στη δεκαετία του ’50 με την ορχήστρα του Nelson Riddle, στα οποία οι μουσικοί σουινγκάρουν διακριτικά αλλά απερίφραστα και ο Φράνκι βρίσκεται ερμηνευτικά στην καλύτερη περίοδο της μεγάλης του καριέρας. Θα ανακαλύψετε, όσοι δεν το έχετε κάνει ήδη, μερικά κορυφαία διαμάντια, όπως την ερμηνεία του στο «Angel eyes», το «Just one of those things», το «All of me» και στα στάνταρ του αμερικάνικου ρεπερτορίου, όπως και της τζαζ.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Swing easy», του 1954, ο οποίος έχει κυκλοφορήσει σε συσκευασία 2 σε 1 με το «Song for young lovers» του 1953. Ο καλύτερος Sinatra που έχω ακούσει. «I get a kick out of you», «A foggy day», «My funny valentine», συν ορισμένα από τα στάνταρ που λέγαμε, είναι όλα εδώ!
Τον Tom Waits
Επειδή οι γιορτές, ειδικά των Χριστουγέννων, επηρεάζουν αρνητικά τις ανήσυχες ψυχές, και άλλους τους στέλνουν εξορία, ενώ άλλους τους κλειδώνουν μέσα με κατεβασμένα τα τηλέφωνα, έρχεται αυτός εδώ ο αλλόκοτος κύριος με την καπνισμένη φωνή να ισορροπήσει το βαρύ κλίμα, να σε προσγειώσει στα μαλακά χωρίς να σου χαλάσει τη μαυρίλα και να σου ψιθυρίσει ότι δεν είσαι μόνος, υπάρχουν κι άλλοι σαν κι εσένα και ότι αν ο ένας δρόμος οδηγεί στον αλκοολισμό, ο άλλος οδηγεί στη μουσική. Η οποία σώζει ζωές, σε ορισμένες περιπτώσεις. Ειδικά η πρώτη περίοδος της δισκογραφίας του, που ήταν στενά δεμένη με την τζαζ ως ατμόσφαιρα, έχει ορισμένα ακατέργαστα αριστουργήματα που διεκδικούν τον τίτλο του κλασικού.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Blue Valentine» του 1978. Ξεκινάει με ένα «δικό του» «Somewhere» (από το «West Side Story») και συνεχίζει με το απίθανο και ειρωνικό «Christmas card from a hooker in Minneapolis», μια ιστορία της οποίας η τραγικότητα –μεταμφιεσμένη σε πραγματικότητα– σε περιμένει στη γωνία για να σε χαστουκίσει. Και ακόμη «Romeo is bleeding», «Whistlin’ past the graveyard», «Blue Valentines»... θα κοιμηθείς αγκαλιά με το δίσκο.
Την Jo Stafford
Την ακούς να τραγουδάει και νομίζεις ότι πρόκειται για θανατηφόρα ξανθιά που ξεπήδησε από τις ασπρόμαυρες ταινίες της Μέτρο Γκόλντουιν και ήρθε στο σαλόνι σου να σου ψιθυρίσει ιστορίες της ποτοαπαγόρευσης, με τρυφερούς γκάνγκστερ (στο ρόλο αυτόν ο Χάμφρι Μπόγκαρτ), διεφθαρμένους πολιτικούς και δικαστές και μπαρ με κρυφές εισόδους, όπου όλοι είναι ντυμένοι με σμόκιν και όλες με τουαλέτες, η ορχήστρα παίζει διακριτικά και στα τραπεζάκια στο πατάρι εκτυλίσσονται ρομαντικές ιστορίες, δολοπλοκίες και αυτοκαταστροφικές μονομαχίες με ουίσκι-σόδα. Με δυο λόγια, όλο το ασπρόμαυρο γκλάμουρ της Αμερικής του Μεσοπολέμου, ρομαντικό και εξωπραγματικό, όπως ακριβώς και το πνεύμα των γιορτών.
Ο ΔΙΣΚΟΣ: «Autumn in New York» του 1955. Με την ορχήστρα τού συζύγου της, Paul Weston, και όλο το βαρύ πυροβολικό του αμερικάνικου ρεπερτορίου: «Autumn in New York», «Smoke gets in your eyes», «Haunted heart», «Just one of those things»...
Τους Blind Boys οf Alabama
Το γκόσπελ φωνητικό συγκρότημα των επτά μαύρων τραγουδιστών, εκ των οποίων οι έξι είναι τυφλοί, έχει κυκλοφορήσει και το μοναδικό 100% χριστουγεννιάτικο άλμπουμ που έχει λάβει υπόψη του, βαθιά ώς το μεδούλι, το θρησκευτικό πνεύμα της γιορτής. Με καλεσμένους από την Chrissie Hynde και τον Aaron Neville ώς τον Tom Waits και τον Solomon Burke (θεός σχωρέσ’ τον…), στήνουν μια κατανυκτική και εορταστική ατμόσφαιρα που καταλήγει σε πάρτι με γκεστ σταρ το Θείον Βρέφος. Στο γκόσπελ ρεπερτόριο παρεισφρέουν και κάνα-δυο «χριστουγεννιάτικα» σαν το «Silent night» και το «White Christmas», αλλά μέρες που 'ναι κανείς δεν θα παραπονεθεί, ούτε καν εγώ.
Ο ΔΙΣΚΟΣ:«Go tell it οn the mountain», του 2003. Μια γκόσπελ υπερπαραγωγή για όσους δεν θέλουν να ξεχάσουν τη θρησκευτική διάσταση των Χριστουγέννων, αλλά δεν ξέρουν το πώς.
