Ελλάδα καλεί μέλλον
Πολλοί ισχυρίζονται ότι πρόκειται για το τελευταίο κόλπο γκρόσο σε µια εξαθλιωµένη οικονοµία, που µεγαλοεπιχειρηµατίες και εργολάβοι θα πάρουν και πάλι όλη την µπάνκα. Η πράσινη ανάπτυξη, όµως, θα µπορούσε να είναι και η τελευταία µεγάλη ευκαιρία για όλους µας. Ιδιαίτερα, για όλους εκείνους στους οποίους χρωστάµε: τους ανθρώπους που έρχονται µετά από εµάς.
Υπάρχει μια φράση που έρχεται από τον 17ο αιώνα. «Η ανάγκη είναι η μητέρα της ανακάλυψης». Για πάνω, όμως, από εκατό χρόνια αυτό έπαψε να ισχύει και η ανακάλυψη αποκόπηκε από την αναγκαιότητα και εξυπηρετούσε επιθυμίες και συμφέροντα. Η ανακάλυψη, έστω και αν περιλαμβάνει και το internet, ως μέσον κάλυψης των αναγκών μας έχει σταματήσει και απλώς έχουμε την ψευδαίσθηση ότι η ζωή μας έχει προωθηθεί, ενώ στην ουσία υπάρχει στασιμότητα.
Η βιομηχανική επανάσταση άλλαξε σε σημαντικό βαθμό τη ζωή των ανθρώπων. Από τον κόσμο των αλόγων και του φανοστάτη περάσαμε στον εκπληκτικό κόσμο των αυτοκινήτων και της ηλεκτρικής ενέργειας. Έτσι, σήμερα έχουμε υψηλής τεχνολογίας αυτοκίνητα, αλλά εξακολουθούν να είναι αυτοκίνητα. Έχουμε υψηλής ευκρίνειας τηλεοράσεις, αλλά εξακολουθούν να είναι τηλεοράσεις. Έχουμε κινητά που έχουν αλλάξει τον τρόπο επικοινωνίας, αλλά δεν έχουν αλλάξει τη ζωή μας προς το καλύτερο. Πολλά από αυτά που έχουν προηγηθεί και έχουν ανακοινωθεί ως σημαντικές καινοτομίες ήταν ευκαιριακές καινοτομίες. Για παράδειγμα, την τηλεόραση κανείς δεν τη χρειαζόταν πριν αυτή υπάρξει. Υπήρξε, όμως, μια ευκαιρία για να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τη ζωή, αφού μπορούμε να δούμε πέρα από το στενό πλαίσιο της καθημερινότητάς μας. Η εξέλιξή της, όμως, σε υψηλής ευκρίνειας δεν άλλαξε σε τίποτα αυτό που εξακολουθεί να είναι. Μια τηλεόραση. Κανείς δεν χρειαζόταν ένα iPhone για να ζήσει. Είναι πραγματοποιημένες επιθυμίες που, στην πορεία, έγιναν φυσιολογικά και καθορίστηκαν ως ανάγκες, ενώ αντίθετα ανακαλύψεις παλαιότερες και αναγκαιότερες για την επιβίωσή μας και την επιβίωση του πλανήτη έμειναν παροπλισμένες και χρησιμοποιήθηκαν μόνον όταν φτάσαμε σε αδιέξοδα.
Ένα τέτοιο παράδειγμα πραγματικής ανάγκης είναι η διάδοση των ηλιακών συσκευών στη δεκαετία του ’70 λόγω της πετρελαϊκής κρίσης. Αυτό είναι μια αναγκαία καινοτομία που απάλλαξε το σύστημα ηλεκτροδότησης της χώρας από την κατασκευή δύο επί πλέον θερμοηλεκτρικών μονάδων παραγωγής 800 MW, αποτρέποντας την έκλυση 1,2 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα, ενώ συγχρόνως υπήρξε οικονομική ανάπτυξη, με τις εταιρείες παραγωγής ηλιακών συλλεκτών να τοποθετούν την Ελλάδα στις κύριες κατασκευάστριες χώρες, με εξαγωγική δραστηριότητα το 50% της παραγωγής.
Σήµερα έχουµε ξεπεράσει τα φυσικά όρια του πλανήτη και η ειρωνεία είναι ότι τα ξεπεράσαµε τη στιγµή ακριβώς που αρχίσαµε να απολαµβάνουµε τους καρπούς της ευκαιριακής ανακάλυψης.
Αυτό μας φέρνει μπροστά στην αναγκαία καινοτομία που θα έλκει λιγότερο το καταναλωτικό μας ενδιαφέρον και περισσότερο τις πραγματικές μας ανάγκες. Θα πρέπει να μπορούμε να διαχωρίσουμε την πραγματική μας ανάγκη από την πλασματική. Ποια θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι σημαντικότερη ανακάλυψη, τα γρήγορα αυτοκίνητα ή τα διπλά τζάμια που μειώνουν το θόρυβο που προκαλούν τα αυτοκίνητα; Υπάρχουν ένα σωρό εταιρείες που παράγουν πράγματα, σπαταλώντας φυσικούς πόρους για να λύσουν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί από άλλες ανακαλύψεις. Υπάρχει λογική σε όλο αυτό;
Κανένας δεν χρειάζεται να μας πείσει να αγοράσουμε τρόφιμα. Αντιλαμβανόμαστε ότι αν δεν φάμε θα πεθάνουμε, αλλά όταν χρειαζόμαστε ενέργεια για όλα τα πράγματα που χρησιμοποιούμε δεν αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη ότι η ενέργεια αυτή πρέπει να παράγεται διαφορετικά. Πρέπει κάποιος να μας πείσει για την «πράσινη ενέργεια».Όμως τότε θα είναι πάλι ευκαιριακή καινοτομία, αφού θα έχουμε «φυτέψει» όλη την ύπαιθρο με φωτοβολταϊκά συστήματα για να διευκολύνουμε το κέρδος των μεγαλοεπενδυτών που θα εκμεταλλευτούν τις κρατικές επιχορηγήσεις και όχι για να εξυπηρετήσουμε την ανάγκη για κατανάλωση ενέργειας πιο φιλικής προς το περιβάλλον. Το όλο εγχείρημα θα είναι καινοτόμο και θα έχει νόημα αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό όταν αναπτύξουμε φωτοβολταϊκά σε τοπική κλίμακα, μετατρέποντας το νοικοκυριό μας σε μια μικρή ΔΕΗ.
Καινοτομία θα είναι όταν ανακαλύψουμε την ανακύκλωση και μειώσουμε την παραγωγή σκουπιδιών από τις άχρηστες αγορές μας. Καινοτομία θα είναι όταν αναβαθμίσουμε τη ζωή μας μέσα στην πόλη βγάζοντας έξω το αυτοκίνητο. Καινοτομία θα είναι όταν αλλάξουμε τον σπάταλο τρόπο ζωής μας.
Επομένως, σήμερα περισσότερο από ποτέ χρειαζόμαστε να ανακαλύψουμε πολιτικούς με θέληση, επιχειρηματίες που να βλέπουν μπροστά και πολίτες που να απαιτούν να γευτούν αειφόρους και όχι ευκαιριακούς καρπούς.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙMΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ;
Στέλιος Ψωμάς, περιβαλλοντολόγος, σύμβουλος Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών
«Η αγορά των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα τετραπλασιάστηκε το 2010 έναντι της προηγούμενης χρονιάς»
Ποια είναι η χώρα με το καλύτερο καθεστώς ενίσχυσης των φωτοβολταϊκών σε κατοικίες; Αν το μυαλό σας πήγε σε κάποια χώρα της δυτικής Ευρώπης, τότε μάλλον θα πρέπει να το ξανασκεφτείτε. Η χώρα αυτή είναι η Ελλάδα, η οποία γνωρίζει μια πραγματική κοσμογονία σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας.
Εν μέσω μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, η αγορά των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα τετραπλασιάστηκε το 2010 έναντι της προηγούμενης χρονιάς και αναμένεται εκ νέου διπλασιασμός της το 2011. Αιτία, φυσικά, είναι το γενναίο θεσμικό πλαίσιο που όχι μόνο δίνει ισχυρά κίνητρα, αλλά έχει απλοποιήσει σημαντικά και τις αδειοδοτικές διαδικασίες.
Η νέα κατάσταση που διαμορφώνεται ευνοεί όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Έτσι, οι στόχοι που έθεσε η χώρα για το 2020 (να καλύπτει το 20% των ενεργειακών της αναγκών από ΑΠΕ και ειδικά στην ηλεκτροπαραγωγή τουλάχιστον το 40%) μοιάζουν, για πρώτη φορά, εφικτοί.
Τάκης Γρηγορίου, υπεύθυνος για θέματα κλιματικής ενέργειας και κλιματικών αλλαγών της Greenpeace
«Η Ελλάδα μπορεί άνετα να φτάσει το στόχο. Απαιτούνται πιο αποφασιστικές πολιτικές»
Η Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια έχει προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές όσον αφορά την ενεργειακή και κλιματική πολιτική της. Παλαιότερα είχαμε φτωχούς στόχους ελλείψει ουσιαστικής κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής. Τώρα είναι αρκετά καλύτερα – τουλάχιστον σε επίπεδο στόχων. Ως κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήμασταν υποχρεωμένοι το καλοκαίρι του 2010 να καταθέσουμε εθνικό σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι, καταθέσαμε και εμείς τους στόχους μας για το 2020. Αυτοί οι στόχοι είναι νομικά δεσμευτικοί και θα πρέπει να τους στηρίζουμε.
Το σχέδιο δράσης που καταθέσαμε ήταν αρκετά καλό και ήταν από τα πιο φιλόδοξα που κατατέθηκαν από τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προβλέπει ότι το 20% της ενέργειας που θα καταναλώνουμε έως το 2020 θα πρέπει να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Συγκεκριμένα, για τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, που αποτελεί κομβικής σημασίας τομέα, προβλέπεται ότι μέχρι το 2020 το 40% της παραγωγής θα τροφοδοτείται από καθαρή ανανεώσιμη ενέργεια. Ο στόχος είναι φιλόδοξος (αν σκεφτούμε ποια ήταν η εικόνα στην Ελλάδα μέχρι πρότινος), ωστόσο επιτεύξιμος, αν σκεφτούμε το μεγάλο ανανεώσιμο δυναμικό που έχει η χώρα μας. Για την ακρίβεια, η χώρα μας μπορεί επιτύχει ακόμα πιο υψηλό στόχο, αν προχωρήσει σε γρήγορες αλλαγές. Η Ελλάδα έχει τεράστιο δυναμικό σε καθαρή ενέργεια, όπως είναι ο ήλιος, ο αέρας, η γεωθερμία, η βιομάζα και, συνεπώς, μπορούμε άνετα να φτάσουμε το στόχο.
Απαιτούνται πιο αποφασιστικές πολιτικές. Πέρυσι ψηφίστηκε ένας νόμος για την απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών για τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτός ο νόμος ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Μέχρι πρότινος η αδειοδοτική διαδικασία αποτελούσε το μεγάλο αγκάθι για την ανάπτυξη των ΑΠΕ, αφού πολλές φορές χρειάζονταν 7 και 8 χρόνια να πάρει άδεια, π.χ., ένα αιολικό πάρκο. Για την ακρίβεια, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χώρα μας κατείχε την 26η χειρότερη θέση από τις 27 χώρες της Ε.Ε. όσον αφορά την αδειοδοτική διαδικασία για έργα ΑΠΕ. Είναι γεγονός ότι η διαδικασία απλοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο θα πρέπει να βελτιωθεί κι άλλο, ειδικότερα όσον αφορά τα αιολικά πάρκα.
Σημαντικής αξίας θα είναι και ο εκσυγχρονισμός των δικτύων και η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο, κάτι που θα μας επιτρέψει να εκμεταλλευτούμε το τεράστιο αιολικό δυναμικό των νησιών, που αυτήν τη στιγμή παραμένει ανεκμετάλλευτο.
Συνοπτικά, θα έλεγα ότι η Ελλάδα θα πρέπει να επιτύχει κατ’ ελάχιστον τους στόχους του σχεδίου δράσης για τις ΑΠΕ, να υιοθετήσει στόχο για 100% ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή έως τα μέσα του αιώνα και να λάβει ουσιαστικές πολιτικές και μέτρα για την εξοικονόμηση ενέργειας.
Υπάρχει άφθονο δυναμικό που μας έχει χαρίσει απλόχερα η φύση και αν το εκμεταλλευτούμε δεν θα προστατέψουμε μόνο το περιβάλλον, αλλά θα γλιτώσουμε δισεκατομμύρια ευρώ από την εξοικονόμηση καυσίμου και θα δημιουργήσουμε πολλές περισσότερες θέσεις εργασίας.
