Η ΔΥΝΑΣΤΕIΑ: Oικογένεια Marsalis
Πολύ πριν αναπτυχθεί η (παρα)φιλολογία για τα γονίδια και όλα τα μελλούμενα που προβλέπουν και τα έχουν ήδη γραμμένα στο RNA τους, υπήρχε μία λέξη λατινικής προελεύσεως, μα παγκόσμιας εμβέλειας, που έβαζε τα πράγματα στη θέση τους: νεποτισμός. Για όσους δεν γνωρίζουν τη σημασία της λέξης, νεποτισμός είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία ισχύει ένα και μοναδικό «δίκαιο», το κληρονομικό.
Αδύνατο να αποτρέψεις το παιδί ενός μουσικού από το να ασχοληθεί με τη μουσική. Μάλλον αυτονόητο είναι (όπως στην Ελλάδα το παιδί του φαρμακοποιού, του συμβολαιογράφου, του δικηγόρου, του οδηγού βυτιοφόρου και άλλων ημίκλειστων επαγγελμάτων). Άλλο πράγμα, όμως, το ταλέντο που καλλιεργείται αλλά δεν κληρονομείται και άλλο η θέση στην επαγγελματική «αγορά», που κληρονομείται πιο εύκολα απ’ ό,τι καλλιεργείται.
Στη χώρα της τζαζ, στη χώρα της αποθέωσης της ατομικής πρωτοβουλίας, στις ΗΠΑ, υπάρχει μία οικογένεια που δεσπόζει στη δισκογραφία, στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, στις επιχορηγήσεις: η οικογένεια Marsalis από τη Νέα Ορλεάνη. Ένας πάτερ φαμίλιας, ο πιανίστας Ellis και έξι γιοι, από τους οποίους οι τέσσερεις είναι τζαζίστες: οι δύο μεγαλύτεροι, ο Wynton και ο Branford, παίζουν τρομπέτα και σαξόφωνο αντίστοιχα και οι δύο μικρότεροι, ο Delfeayo και ο Jason, παίζουν αντίστοιχα τρομπόνι και ντραμς. (Κάποιος από τους άλλους δύο, τον Ellis III και τον Miboya, προοριζόταν για μπασίστας – αλλά πήραν τον κακό δρόμο και κάθε φορά που η οικογένεια παίζει μαζί, υπάρχει τουλάχιστον ένας μουσικός που δεν λέγεται Marsalis.)
Φυσικά και αντιμετωπίζουν συχνά τις κατηγορίες περί νεποτισμού, κυρίως από εκείνους που δεν βλέπουν με καλό μάτι τον θεσμικό ρόλο του Wynton Marsalis στα τζαζ πράγματα εξαιτίας της ισόβιας σχεδόν θέσης του ως καλλιτεχνικού διευθυντή του Lincoln Center. Φυσικά και προκαλούν το φθόνο πολλών μουσικών εξαιτίας της προβολής που χαίρουν από τα μίντια κάθε φορά που κάποιος Marsalis βγάζει δίσκο – όπως και εξαιτίας της ευκολίας με την οποία παρέχονται τα μέσα για να βγάλει ένας Marsalis δίσκο. Και πολλές φορές ο φθόνος και οι αλληλοκατηγορίες γίνονται ένα εθιστικό σπορ με λαϊκή απήχηση, όπου κάτω από σωρούς κουτσομπολιού θάβεται τελικά η απλή πραγματικότητα: αξίζει τελικά όλη αυτή η φασαρία για τους Marsalis; Είναι ή όχι καλοί μουσικοί;
Πρόσφατα κυκλοφόρησε ένας ακόμη δίσκος ενός Marsalis, ο τέταρτος δίσκος του τρομπονίστα Delfeayo, το «Sweet Thunder». Πριν καν ακούσεις το άλμπουμ ψαρώνεις με το περί τίνος πρόκειται. Ο Delfeayo αναθεωρεί μία τζαζ σουίτα που ο Duke Ellngton και ο συνεργάτης του Billy Strayhorn έγραψαν το 1957 κατά παραγγελία του Stratford Shakespeare Festival του Οντάριο και την ονόμασαν «Such Sweet Thunder». Έφτιαξε τις δικές του ενορχηστρώσεις πάνω στα 12 θέματα της σουίτας, μοιράζοντας ρόλους στους οκτώ μουσικούς (εκ των οποίων οι δύο είναι… Μαρσάληδες, ο Branford και ο Jason) και συνδυάζοντας τις συνθέσεις των Ellington - Strayhorn με τις δικές του, πρωτότυπες, και με την αυτοσχεδιαστική ικανότητα των μουσικών του. Η δε γνώση του πάνω σ’ αυτό το δυσπρόσιτο υλικό είναι πέραν πάσης αμφιβολίας, αφού η πανεπιστημιακή του διατριβή ήταν πάνω στα κοινά στοιχεία του Duke Ellington και του William Shakespeare!
To «Sweet Thunder» είναι, κατά κάποιον τρόπο, ένα πανόραμα της κλασικής τζαζ αισθητικής χωρίς εμφανείς «μοντερνιές», αλλά με σεβασμό στην κορυφαία πράξη του αυτοσχεδιασμού και, από την άλλη, στη συνθετική και ενορχηστρωτική ιδιοφυΐα μουσικών της τζαζ όπως ο Ellington. Ένα έργο βαρύ, αλλά με κύρος, φορτωμένο μεν με πολλά μουσικά κτερίσματα, αλλά με ουσία, βάθος και σπάνια ποιότητα. Φαίνεται ότι ο Delfeayo, απ’ όλα τα αδέρφια, έχει αναλάβει την πιο εγκεφαλική και σύνθετη δουλειά – βουτώντας, μάλιστα, στα βαθιά με το παρθενικό του άλμπουμ, «Pontius Pilate’s Decision» το 1992, έναν μουσικό διαλογισμό πάνω στην έννοια της αυτογνωσίας και της ατομικής ευθύνης. Και τι έκανε τα τελευταία 20 χρόνια, έχοντας βγάλει μόνο τέσσερεις δίσκους; Έπαιζε (όχι μόνο με τα αδέρφια του, αλλά και με τον Ray Charles και άλλους), έκανε παραγωγές (και στα αδέρφια του, μεταξύ άλλων) και κέρδιζε μερικά βραβεία Γκράμι ως παραγωγός. Και, φυσικά, έδινε διαρκώς τροφή στους κακεντρεχείς να μιλούν για το νεποτισμό των Marsalis, αλλά καθόλου για το (απίστευτο) ταλέντο αυτής της οικογένειας.
