Περίμενα να τον βρω μπροστά σε μίκτες και πυκνωτές να παρατηρεί αμέτρητα φωτάκια, να επεξεργάζεται αμέτρητα κουμπιά. Έτσι ακριβώς τον βρήκα. Τον συνάντησα στον Εν Λευκώ, χωμένο μέσα στο στούντιο, πίσω από κονσόλες, CDs και βινύλια, με την γνώριμη μπάσα φωνή, έτοιμο να μας ταξιδέψει ξανά, με μια νέα νυχτερινή πτήση, στις πιο μελωδικές διαδρομές της Αθήνας. Ο Κώστας Γεωργίου με την Μπλε Νότα του μας μιλάει για το πως κάνει τον τρόπο ζωής του, συντροφιά μας, κάθε βράδυ.
Ξεκινώντας ας φτιάξουμε ένα οδοιπορικό της Μπλε νότας.
Από πού ξεκίνησε;
Ξεκίνησε σαν κομμάτι του JazzFmτo 1989.Τότε βέβαια δεν λεγόταν Μπλε Νότα.Hονομασία
αυτή χρησιμοποιήθηκε σε άλλους σταθμούς και συνεχίζει στον Εν Λευκώ.
15 χρόνια δηλαδή…
Όχι ακριβώς γιατί υπάρχει προηγούμενο. Έκανα εκπομπές το ‘85
που είχαν και soul, πιο
εμπορικά δηλαδή ακούσματα. Απλά από το ‘87 και μετά επικεντρώθηκα στην Jazzκαι
τα Blues.
Πόσα χρόνια ραδιόφωνο δηλαδή;
Επαγγελματικά από το 1985. Σαν πειρατής από το 1973. Τελείωσα
μηχανολόγος αλλά είχα πάντα το μικρόβιο
του ραδιοφώνου. Χρησιμοποίησα τις γνώσεις της μηχανολογίας όμως για να κατασκευάσω τον Ηχώ. Τον πυλώνα στον
Υμηττό, που τον έφτιαξα κομμάτι, κομμάτι σε ενάμιση μήνα.
Το ‘73 τι παίζατε;
Τη μουσική που παίζω και τώρα. Μ’ αυτή εξάλλου μεγάλωσα. Οι
δικοί μου θέλανε να ακούω κλασσική μουσική. Εγώ όμως άκουγα VoiceofAmerica όπου μετά το δίωρο κλασσικής ξεκινούσαν όλα τα υπόλοιπα, ανάμεσα
τους και Jazz. Από τότε
αυτή η μουσική έχει περάσει στα γονίδιά μου. Ελληνικά άκουσα με προσπάθεια γύρω
στα 25 κι αυτά μέχρι το ρεμπέτικο. Όλοι
οι συμφοιτητές μου τότε σύχναζαν στα Εξάρχεια, σε ρεμπετάδικα, οπότε σκέφτηκα
να πάω να δω τι γίνεται. Αντιλαμβανόμενος αν θες και την παραλληλότητα του
ρεμπέτικου με τα Blues.
Υπάρχει, δηλαδή σχέση ρεμπέτικου –blues.
Αν ήμασταν Αμερικάνοι
το ρεμπέτικό μας θα ήταν τα blues. Υπάρχουν ηχογραφήσεις bluesmen, οι οποίοι τραγουδούν μέσα στις δημιουργίες τους στίχους
ελληνικούς ή χρησιμοποιούν συγχορδίες μπουζουκιού μέσα στη φόρμα του blues. Αυτό συντελέστηκε από
κάποιους ναυτικούς που πέρασαν απ’ την Ελλάδα τα πρώτα χρόνια του αιώνα ή
συγχρονίστηκαν με κάποιους μετανάστες. Και το ένα και το άλλο αποτελούν
ήχους της καθημερινότητας.
Πώς βλέπετε την κατάσταση στο ραδιόφωνο τώρα;
Το ραδιόφωνο είναι φορέας διαφορετικότητας. Στην Αθήνα, όμως
έχει καταντήσει ένα γκρίζο πράγμα, αφού όλοι παίζουν τα ίδια. Έχει εγκλωβιστεί
στις σιδερένιες αγκάλες 10 ανθρώπων που το πνίγουν στο βωμό των συμφερόντων
τους και το αντιμετωπίζουν ως μέσο
πίεσης. Ουδόλως τους ενδιαφέρει η προσφορά του ραδιοφώνου που είναι η ψυχαγωγία
και όχι η διασκέδαση. Δυστυχώς αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να διακρίνονται για
οτιδήποτε άλλο εκτός από την κουλτούρα τους. Για να είμαι ειλικρινής δε βλέπω
να αλλάζει κάτι. Μακάρι να διαψευστώ. Όταν βλέπεις όμως συγκεκριμένα πρόσωπα να
έχουν από 4-5 ραδιόφωνα ο καθένας, αναρωτιέσαι πως θα αλλάξει η κατάσταση;
Στον Εν Λευκώ τι γίνεται;
Εδώ έχουμε τον τελευταίο Δον Κιχώτη.
Καλά τα ιδιωτικά, το κρατικό ραδιόφωνο τι κάνει;
Πονεμένη ιστορία. Στο κρατικό όλα περνάνε από τα φίλτρα της
εκάστοτε κρατικής εξουσίας. Από την στιγμή που δεν έχει τον βραχνά της
οικονομικής επιβίωσης οφείλει να είναι πιο ανοιχτό. Οι μισοί ασχολούνται με τα
αθλητικά και οι υπόλοιποι έχουν
εγκλωβιστεί σε αυτό το έντεχνο ελληνικό. Λείπει η φαντασία …
Γυρνώντας πάλι στην Jazz, αναρωτιέμαι αν σας αντιπροσωπεύει
μόνο σαν ήχος;
Δεν ακολουθώ αυτό το ραδιοφωνικό δρόμο, επειδή απλά μου
αρέσει ένας ήχος. Θα μπορούσα να κάνω άλλα πράγματα που θα είχαν περισσότερες απολαβές. Θα στο
θέσω διαφορετικά. Βλέποντας και άλλο κόσμο συνειδητοποιώ ότι αν αρχίσεις να
ακούς αυτή την μουσική και σε πάρει μαζί της δεν μπορείς να επιστρέψεις. Σου αυξάνει τόσο τις
απαιτήσεις όχι μόνο μουσικά αλλά και σε θέματα ποιότητας ζωής και σχέσεων με
τους ανθρώπους, που δε μπορείς να γυρίσεις σε λίγα πράγματα. Για αυτό το λόγο
είναι μια μουσική που έχει περάσει στην Ελλάδα, εντέχνως, ως ο τρελός με το
σαξόφωνο. Επιμένω στο να προβάλω όλο το φάσμα της Jazzκαι του Blues ώστε ο κάθε ακροατής να γίνεται δέκτης αυτών των ήχων και με δική
του πρωτοβουλία να αρχίσει να το ψάχνει.
Δεν το παίζω μέντορας, παίζω απλά τους ήχους που συνεχίζουν να μου μιλούν, λειτουργώντας
σαν δίοδος ώστε κάποιες νότες να βγουν
στον αέρα. Η μουσική έτσι και αλλιώς, όπως έλεγε και ο Μόνκ, μόλις παιχτεί
χάνεται.
Η Jazzόμως στις αρχές της ήταν στο περιθώριο λόγω των φυλετικών
διακρίσεων. Αυτό δεν συντέλεσε στο να μοιάζει περιθωριακή αυτή η μουσική;
Θα το πάω πιο πίσω. Οι αρχέγονες μορφές της Jazzκαι
του Blues είναι μια μίξη όλων των
αφρικανικών παραδόσεων και ρυθμών που έφεραν οι σκλάβοι μαζί τους και ενώθηκε
με την τοπική κουλτούρα των ινδιάνων καθώς και με την ευρωπαϊκή μουσική. Ρόλο
έπαιξε και η ελευθερία που έδινε ο εκάστοτε άποικος στον σκλάβο. Οι Άγγλοι τους
είχαν απαγορεύσει τα κρουστά, ώστε να μην μπορούν να επικοινωνούν όπως έκαναν
στην Αφρική. Οι Γάλλοι τους άφηναν πιο
ελεύθερους. Έτσι προκλήθηκε και η λανθασμένη εντύπωση ότι η Jazzδημιουργήθηκε
στην Νέα Ορλεάνη. Αντίθετα, η Jazzγεννήθηκε σε πολλά μέρη. Ο μαύρος μετατράπηκε έτσι σε
διασκεδαστή του λευκού. Γι’ αυτό και στα μαγαζιά που έπαιζαν μαύροι τους έβαζαν από την πίσω πόρτα. Με λίγα
λόγια, παίξε την μουσική σου και φύγε να μην σε έχουμε και μέσα στα πόδια μας. Στην
πορεία τα πράγματα άλλαξαν. Είχαμε τους
μαύρους πάνθηρες και όλο αυτό το blackrevolution. Στο Νότο πάντως τα πράγματα δεν άλλαξαν τόσο και η
γνώμη μου είναι ότι ούτε πρόκειται να αλλάξουν.
Η Jazzεπομένως είναι καθαρά μαύρη μουσική;
Πλέον όχι. Έχει απλωθεί τόσο που έχει γίνει μια παγκόσμια γλώσσα.
HJazz αποτελεί την έκφραση
του αυθεντικού με την έννοια του αυτοσχεδιασμού, όχι όμως του άκρατου
αυτοσχεδιασμού. Και αυτό μέσα στο παιχνίδι είναι αλλά σε καμία περίπτωση του
στυλ βγάζω το άχτι μου χωρίς να υπάρχει αρμονία. Εγώ είμαι υπέρ της μουσικότητας.
Αντιλαμβάνομαι την ιστορική παρουσία της περιόδου της freejazz ενταγμένης στο πλαίσιο της δεκαετίας του 70 και των
αντίστοιχων κοινωνικοπολιτικών δεδομένων. Σήμερα με την ανταλλαγή τόσων
στοιχείων έχει γίνει μια παγκόσμια μουσική γλώσσα
Είστε υπέρ αυτής
της παγκοσμιοποίησης της Jazz;
Δεν έχει να κάνει με αυτό. Όλα είναι Jazz. Σαφέστατα κάποια πράγματα είναι μέσα στην δισκογραφία της
αλλά δεν μπορούν να παιχτούν μέσα σε δύο ώρες. Πρέπει να ακουστούν πράγματα στα
πλαίσια που σου είπα πριν, να ανοίξω δηλαδή τα αυτιά κάποιων ανθρώπων που εν
δυνάμει μπορούν να δεχτούν αυτούς τους ήχους αλλά δεν τους έχουν συναντήσει με
την φιλική τους μορφή. Δεν με ενδιαφέρει να μάθω την Jazzσε κάποιον
που ακούει Jazz. Ψάχνω
αυτόν που δεν θέλει να ακούσει το σύγχρονο σκυλολαϊκό, αυτόν που ψάχνει ένα
άλλο ερέθισμα και δεν ξέρει ακριβώς τι. Να σου φέρω ένα παράδειγμα από το
ξεκίνημα του JazzFm. Άκουγαν
Τίτο Πουέντε, το Ραν-Καν-Καν, και έλεγαν «αυτό είναι Latin». Μα η Latinείναι
κομμάτι της Jazzή καλύτερα έγινε. Έδωσε και πήρε από την Jazz και έτσι γεννήθηκε αυτός ο ήχος. Υπήρχαν ήχοι γνώριμοι αλλά δεν τους είχαν συνδέσει με το
πλαίσιο που πραγματικά ανήκαν.
Εκπομπή σαν την δικιά σας, με την έννοια των ακουσμάτων,
δεν υπάρχει άλλη στο ραδιόφωνο.
Δυστυχώς. Και δεν το λέω εκ του ασφαλούς. Μακάρι αύριο να
υπάρξουν άλλοι 10 συνάδελφοι που να κάνουν αυτό το πράγμα για τον ακροατή. Το
κοινό μου περιμένει να πάει 10 το βράδυ σε ένα δεσμευτικό δίωρο για να ακούσει
αυτό που θέλει. Το γεγονός αυτό το κάνει να νοιώθει αυτόματα στο περιθώριο. Δεν
μπορεί, εφόσον του αρέσει αυτός ο ήχος, να τον ακούει ανά πάσα στιγμή στο
ραδιόφωνό του ; Όπως συμβαίνει με τους άλλους ακροατές.
Ο JazzFm γιατί σταμάτησε να εκπέμπει;
Παρασύρθηκα από την «αφέλεια» του ερασιτέχνη, του ανθρώπου
που βλέπει ρομαντικά το ραδιόφωνο, και έκανα λάθος επιλογή συνεταίρων. Κάποια
στιγμή αυτοί οι άνθρωποι κοίταξαν τις
σπουδές τους και έφυγαν στο εξωτερικό. Έτσι, πούλησαν το σταθμό. Βέβαια στα 7
χρόνια λειτουργίας του Jazz Fm είδα να δημιουργείται και κοινό και σκηνή. Ενδεικτικά, όταν
ξεκίνησε ο JazzFmυπήρχαν δύο μαγαζιά στην Αθήνα που έπαιζαν Jazz, τo«Παράφωνο» και
το «Τσάι στην Σαχάρα». Όταν έκλεισε ο σταθμός, υπήρχαν στην Αθήνα 35 μαγαζιά
που έπαιζαν κάθε βράδυ. Το ραδιόφωνο σε τέτοιες καταστάσεις μπορεί να είναι
κινητήριος μοχλός. Γύρω από αυτό έρχονται και προσκολλούνται δισκογραφικές
εταιρείες, club, συναυλίες,
δραστηριότητες που η μία τροφοδοτεί την άλλη.
Όσο αφορά στην προσκόλληση των δισκογραφικών στο
ραδιόφωνο αναρωτιέμαι μήπως αυτό, καμιά φορά, παραγίνεται δεσμευτικό;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ισχύει κάτι τέτοιο. Για αυτό
το λόγο έχω επιλέξει τον δρόμο που πάει αντίθετα σε αυτά τα «ιδρύματα». Γίνονται
δεσμευτικές ανεπισήμως και αυτό είναι χειρότερο. Αισθάνονται βασιλικότεροι του
βασιλέως. Άσε που για την Jazz έχουν άγνοια. Ο υπεύθυνος τύπου σε μια δισκογραφική
εταιρία και δεν το λέω υποτιμητικά είναι μια θέση που είναι ένα ξεκίνημα για να
ανέβει κάποιος στην ιεραρχία, οπότε συνήθως είναι πιτσιρικάδες και πολύ φιλόδοξοι.
Για να έχω λοιπόν την ανεξαρτησία μου προτιμώ να μην έχω σχέση με τις
δισκογραφικές. Έχω χτίσει τη δισκοθήκη μου με δικά μου χρήματα. Δε θέλω να
παίρνω δωρεάν δείγματα.
Αλήθεια δίσκους από πού προμηθεύεστε;
Φυσικά από Internet,
φυσικά από ταξίδια. Μου αρέσει το ψάξιμο, η μυρωδιά του μουχλιασμένου χαρτιού
και του βινυλίου. Φαντάσου να βρεις μπροστά σου ένα δίσκο που τον ψάχνεις 15
χρόνια. Σε κάθε ταξίδι έχω μαζί μου ένα κατάλογο και συνήθως κάτι σβήνω.
Όσο αφορά στο κοινό τι ηλικίας άνθρωποι σας ακούνε;
Από 25 έως 55 χρονών. Αρκετές φορές όμως έχουν εμφανιστεί
και άτομα κάτω των 25. Θυμάμαι χαρακτηριστικά έναν 17χρονο που είχε πάρει τηλέφωνο
και έλεγε «Κοίτα εγώ είμαι χεβυμεταλάς αλλά αυτό που παίζεις μου αρέσει, τι
είναι;». Όλη η δυτική μουσική και ειδικά το Rockπου έχει βγει από το Blues, έχει να κάνει με Jazz. Οπότε μπορείς να
επηρεάσεις και την νεολαία.
Όταν ξεκινήσατε να παίζετε Jazz το κοινό πως σας έβλεπε;
Πριν ξεκινήσει ο JazzFmείχα μια μεταμεσονύχτια εκπομπή τα «βήματα
μέσα στην νύχτα». Εκεί μπορούσες να ακούσεις
ψυχεδέλεια, Softmachine,
όλο αυτό το JazzRock
και βέβαια έπαιζα και Jazz.Υπήρχε
κόσμος που άκουγε και δεν ήξερε ότι έπαιζα Jazz, απλά τον άγγιζαν οι ήχοι.
Για το Rock τι άποψη έχετε;
Το Rock είναι
μια αξιοπερίεργη ιστορία. Ενώ όλους αυτούς
τους ανθρώπους, την μαύρη κοινότητα, τους
είχαν στο φτύσιμο, πήραν την μουσική τους αυτούσια και έτσι γεννήθηκε το Rock&
Roll. Δεν είναι
πράγματα που τα λέω εγώ. Πάρε για παράδειγμα τις ηχογραφήσεις των λεγόμενων Honkers της
δεκαετίας του 40, που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά κάτι τρελαμένοι τύποι με
σαξόφωνα και πιάνα, οι οποίοι στα clubs του Harlemέπαιζαν
εξίσου τρελαμένα και στο τέλος τους έβαζαν
φωτιά. Αν βάλεις τις ηχογραφήσεις τους, του ‘45, δίπλα σε αυτά που έπαιζε ο Πρίσλεϋ ή ο Λιούις
το ‘55 θα διαπιστώσεις ότι είναι ίδια σχεδόν νότα, νότα. Απλά οι μεν ήταν
μαύροι και δεν ανήκαν στη νέα μουσική επανάσταση.
Η ελληνική Jazzσκηνή πως σας φαίνεται;
Ποια ελληνική σκηνή; Στην Ελλάδα υπάρχουν πραγματικά καλοί
μουσικοί, αλλά η Jazzδεν είναι μόνο δεξιοτεχνία, είναι και σύνθεση όπως και
έμπνευση. Δε φτάνει να παίζεις το Summertime τέλεια, πρέπει να βγάλεις μια
δική σου ιδέα. Στην τελική γιατί να ακούσω έναν πολύ καλό δεξιοτέχνη και να μην
ακούσω τον αυθεντικό συνθέτη; Υπάρχουν βέβαια κάποιες, λίγες, εξαιρέσεις.
Ποιος είναι ο αγαπημένος σας Jazzman; Υπάρχει τέτοιος;
Δεν υπάρχει ένας. Π.χ. ακούγοντας τον Κολτρέιν βλέπω το μυαλό
του. Πραγματικά ο Κολτρέιν δεν έκανε μουσική για τους άλλους αλλά για τον εαυτό
του. Όλοι οι υπόλοιποι ήμασταν θεατές. Αυτή την πορεία ακολούθησαν με τον τρόπο τους αμέτρητοι.
Ο περισσότερο επαναστατικός;
Υπήρξαν αρκετοί, κυρίως κατά τις δεκαετίες του 60-70, με όλες τις τότε κοινωνικές ζυμώσεις. Η freeJazzήταν μια μορφή διαμαρτυρίας. Τώρα μπορεί
και να μην ευδοκιμούσαν αφού δεν υπάρχουν οι αφορμές σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο και
επιπλέον το χρήμα έχει γίνει θεός. Σε
τέτοιο κλίμα η Jazzδύσκολα επιβιώνει. Απ’ την άλλη από τότε που η καθωσπρέπει
Αμερική έβαλε την Jazzστα κολέγια την σκότωσε. Είναι σαν να μη βάζεις στο ζυμάρι
το προζύμι. Έτσι δεν γίνεται ψωμί. Η Jazzδε διδάσκεται στα αμφιθέατρα, ούτε
γεννιέται στα ωδεία. Αυτό που θες να περάσεις μέσα από την μουσική πρέπει να το
έχεις βιώσει. Δεν διδάσκεται στον μαυροπίνακα.
Και για να κλείσουμε ας επιστρέψουμε λίγο στο ραδιόφωνο
και τη ¨Μπλε Νότα¨. Όταν ξεκινάει μια εκπομπή είναι προκαθορισμένη και πάλι η
πορεία της;
Ναι, κοίτα (μου δείχνει ένα χαρτί με τραγούδια που θα παίξουν στη συγκεκριμένη
εκπομπή). Ακούω τις προτιμήσεις των ακροατών και δημιουργώ μια λίστα ανάλογα και με το mood μου. Μπορεί βέβαια
κάποιος να πάρει τηλέφωνο και να με επηρεάσει με τέτοιο τρόπο ώστε ανάλογα να
κινηθεί το πρόγραμμα. Αυτό συμβαίνει όμως σπάνια, γιατί αλλιώς μπορεί να πάρεις
ένα μονόδρομο ικανοποιώντας 5 ανθρώπους ενώ παράλληλα δυσαρεστείς 10. Ο στόχος
του ραδιοφώνου δεν είναι αυτός. Το ραδιόφωνο δεν είναι egotrip. Εκείνη την στιγμή έχεις
απέναντί σου 1000 ανθρώπους. Ο ένας γελάει, ο άλλος είναι λυπημένος, ο άλλος είναι
έτοιμος να αυτοκτονήσει, ο άλλος κάνει έρωτα. Κι εγώ πρέπει να μιλήσω λίγο σε
όλους.
