Η μουσική δείχνει τον δρόμο.
Η κατανάλωση της μουσικής είναι προπομπός των κοινωνικών μεταλλαγών. Αν κοιτάξουμε, από ιστορική σκοπιά, πως αλλάζει ο τρόπος που το ανθρώπινο είδος (ή εν προκειμένω ο δυτικός πολιτισμός) καταναλώνει την μουσική που παράγει, μπορούμε να δούμε ότι ο τρόπος αυτός μεταλλάσσεται με τον ίδιο κανόνα που μεταλλάσσονται οι κοινωνίες μέσα στους αιώνες. Μόνο που η μετάλλαξη της κατανάλωσης της μουσικής προηγείται της κοινωνικής αλλαγής αρκετά χρόνια και έτσι μπορεί να μας δείξει το μέλλον.
Καλή ιδέα ε;
Αυτό υποστηρίζει ο Ζακ Ατταλί στο βιβλίο του ? Θόρυβοι? (Εκδόσεις ΡΑΠΠΑ, μετάφραση ΝΤΕΝΙΖ ΑΝΔΡΙΤΣΑΝΟΥ). Και το αναλύει για μία περίοδο που ξεκινάει από τα έσχατα της προϊστορίας και φτάνει στις αρχές (ελπίζω) της ιστορίας, δηλαδή μέχρι το βινύλιο.
Η ιδέα ότι η μουσική μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν ανατρεπτικό και επαναστατικό στοιχείο δεν είναι καινούργια. Ο Πλάτωνας αναφέρει ότι « Από τη μουσική εύκολα τρυπώνει η επανάσταση, χωρίς κανένας να το καταλάβει. Φαίνεται στην αρχή σαν παιχνίδι, που δεν μπορεί σε τίποτα να βλάψει. Κι όμως, αφού σιγά σιγά εγκατασταθεί, αρχίζει αθόρυβα σαν το νερό να τρέχει υπόγεια και να διαβρώνει τα ήθη και τις ασχολίες. Κι από κει, δυναμώνοντας χτυπάει τις συναλλαγές και χωρίς να λογαριάσει τίποτα προχωρεί καταπάνω στους νόμους και στους θεσμούς της πολιτείας, ώσπου καταλήγει να τα αναποδογυρίσει όλα και την δημόσια και την ιδιωτική τάξη. Πουθενά δεν αλλάζουν οι μουσικοί τρόποι, χωρίς μαζί με αυτούς να αλλάξουν και οι πιο σπουδαίοι πολιτικοί νόμοι. Εδώ λοιπόν, στο χώρο της μουσικής, πρέπει να χτίσουμε τις σκοπιές των φρουρών μας ( Θόρυβοι) . »
Ο Ατταλί δεν ισχυρίζεται ότι η μουσική πλάθει την κοινωνική ζύμη. Ισχυρίζεται όμως και μάλλον σωστά, ότι η μουσική δείχνει το είδος του «ψωμιού» που θα βγει από το φούρνο και κυριότερα το τρόπο ψησίματος. « Η μουσική είναι η ακουστική έκφραση της κοινωνίας, μια εξαιρετική παραγωγή όπου συναντιούνται οι συγκρούσεις και οι εξουσίες, οι θόρυβοι και η τάξη, όπου αλληλομιμούνται οι τρόμοι και οι βασικές παρηγοριές, οι φόνοι και οι τελετουργικές θυσίες.»
Στους « Θόρυβους» η σύνδεση μουσικής και κοινωνικής επανάστασης τεκμηριώνεται και μέσω ιστορικής αναδρομής η οποία δεν θα γίνει ολοκληρωμένα εδώ. Εκτός ενός παραδείγματος.
Η γαλλική επανάσταση ήταν (κατά ένα κομμάτι της τουλάχιστον) η επανάσταση αυτών που είχαν μέσα, εναντίον αυτών που είχαν ( πρώτα) τίτλους και ( μετά) μέσα. Κάτι αντίστοιχο είχε συντελεστεί στην κατανάλωση της μουσικής έναν αιώνα, όμως, νωρίτερα ! Οι μουσικοί, μέχρι το 1672, ήταν ουσιαστικά κτήματα των φεουδαρχών, αυτών δηλαδή που είχαν τίτλους, παίζοντας μόνο για αυτούς ή την αυλή τους. Δηλαδή οι οργανωμένες μουσικές παραστάσεις απευθύνονταν μόνο σε λίγους, που είχαν τα δικαιώματα στη μουσική, στους μουσικούς και στις ορχήστρες. Ουσιαστικά μέχρι τότε οι τόποι κατανάλωσης της μουσικής ήταν τα παλάτια και οι εκκλησίες. Την χρονιά εκείνη, όμως, δόθηκε στο Λονδίνο η πρώτη συναυλία που αποσκοπούσε καθαρά σε οικονομικό όφελος, ανεξάρτητα από το ακροατήριο, από τον βιολιστή και συνθέτη Μπάνιστερ, ανοιχτή σε όσους μπορούσαν να πληρώσουν το αντίστοιχο αντίτιμο, δηλαδή στους πολλούς και όχι μόνο σε αυτούς που το «δικαιούνταν» βάσει τίτλου. Λίγο αργότερα ιδρύεται, στην Γερμανία, η πρώτη αίθουσα συναυλιών που δεν στεγάζεται σε παλάτι και λίγο αργότερα ξεσπά η γαλλική επανάσταση. Μήπως όλα αυτά έχουν σχέση μεταξύ τους; Μήπως οι δομές και των τριών καταστάσεων είναι παρόμοιες, αλλά αυτές της μουσικής προηγούνται κατά έναν αιώνα; Μήπως όλες οι επαναστάσεις έχουν και τη δικιά τους ξεχωριστή μουσική;
Δυστυχώς το βιβλίο σταματά στο βινύλιο και έτσι δεν σχολιάζει την περίπτωση της ελεύθερης ανταλλαγής μουσικής μέσω διαδικτύου και μέσω της ευρύτερης διάδοσης της πειρατείας, που συμβαίνει σήμερα (σύμφωνα με ανεπίσημες πηγές, στην Ελλάδα, από την εμφάνιση της πειρατείας των CD και της διαδικτυακής διακίνησης, ο τζίρος των δισκογραφικών εταιρειών έχει μειωθεί περίπου στο μισό).
Από τη στιγμή που η μουσική προέρχεται από την κοινωνία και λειτουργεί για αυτήν, όπως και ο τρόπος κατανάλωσής της, γιατί να μην δείχνει, με τις σημερινές συνθήκες, ένα καλύτερο μέλλον ; Γιατί όλα αυτά που ζούμε, σε παγκόσμια πολιτική κλίμακα, να μην είναι το κύκνειο άσμα μιας κατάστασης που ξεκίνησε σαν πείραμα αλλά δεν προχώρησε; Μήπως η πολιτική των σημερινών δυνατών είναι ο επιθανάτιος ρόγχος μιας συγκεκριμένης κάστας που προσπαθεί να επιπλεύσει; Γιατί να μην πιστέψουμε τον Ζακ Ατταλί; Γιατί να μην κερδίσει ο άνθρωπος; Δείτε τον Λένον, δείτε τον Μανού Τσάο με τις συναυλίες του στο Μεξικό και την Λατινική Αμερική, δείτε τα LiveAid, παρόλο το θεατρινισμό και την υποκρισία τους, δείτε το Napsterκαι το Winmx και κυριότερα, δείτε την απήχηση όλων των παραπάνω στους νέους όλου του πλανήτη.
Βρε λες...;
Μια μυθολογική ιστορία αγάπης, γεμάτη Έρωτα και σημειολογία
Ο Έρωτας, για την μυθολογία, ήταν ο θεός του έρωτα, η δύναμη της ζωής και της αναπαραγωγής. Ήταν ένας όμορφος νέος, που πετούσε ψηλά με τα χρυσά φτερά του και εκτόξευε τα βέλη του προς την καρδιά ή το νου των τυχερών ή άτυχων ανθρώπων.
Ο θεός ο ίδιος, όμως, έπεσε θύμα του εαυτού του. Ο Έρωτας, λοιπόν, ερωτεύθηκε μία θνητή που ονομάζονταν Ψυχή. Δυστυχώς για το ζευγάρι, η πεθερά (η Αφροδίτη) δεν συναινούσε στην ένωσή τους . Έτσι υπέβαλλε την κακομοίρα την Ψυχή σε φρικτά βασανιστήρια. Ο Δίας συγκινημένος από το έντονο ειδύλλιο και την επιμονή των δύο νέων, αποφάσισε ότι έπρεπε να δοθεί ένα τέλος στα βασανιστήρια της Ψυχής και την κάλεσε στον Όλυμπο για να παντρευτεί τον αγαπημένο της, λυτρώνοντάς την από την κακιά πεθερά. Από την ένωση του Έρωτα και της Ψυχής, γεννήθηκε ένα κοριτσάκι που ονομάστηκε Ηδονή...
Τα συμπεράσματα δικά σας
