• αρχική | 
• περιεχόμενα | 
• τεύχη | 
• νέα / events | 
• bCreative | 
• out | 
• videos | 
• επικοινωνία

Machu Picchu

Ανακαλύπτοντας τη χαμένη πόλη των Ίνκας

 “Οι Ίνκας κυβερνούσανε το κράτος τους με τέτοιο τρόπο που μεταξύ τους δεν υπήρχε ούτε ένας κλέφτης, ούτε ένας άνθρωπος αδικημένος, ούτε μια γυναίκα άτιμη. Τα χωράφια, τα μεταλλεία, τα δάση, το κυνήγι, όλα τα οικονομικά αγαθά ήτανε περιουσία όλων τους και κανένας δε γινόταν να αδικηθεί στη μοιρασιά. Ο πόλεμος, άμα τύχαινε, δεν καθυστερούσε το εμπόριο. Τάξη και αρμονία βασίλευε παντού. Με το κακό μας παράδειγμα καταστρέψαμε ένα λαό που κυβερνιότανε τόσο καλά και που ζούσε ευτυχισμένος και αμέριμνος. Στο όνομα του Χριστού φέραμε τη δυστυχία. Πιο ευτυχισμένοι και πιο τίμιοι ήταν από εμάς οι ειδωλολάτρες.»

Μάντσιο Σιέρρα Λεγκέσιμα,

ένας από τους πρώτους κονκισταδόρες,

Κούσκο, πρωτεύουσα της ισπανικής αντιβασιλείας του Περού, 15 Σεπτεμβρίου 1580

Περού, η χώρα των μύθων, των χαμένων πόλεων στις Άνδεις με τα αμύθητα πλούτη, των κονκισταδόρων, μια χώρα περιπέτειας και μυστηρίου. Τι συμβολίζουν οι γραμμές της Νάζκα; Ποιοι τις έφτιαξαν και πότε; Σε τι χρησιμεύουν;  Γιατί οι σιδηρόφρακτοι Ισπανοί δε βρήκαν ποτέ το Μάτσου Πίτσου; Τελικά υπάρχει η πόλη του χρυσού, το Ελ Ντοράντο; Και γιατί ανακαλύπτουμε σχεδόν κάθε χρόνο και μια ακόμα χαμένη πόλη των Ίνκαςq Αναμφίβολα υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που μπορεί να εξιτάρουν τη φαντασία σου και να σε οδηγήσουν στο μαγικό Περού.

Τέλη του Μεσαίωνα, τέλη του 15^ου αιώνα. Η γη είναι ακόμα επίπεδη.Στο χάρτη του Πτολεμαίου η γη σταματάει στον ισημερινό και από εκεί ξεκινάει το έρεβος. Η Εκκλησία το παραδέχεται. Τη συμφέρει γιατί είναι σύμφωνο με τις γραφές της. Οι πρώτες ναυτικές εμπορικές και εξερευνητικές αποστολές αποκαλύπτουν άλλα πράγματα. Οι ιερωμένοι αντιδρούν λυσσαλέα με αφορισμούς και ιερά εξέταση. Όταν όμως το 1497 ο Βαρθολομαίος Ντίας και ο Βάσκο ντα Γκάμα θα κάνουν το γύρο της Αφρικής περνώντας το Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας φτάνοντας στην Ινδία, τα σοφά τους κιτάπια αναπόφευκτα καταλήγουν στον καλάθο των αχρήστων. Πλέον οι καινούριοι ναυτικοί δρόμοι καθιστούν την τάξη των εμπόρων ραγδαία ανερχόμενη και τα εδάφη των ευρωπαίων βασιλιάδων ραγδαίως αυξανόμενα. Είναι δυνατόν οι πιστότεροι του Κυρίου να μείνουν έξω από το μεγάλο αυτό φαγοπότι; Από δω και στο εξής λοιπόν ευλογούν τις αποστολές των ευγενών εκείνων ανδρών που έμελλε να μείνουν στην ιστορία ως κονκισταδόρες, τα πλοία των οποίων είναι γεμάτα από τα χειρότερα αποβράσματα της κοινωνίας, δολοφόνους, απατεώνες, ληστές, μικρότερα ή μεγαλύτερα καθάρματα που με το σταυρό στο ένα χέρι και το μουσκέτο στο άλλο θα αναλάβουν συν των άλλων και την ιερή αποστολή να εκχριστιανίσουν τους βάρβαρους λαούς μεγαλώνοντας το ποίμνιο της Καθολικής Εκκλησίας. 

Κυρίες και κύριοι, καλώς ήλθατε στην πιο εξωτική και γοητευτική εποχή που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, καλώς ήλθατε στη θαυμαστή εποχή της αποικιοκρατίας.  

Μέχρι το 1440 οι Ίνκας δεν είναι παρά μια ακόμα φυλή από τις δεκάδες που ζούσαν στην περιοχή του σημερινού Περού. Όμως μέσα σε λιγότερο από μισό αιώνα επεκτείνουν την επιρροή τους κατακτώντας όλες τις φυλές σε μια τεράστια περιοχή τα βόρεια σύνορά της οποίας βρίσκονται στο Κίτος, την πρωτεύουσα του σημερινού Εκουαδόρ και τα νότια στη βόρεια Χιλή και Αργεντινή. Και από τα παράλια του Ειρηνικού ως τις πρώτες ζούγκλες της λεκάνης του Αμαζονίου και τα υψίπεδα της Βολιβίας. Ακριβώς στο κέντρο της τεράστιας – σχεδόν όση η ηπειρωτική Ευρώπη - αυτοκρατορίας των Ίνκας γνωστής και ως «η αυτοκρατορία των τεσσάρων τετάρτων», δεσπόζει στην οροσειρά των Άνδεων σα διαμάντι η ολόχρυση πρωτεύουσα, το διαμάντι της αρχιτεκτονικής τους, το Κούσκο. Αντίθετα με τους Αζτέκους, οι Ίνκας όχι μόνο δε θυσίαζαν αλλά ενσωμάτωναν τις κατακτημένες φυλές αφομοιώνοντας τες σε μια αυτοκρατορία που λειτουργούσε σχεδόν σαν την Ε.Σ.Σ.Δ. Δεν υπήρχε ατομική περιουσία αφού όλα τα αγαθά ήταν σε κοινή διανομή για κάθε οικογένεια ανάλογα με τον αριθμό των μελών της. Όποιος χρειαζόταν οτιδήποτε απλά πήγαινε στις αποθήκες και το έπαιρνε. Οι πολίτες που έφταναν τα πενήντα χρόνια σταματούσαν να δουλεύουν και τρέφονταν με έξοδα του κράτους. Σε περιπτώσεις λιμών άνοιγαν οι κρατικές αποθήκες. Η πείνα, η φτώχια, η ανεργία και η κλεψιά ήταν άγνωστες λέξεις στους Ίνκας. Μια κομμουνιστική κοινωνία με τα όλα της δηλαδή! Και η οποία έμελλε να κρατήσει λίγο παραπάνω από έναν αιώνα. Με αυτά στο μυαλό μου και το βιβλίο του Νίκου Τσιφόρου «Τα ρεμάλια Ήρωες», το οποίο περιγράφει με το απαράμιλλο τσιφορικό στυλ τις περιπέτειες των κονκισταδόρων- προσγειώθηκα στη Λίμα αυτό τον Αύγουστο. Αυτές οι διακοπές μόνο διακοπές δεν επρόκειτο να ήταν…

Το πρώτο πράγμα που έκανα στη Λίμα ήταν να βρω κάποιο μπαρ για πιω ένα πίσκο σάουερ και να μελετήσω το χάρτη της χώρας που τυγχάνει να είναι δέκα φορές μεγαλύτερη από την Ελλάδα. Το περίφημο κοκτέιλ, απόλαυση για τον ουρανίσκο, έχει γεννηθεί εδώ και είναι εξαιρετικά απίθανο να πιεις καλύτερο πουθενά αλλού στον κόσμο. Αποφάσισα να φύγω μεθαύριο κιόλας για τη λίμνη Τιτικάκα κάνοντας ωστόσο μερικές απαραίτητες στάσεις στο δρόμο. Πρώτα στην πιο όμορφη ίσως πόλη του Περού, την Αρεκίπα η οποία είναι εξολοκλήρου χτισμένη από ολόλευκο ηφαιστειακό πέτρωμα. Μπορείτε να φανταστείτε λοιπόν μια πόλη σαν την παραλία του Σαρακήνικου στη Μύλο για την οποία λένε: «Όταν το φεγγάρι διαχωρίστηκε από τη γη, ξέχασε να πάρει μαζί του την Αρεκίπα;» Εκεί, πέρα από την καλύτερη ίσως κουζίνα της Νότιας Αμερικής, μπορεί κανείς να συναντήσει την «παγωμένη πριγκίπισσα». Το 1995 βρέθηκε σχεδόν ανέπαφο το παγωμένο σώμα από ένα δεκατριάχρονο κοριτσάκι ευγενικής καταγωγής το οποίο είχε θυσιαστεί μισή χιλιετία πριν στην κορυφή του ηφαίστειου στους πρόποδες του οποίου κείτεται η Αρεκίπα για να κατευναστεί η οργή των θεών και της λάβας. Τώρα το σώμα της παγωμένης πριγκίπισσας φιλοξενείται σε ένα μουσείο που έγινε ειδικά για εκείνη στο κέντρο της πόλης και είναι μια εικόνα που δύσκολα ξεγράφεται από τη μνήμη σου άπαξ και τη δεις.

Σε απόσταση τριών τεσσάρων σκονισμένων ωρών από την πόλη, στο τέρμα μιας απαιτητικής ακόμα και με τουριστικό λεωφορείο διαδρομής, βρίσκονται τα δύο πιο βαθιά φαράγγια του κόσμου, το Κόλκα και το Κοταουάσι. Το καθένα έχει βάθος πάνω από τρεις χιλιάδες μέτρα δηλαδή διπλάσιο του Γκραντ Κάνιον και είναι τα μέρη που έχεις τις περισσότερες πιθανότητες να δεις κόνδορες. Για τους Ίνκας ο κόνδορας είναι ιερός και συμβολίζει τον κόσμο των θεών. Το πούμα και το φίδι συμπληρώνουν το ιερό πάνθεο συμβολίζοντας τον επίγειο κόσμο των ανθρώπων και τον υπόγειο κόσμο των νεκρών αντίστοιχα. Σκαρφαλωμένος σε απόκρημνα βράχια παρατηρούσα τα εντυπωσιακά πουλιά να πλανάρουν στο φαράγγι με διάπλατα τα τριών μέτρων ανοιγμένα δαντελωτά φτερά τους δίχως καν να χρειάζεται να τα χτυπούν. Ξαφνικά ένα από τα τεράστια πουλιά ήρθε να προσγειωθεί σε ένα κοντινό βράχο που έχασκε στην άκρη του γκρεμού. Αναμφίβολα ήταν το λημέρι του γιατί η άκρη του βράχου είχε ξασπρίσει από τα γαμψά του νύχια. Αν τα φτερά του είναι εντυπωσιακά το ίδιο ισχύει και για το βλέμμα του σκέφτηκα πριν τραβήξω τα μάτια μου από τα δικά του. Βρισκόμασταν σε λιγότερο από δυο μέτρα απόσταση…

Λίμνη Τιτικάκα

Σε κανένα άλλο σημείο του πλανήτη δε συναντάς πλωτή λίμνη τόσο ψηλά. Σε υψόμετρο 4000μ. λοιπόν σε ένα αχανές οροπέδιο βρίσκεται η Λίμνη Τιτικάκα, η μεγαλύτερη λίμνη της Νότιας Αμερικής με πάνω από 170 χλμ. μήκος και 60 χλμ πλάτος. Σχεδόν στη μέση της, μια νοητή ή μάλλον ανόητη γραμμή χαράζει τα υδάτινα σύνορα του Περού και της Βολιβίας. Ήδη από το φαράγγι Κόλκα το κεφάλι μου πήγαινε να σπάσει από τη νόσο του μεγάλου υψομέτρου ή σορότσε στη γλώσσα των ντόπιων. Σε τέτοια υψόμετρα όπως της λίμνης Τιτικάκα αναπνέεις αναγκαστικά ασθμαίνοντας με κοφτές βαθιές ανάσες προσπαθώντας να γεμίσεις τους πνεύμονές σου με όσο το δυνατόν περισσότερο από το λιγοστό οξυγόνο που σε περιβάλλει. Στη διάφανη αυτή ατμόσφαιρα απαιτείται μια περίοδος προσαρμογής τουλάχιστον δύο τριών ημερών και δεν έχει καθόλου να κάνει με το αν είσαι γυμνασμένος ή όχι. Είναι καθαρά θέμα προδιάθεσης την οποία άλλοι έχουν περισσότερο και άλλοι λιγότερο. Πονοκέφαλος, ναυτία, ζαλάδες, γενικότερη αδιαθεσία, αϋπνία, απώλεια όρεξης και εμετός ταλαιπωρούν τους περισσότερους για μερικές μέρες συνήθως. Βλέποντας μερικούς να χρειάζονται ακόμα και φιάλες οξυγόνου για να ανταπεξέλθουν πήρα κουράγιο και κατέβασα ένα ακόμα τσάι με φύλλα κόκας. Θα ήταν το δέκατο πέμπτο εκείνη την ημέρα… Με το που έφτασα στις όχθες της λίμνης, επιβιβάστηκα στο πρώτο πλοιάριο που πήγαινε στα πλωτά νησιά της. Δέκα λεπτά αργότερα πατούσα πάνω στο μαλακό καλαμένιο στρώμα ενός από αυτά. Πουθενά αλλού στον κόσμο δεν μπορείς να βρεις νησιά που να επιπλέουν φτιαγμένα από καλάμια. Όχι μόνο τα νησιά αλλά όλα είναι κατασκευασμένα από τα καλάμια της λίμνης, τα σπίτια, οι βάρκες, τα πάντα. Η φυλή των Ούρος η οποία συνεχίζει να ζει σε αυτά, αναγκάστηκε να τα κατασκευάσει και να καταφύγει στο εσωτερικό της λίμνης πριν αρκετούς αιώνες για να προφυλαχτεί από τις επιθέσεις άλλων φυλών. Περίπου δέκα οικογένειες μένουν ακόμα σε κάθε ένα από τα σαράντα δύο διαφορετικά καλαμένια νησάκια. Τα συγκρατούν με πασσάλους γύρω γύρω τους οποίους αφαιρούν όταν θέλουν να μετακινήσουν το νησί σε άλλη θέση! Οι ντόπιοι ψαράδες προσφέρθηκαν να μας περάσουν σε ένα ακόμα νησάκι με μια καλαμένια πιρόγα τους. Διασχίζοντας τα ήρεμα νερά της Τιτικάκα ένα αλάνι Χιλιανός που καθόταν δίπλα μου έσκασε ένα μπάφο. Χωρίς να του τον ζητήσω γύρισε και μου τον πρόσφερε. Μέσα στα επόμενα λεπτά η νόσος από μεγάλο υψόμετρο θα βούλιαζε στον πάτο της λίμνης και οι παρενέργειές της θα γινόταν οριστικά παρελθόν για μένα. Ήταν λοιπόν στην Τιτικάκα όπου εγκλιματίστηκα οριστικά. Ωραία, γιατί την επόμενη μέρα έπρεπε να κάνω οδικώς το γύρο της λίμνης περνώντας τα σύνορα με τη Βολιβία για να φτάσω στο πιο διάσημο νησί της λίμνης Τιτικάκα, το θρυλικό νησί του Ήλιου. Ό ήλιος βουτούσε αργά πίσω από τα βουνά απλώνοντας ένα χρυσό σεντόνι στα νερά της λίμνης, το πιο αλλόκοτο ηλιοβασίλεμα που είχαν δει ποτέ τα μάτια μου και ένα μόνιμο χαμόγελο στα χείλη μου. Το πώς την ακούς στα 4000 μέτρα απλά δεν περιγράφεται…

Το νησί του Ήλιου και το διπλανό του μικρότερο νησάκι της Σελήνης είναι οι ιερότεροι ίσως τόποι για τους Ίνκας. Σύμφωνα με τη μυθολογία, εδώ γεννήθηκαν ο Μάνκο Καπάκ, ο πρώτος Ίνκα και η αδελφή-σύζυγός του Μάμα Ουάκα. Για την ακρίβεια η ιστορία των Ίνκας ξεκινάει πάνω στον ιερό σκαλισμένο βράχο που ονομάζεται Τιτι κάρκα –ο βράχος του πούμα στη γλώσσα των αυτόχθονων Αγιαμάρα- και ο οποίος έδωσε στη λίμνη το όνομά της.

Φτάνοντας στο νησί του Ήλιου δεν έχεις καμία αμφιβολία για το πού πρέπει να κατευθυνθείς. Από την παραλία ξεκινάνε σκαλιά λαξευμένα στο βράχο, η περίφημη σκάλα των Ίνκας, μια εξοντωτική ανάβαση ως τη κορυφή του νησιού. Στα μέσα της διαδρομής οι προνοητικοί Ίνκας έχουνε φτιάξει μια βρύση από την οποία ακόμα τρέχει γάργαρο νερό από τρία διαφορετικά σημεία, ένα για κάθε ιερή εντολή: «Μην πεις ψέματα, μην κλέψεις, μη σκοτώσεις.» Κατάκοπος έφτασα στην κορυφή. Η θέα της λίμνης όμως από κει με αποζημιώσε. Σε λίγο είχε πέσει σκοτάδι. Το φεγγάρι κρεμάστηκε ολόγιομο πάνω από τη λίμνη. Σήμερα ήταν η πανσέληνος, τι τύχη! Μπορείς να καταλάβεις αμέσως την πηγαία ενέργεια της Τιτικάκα. Έπεσα για ύπνο εξαντλημένος.

Το πρώτο φως με ξύπνησε. Ήταν δεν ήταν έξι το πρωί. Ανοίγοντας τα μάτια μου αντίκρισα απέναντι τα βουνά στα υψίπεδα της Βολιβίας να αχνοφαίνονται. Σε πέντε λεπτά ξεχώριζα πλέον καθαρά τις χιονισμένες βουνοκορφές τους. Και σε λίγο δεν έβλεπα πια τίποτα! Ο ήλιος, ο θεός Ίντι των Ίνκας, είχε ξεπροβάλει πια για τα καλά πάνω από τα βουνά και με την εκτυφλωτική του λάμψη τα είχε σβήσει όλα μονοκοντυλιά. Λίμνη και ουρανός κάτω από την παντοδύναμη ενέργειά του είχαν ενωθεί. Απλά δεν υπήρχαν πια βουνά απέναντι. Βλέποντας αποσβολωμένος αυτή την απόκοσμη ανατολή από το νησί του Ήλιου μού έγινε φανερό γιατί οι Ίνκας είχαν διαλέξει τη λίμνη Τιτικάκα ως το λίκνο του πολιτισμού τους. 

Αφήνοντας πίσω μου τη λίμνη Τιτικάκα ένοιωθα αναγεννημένος. Ήταν άραγε η ενέργεια της λίμνης; Ή το γεγονός ότι κατευθυνόμουν προς το Κούσκο ξεκινώντας ουσιαστικά την περιπέτεια του να φτάσω στο μυστικιστικό Μάτσου Πίτσου;

Πλάσα ντε Άρμας, Κούσκο

Καθισμένος στο κέντρο της πλατείας χάζευα τον καθεδρικό που έχτισαν οι Σπανιόλοι. Πριν την άφιξή τους η πλατεία ήταν περιτριγυρισμένη από τα ολόχρυσα, στην κυριολεξία, παλάτια των Ίνκας. Μέσα σε λιγότερο από μια εβδομάδα από την είσοδο των κονκισταδόρων στην πρωτεύουσα, όλο το χρυσάφι είχε αφαιρεθεί. Από την καταστροφική μανία και την απληστία τους δε γλίτωσε τίποτα. Το Κούσκο γδύθηκε σχεδόν σε ένα βράδυ. Έλιωσαν τα πάντα για να πάρουν το χρυσό και το ασήμι. Το μένος τους για τη θρησκεία των Ίνκας ήταν πρωτοφανές. Παλάτια και ναοί μετά το πλιάτσικο παραδόθηκαν στην πυρά. Πώς όμως αυτή η τεράστια αυτοκρατορία είχε λυγίσει από όλους κι όλους διακόσιους Ισπανούς; Ο κατακτητής του Περού, Φρανσίσκο Πισάρο είχε την τύχη όχι μόνο να γνωρίσει αλλά και να τον συμπαθήσει ο Κορτές λίγο αφότου ο δεύτερος είχε καταλάβει το Μεξικό. Χρησιμοποίησε λοιπόν την πολύτιμη εμπειρία του με τους ιθαγενείς.

Συμβουλή 2^η : Πιάσε αιχμάλωτο τον αρχηγό τους

Έχοντας πιστοποιήσει τη θεϊκή του καταγωγή ο Πισάρο δε δυσκολεύτηκε να θέσει σε εφαρμογή το δεύτερο μέρος του σχεδίου παγιδεύοντας τον νεαρό βασιλιά Αταουάλπα. Όταν τον αιχμαλώτισε, του έταξε ότι αν του έφερνε ένα δωμάτιο γεμάτο χρυσάφι θα τον άφηνε ελεύθερο. Ο Πισάρο βρέθηκε με τέτοια περιουσία που κανένας άνθρωπος στον κόσμο δεν είχε αποκτήσει μέχρι τότε. Με το που πήραν όμως το χρυσάφι οι Σπανιόλοι του απήγγειλαν κατηγορίες για στάση κατά του βασιλιά της Ισπανίας. Ετυμηγορία; Θάνατος δια της πυράς για να εξαγνιστεί ο ειδωλολάτρης. Ο παπάς όμως που συνόδευε την αποστολή τον παρότρυνε να βαφτιστεί χριστιανός. Γιατί τους χριστιανούς δεν τους καίγανε όπως τους άπιστους, απλώς τους κρεμούσαν! Έτσι και έγινε. Ο άμοιρος Αταουάλπα πέθανε χριστιανός και το κλάμα που ρίξανε οι Σπανιόλοι στη μεγαλοπρεπή κηδεία που του κάνανε ήτανε άλλο πράγμα…

Συμβουλή 3^η : Αν έχεις τύχη, διάβαινε

Όπως και στο Μεξικό έτσι και στο Περού, η τύχη ήταν με το μέρος των κονκισταδόρων. Και εδώ η απόφαση ενός ηφαιστείου, το οποίο κοιμόταν επί αιώνες να εκραγεί, έγειρε την πλάστιγγα κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης μάχης υπέρ των κατακτητών. Οι αντάρτες ιθαγενείς μετά το θάνατο του βασιλιά τους πάνω εκεί που αποκτούσαν το πάνω χέρι τράπηκαν σε φυγή θεωρώντας ότι οι θεοί εξαγριώθηκαν με τις πράξεις τους. Ο Κορτές είχε κληρονομήσει μέχρι και την τύχη του στον Πισάρο… 

Το τρόπαιο…

για οποιονδήποτε ξένο επισκέπτεται το Περού είναι όπως και να το κάνουμε το Μάτσου Πίτσου. Για όλους τους ξένους εκτός από τους Ισπανούς βεβαιώς βεβαιώς οι οποίοι κατάφεραν να κάτσουν στη χώρα τέσσερις ολόκληρους αιώνες χωρίς να το βρουν ποτέ! Ας μην τους αδικήσουμε. Άλλωστε η πόλη εγκαταλείφθηκε σχεδόν με τον ερχομό τους. Ήταν μια αποστολή του αμερικάνου εξερευνητή Χίραμ Μπίνχαμ το 1911 ο ο οποίος ακολουθώντας τα χνάρια του μεγάλου Σιμόν Μπολίβαρ στην ήπειρο, έπεσε κατά λάθος πάνω του σε αυτή τη δύσβατη περιοχή.

Το σύγχρονο ερώτημα με το Μάτσου Πίτσου δεν έχει να κάνει με το αν θα πας αλλά πώς θα πας. Επέλεξα να πάω μέσα από τη ζούγκλα  Τρεις βδομάδες μετά, ακόμα είχα τα τσιμπήματα από τα κουνούπια. Λεπτομέρειες μιας απίθανης διαδρομής σαράντα χιλιομέτρων με ποδήλατο, εικοσιπέντε χιλιομέτρων πορείας σε απόκρημνα αρχαία μονοπάτια των Ίνκας και των τελευταίων τριάντα με τρένο. Μόνο μην ξεχάσετε να επικοινωνήσετε με τον Lorenzo Cahuana(www.inkajungletrail.com) πριν ξεκινήσετε. Είναι ο άνθρωπος που ανακάλυψε αυτήν την περιπετειώδη διαδρομή προς το Μάτσου Πίτσου. Στα εκατοντάδες χιλιόμετρα που έχω περπατήσει σε μοναπάτια, μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι αυτά των Ίνκας δε συγκρίνονται με κανένα άλλο. Και όντως οι εικόνες φτάνοντας στο Μάτσου Πίτσου, πόσο δε στην κορυφή του Γουάινα Πίτσου που επιτηρεί την πόλη από ψηλά, είναι κάτι που θα κουβαλάς μαζί σου για πάντα…   

Αμαζόνιος

«Η ζούγκλα είναι μυστηριώδης όπως μια επικίνδυνη γυναίκα» λένε οι Περουβιανοί για αυτήν. Αν για σχεδόν όλον τον κόσμο το κερασάκι της τούρτας του ταξιδιού στο Περού είναι το Μάτσου Πίτσου, για μένα ήταν η ζούγκλα του Αμαζονίου και η συνάντηση με τον τοπικό σαμάνο.

Το Περού είναι η χώρα των αντιθέσεων. Έρημος άνυδρη από τη μια, τροπικά πυκνά δάση στη ζούγκλα της λεκάνης του Αμαζονίου από την άλλη και στη μέση η οροσειρά των Άνδεων. Από το ξηρό κρύο των μείον πέντε βρίσκεσαι ξαφνικά στους σαράντα βαθμούς να κολλάς από την υγρασία. Όταν λοιπόν το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο Πουέρτο Μαλντονάντο στις όχθες του Ρίο Μάδρε ντελ Ντίος, παραπόταμου του Αμαζονίου και άνοιξε η πόρτα, ένα αόρατο δίχτυ υγρασίας ήρθε και τύλιξε το πρόσωπό μου.

Οι οδικές μεταφορές εδώ είναι αδύνατες. Μια ώρα αργότερα μέσα από την πιρόγα με την οποία ακολουθούσαμε το φιδίσιο πλωτό μονοπάτι των θολών νερών του ποταμού, χάζευα τους εκατοντάδες χρυσοθήρες στις όχθες. Εδώ τα πράγματα ήταν ακόμα σε μια άλλη εποχή σαν εκείνη που αποτυπώνει ο Βέρνερ Χέρτζοκ στο φιλμ του «Φιτζκαράλντο» με πρωταγωνιστή έναν Κλάους Κίνσκι σε πραγματικό ντελίριο γυρισμένο λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα από την περιοχή που βρισκόμουν τώρα. Μετά από μια ήσυχη βαρκάδα φτάσαμε στο κατάλυμα μας γύρω στα τριάντα χιλιόμετρα μακριά από τον πολιτισμό στην καρδιά της ζούγκλας αλλά πάντα δίπλα στην όχθη του ποταμού. Το βράδυ της επομένης θα συναντούσα το σαμάνο. Είχα ήδη αρχίσει να μελετάω τη «Διδασκαλία του Δον Χουάν» από τον Κάρλος Καστανιέτα. Το πρωί βγήκαμε στο ποτάμι για ψάρεμα εν αναμονή της μεγάλης συνάντησης το βράδυ. Στην πιρόγα είχα πιάσει την κουβέντα με ένα ντόπιο τσίκο, τον Χουάν. Πριν μια δεκαετία το φαινόμενο Ελ Νίνιο είχε προκαλέσει ανυπολόγιστες καταστροφές στο Περού. Σε όλα τα μέρη της χώρας που είχα περάσει μέχρι τώρα κάτι είχαν να μου πουν γι’ αυτό. «Όχι, εμάς εδώ στον Αμαζόνιο δε μας ακούμπησε γιατί είμαστε πολύ μακριά από τον Ειρηνικό», μου είπε. Δυό λεπτά αργότερα ο ουρανός στο βάθος είχε μαυρίσει εντελώς. Μπορούσες να δεις ένα θεόρατο στρόβιλο να υψώνεται πάνω από το ποτάμι. Σε λίγο ο αέρας λυσσομανούσε και πλέον τα νερά του πάντα ήσυχου ποταμιού άρχισαν να τρικυμίζουν. «Γαμώτο, είναι κυκλώνας κανονικός και μάλιστα έρχεται καρφί κατά πάνω μας! Δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο εδώ» μου είπε. Ο Χουάν έπρεπε να πάρει γρήγορα μια απόφαση. Ή θα χωνόμασταν στο μικρό παραπόταμο Γκαμιτάνα για να κρυφτούμε, με κίνδυνο όμως να μας χτυπήσουν τα σπασμένα κλαδιά των δέντρων της ζούγκλας ή θα μέναμε στο μεγάλο ποτάμι ρισκάροντας όμως να τουμπάρει η πιρόγα! Προτίμησε το δεύτερο. Όταν όμως ο τυφώνας έφτασε για τα καλά και τα νερά άρχισαν να μας σκεπάζουν, δεν είχαμε άλλη επιλογή από το να μπούμε στον επικίνδυνο παραπόταμο. Ευτυχώς ο τυφώνας ακολούθησε τον Μάδρε ντελ Ντίος και μετά από ένα χιλιόμετρο μέσα στον παραπόταμο τα κλαδιά που χόρευαν πάνω από τα κεφάλια μας ήταν ελάχιστα. «Χμ, και όλα αυτά ξεκίνησαν όταν με ρώτησες για το Ελ Νίνιο, ε; Παράξενο, πολύ παράξενο. Και θα δεις και το σαμάνο το βράδυ,ε; Καλά θα κάνεις». Τότε συνειδητοποίησα ότι ήταν ο τέταρτος ή πέμπτος ντόπιος που μου το έλεγε αυτό.

Στο Περού είναι λίγος ο κόσμος που χρησιμοποιεί φάρμακα δυτικού τύπου. Στο δρόμο λευκά καροτσάκια με πληθώρα πολύχρωμων μπουκαλιών προσφέρουν όλη την ημέρα εκχυλίσματα βοτάνων δια πάσα νόσο. Από φυσικό «βιάγκρα» κι ερωτικά φίλτρα μέχρι φάρμακα για το στομάχι, την καρδιά, τα νεφρά κλπ. Έτσι ξεκινήσαμε την κουβέντα μας με το σαμάνο θεραπευτή. «Μη νομίζεις ότι τα φάρμακα μας δε λειτουργούν. Τα δυτικά δημιουργούν παρενέργειες σε άλλα όργανα από αυτά που πας να ιάσεις. Σχεδόν κάθε δέντρο στη ζούγκλα σου δίνει και ένα εκχύλισμα που μπορείς να χρησιμοποιήσεις. Ακόμα και εγώ που έχω περάσει στη ζούγκλα όλη μου τη ζωή, δε γίνεται να έχω γνώση από όλη τη χλωρίδα της. Είναι αδύνατον».

«Απόψε θα δεχθείς τις ευεργετικές ιδιότητες του θεραπευτικού φυτού της αγιαουάσκα (ayahuasca). Είναι ένα ταξίδι σε μια άλλη διάσταση που θα «καθαρίσει» την ψυχή και το σώμα σου. Θα συνομιλήσεις με τα στοιχεία της φύσης, τη ζούγκλα και τους φίλους σου».

Το τελετουργικό ξεκίνησε. Ήπιαμε και οι δύο από μια κούπα του βυσσινί παχύρρευστου φίλτρου. Εκείνος ξεκίνησε να ψέλνει ύμνους παρακαλώντας την Παρθένο Μαρία να μας βοηθήσει να δρασκελίσουμε στην ανώτερη διάσταση βεβαιώνοντας την για τις καλές μας προθέσεις. Στο Περού οι δοξασίες των Ίνκας έχουν ενωθεί άρρηκτα τους τελευταίους αιώνες με τον χριστιανισμό δημιουργώντας ένα απίθανο μωσαϊκό. Στα θρησκευτικά πορτρέτα της περίφημης σχολής του Κούσκο που κοσμούν τους περισσότερους καθεδρικούς της χώρας, θα δεις κατά κόρον το ιερό φυτό της κόκας και λάμα στις σκηνές της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης. Ο σαμάνος συνέχιζε τις παρακλήσεις του ενώ ένιωθα το σώμα μου να τυλίγεται σε ένα προστατευτικό κουκούλι. Έκλεισα τα μάτια και παραδόθηκα στις παραισθήσεις. Ένα αλλόκοτο μη ανθρώπινο πρόσωπο με καλωσόρισε. Είχε τη μορφή ενός φύλλου, πράσινο γεμάτο κυτταρικούς ιστούς. Μπήκα στον κόσμο του. Ήταν ο διάφανος και λεπτεπίλεπτος κόσμος των εντόμων και αν πρέπει να τον περιγράψω θα μπορούσα να τον προσομοιάσω με εκείνων του H.R. Giger. Δεν ήταν όμως καθόλου τρομακτικός αλλά αντιθέτως λεπτός και ελαφρύς. Το βάρος μου ήταν όσο μιας λιβελούλας και μπορούσα να περπατάω στο νερό. Αισθανόμουν την προστατευτική παρουσία του σαμάνου στον κόσμο αυτό καθόλη τη διάρκεια του ταξιδιού. Η ζούγκλα μου μιλούσε. Το στομάχι μου είχε ανακατευθεί άσχημα, με είχε προειδοποιήσει γι΄ αυτό. Είναι αδύνατον να μην κάνεις εμετό, άλλωστε υποτίθεται ότι αυτή είναι και η μέθοδος καθαρισμού. Μου φαινόταν, και μετά από πρόχειρους υπολογισμούς που έκανα μετά έτσι πρέπει να ήταν, ότι είχε περάσει κανά τετράωρο ξαπλωμένος εκεί όταν τελικά ξέρασα. Αισθανόμουν τέτοια ευχαρίστηση που απελευθερωνόμουν από αυτή τη δυσφορία. Ακόμα πιο γαλήνιος μετά, αισθανόμουν και γω κομμάτι της ζούγκλας. Είχα πια ανοίξει τα μάτια και σκεφτόμουν ακούγοντας τους αλλόκοτους ήχους των πουλιών της. Στο απόλυτο σκοτάδι της ξύλινης παράγκας που βρισκόμασταν οι αισθήσεις μου ήταν πιο οξείες από ποτέ. Πόσα πράγματα μας αποτρέπει να δούμε το απαστράπτον ηλεκτρικό φως του σύγχρονου πολιτισμού, σκέφτηκα. Πόσες θαυμαστές λεπτομέρειες πνίγει και θάβει με το ισοπεδωτικό αυτό φως του που ομοιογενεί τα πάντα. Τελικά πρέπει να σβήσεις το φως για να δεις. Όπως ακριβώς βλέπεις τα άστρα το καλοκαίρι στην παραλία...